حضور سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه در تازه‌ترین نشست وزرای خارجه بریکس در روزهای پنجشنبه و جمعه به میزبانی دهلی نو به صحنه‌ای برای نمایش موقعیت تازه ایران در معادلات منطقه‌ای و جهانی تبدیل شد؛ موقعیتی که پس از تنش‌های گسترده و رویارویی نظامی در خلیج فارس میان ایران، آمریکا و اسرائیل اکنون با قرائتی متفاوت از سوی بسیاری از ناظران بین‌المللی همراه شده و تهران را در جایگاهی توصیف می‌کند که توانسته است از دل یکی از پیچیده‌ترین منازعات سال‌های اخیر با دست برتر سیاسی و راهبردی خارج شود. در چنین فضایی، اجلاس بریکس علاوه بر اینکه بستری برای تبیین رویکرد جمهوری اسلامی ایران نسبت به ساختار ناعادلانه و یک‌جانبه‌گرای حاکم بر نظام بین‌الملل فراهم آورد، به فرصتی کم‌ سابقه برای تأکید بر ضرورت حرکت این بلوک نوظهور به ‌سوی هم‌افزایی راهبردی، تعمیق پیوندهای اقتصادی، ادغام زنجیره‌های ارزش و سرمایه‌گذاری مشترک در زیرساخت‌های حیاتی تبدیل شد؛ روندی که از نگاه تهران می‌تواند موازنه قدرت جهانی را از انحصار سنتی غرب خارج سازد. همزمان، دیدارهای دوجانبه عراقچی با مقام‌های ارشد کشورهای عضو و شرکای سیاسی بریکس نیز امکان تازه‌ای را برای تشریح مواضع ایران درباره بحرانی فراهم آورد که تهران آن را محصول مستقیم سیاست‌های توسعه‌طلبانه آمریکا و متحدانش می‌داند؛ مواضعی که با هشدار صریح وزیر خارجه ایران درباره نقش امارات به‌ عنوان یکی از اعضای بریکس و ضلع فعال در جنگ تجاوزکارانه علیه ایران، ابعاد تندتر و معنادارتری نیز به خود گرفت.

ضرورت حرکت بریکس به همکاری راهبردی
عراقچی در اولین روز نشست وزرای خارجه بریکس تأکید کرد جهان در نقطه‌ای تاریخی میان تداوم ساختارهای فرسوده یا حرکت به سوی نظمی عادلانه‌تر و متوازن قرار گرفته است. او نوآوری را ضرورتی راهبردی دانست و گفت جهان باید از «مدیریت بحران» به «مدیریت فرصت» عبور کند. به گفته وی، این مسیر بر چهار محور اصلی «نوآوری، تاب‌ آوری، همکاری و پایداری» استوار است. عراقچی با اشاره به اینکه نوآوری نباید تنها به فناوری محدود شود، بر ضرورت تحول در شیوه‌های حکمرانی، مدل‌های توسعه و ساختارهای مالی تأکید کرد. او خواستار کاهش شکاف‌های دیجیتال و فناوری در بریکس شد و گفت دسترسی به دانش و فناوری باید از انحصار قدرت‌های سنتی خارج شده و به ابزاری عمومی برای رشد همگانی تبدیل شود. وی همچنین بر ایجاد اکوسیستم مشترک نوآوری میان اعضای بریکس تأکید کرد تا شرکت‌های نوپا، مراکز تحقیقاتی و سرمایه‌های انسانی کشورهای عضو در قالب همکاری هم‌افزا، برای حل چالش‌هایی مانند امنیت غذایی و انرژی فعالیت کنند. وزیر خارجه با اشاره به شوک‌های اقتصادی، زیست‌محیطی و امنیتی جهان، جنگ‌ها را از عوامل اصلی بی‌ثباتی دانست و تجاوزات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، غزه و لبنان را عامل خسارت‌های گسترده توصیف کرد. او تأکید کرد کشورهای بریکس باید برای افزایش تاب‌آوری، زنجیره‌های تأمین خود را ایمن، سیستم‌های پولی را متنوع و ساختارهای دفاع اقتصادی مستقل ایجاد کنند. از نگاه او، توسعه زیرساخت‌های مالی مستقل، ذخایر راهبردی مشترک و تقویت امنیت سایبری، لازمه مقاومت در برابر فشارهای یکجانبه است.

هشدار تند تهران به ابوظبی 
در «بریکس»
نشست وزرای خارجه بریکس در دهلی‌ نو علاوه بر مباحث اقتصادی و سیاسی به صحنه تنش لفظی میان ایران و امارات متحده عربی بر سر جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران تبدیل شد. ماجرا زمانی آغاز شد که نماینده امارات در سخنان خود ادعاهایی را علیه ایران مطرح کرد؛ ادعاهایی که با واکنش تند سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روبه‌ رو شد. 
عراقچی در پاسخ، امارات را «شریک فعال» تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران دانست و از ابوظبی خواست در سیاست‌های خود نسبت به تهران بازنگری کند.
این تنش تنها یک روز پس از آن شدت گرفت که امارات خبر منتشرشده درباره سفر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به این کشور در جریان جنگ را تکذیب کرده بود. پیش‌تر نیز عراقچی در واکنش به این گزارش‌ها هشدار داده بود کسانی که با اسرائیل برای ایجاد تفرقه همکاری می‌کنند، باید پاسخگو باشند. همین زمینه سیاسی باعث شد فضای نشست بریکس رنگ ‌وبویی فراتر از یک اختلاف دیپلماتیک پیدا کند. وزیر خارجه ایران در سخنان خود تأکید کرد که تهران برای حفظ وحدت در ابتدا نامی از امارات نبرده بود، اما به گفته او، ابوظبی نه‌تنها تجاوز علیه ایران را محکوم نکرد، بلکه به‌ طور مستقیم در آن مشارکت داشت. 
عراقچی گفت:  امارات با در اختیار گذاشتن پایگاه‌های نظامی، حریم هوایی، امکانات لجستیکی و اطلاعاتی به آمریکا و اسرائیل، در حملات علیه ایران نقش ایفا کرده است. او همچنین به حمله‌ای اشاره کرد که به گفته وی در روز اول جنگ به یک مدرسه انجام شد و بیش از ۱۷۰ دانش‌آموز در آن کشته شدند؛ حمله‌ای که به گفته عراقچی، امارات حتی آن را محکوم نکرد. عراقچی در ادامه با انتقاد از رویکرد امنیتی امارات گفت اتکا به آمریکا و اسرائیل نه ‌تنها امنیت این کشور را تضمین نکرد، بلکه آن را در معرض بحران قرار داد. او تأکید کرد ایران در پاسخ، تنها پایگاه‌ها و تأسیسات نظامی آمریکا در خاک امارات را هدف قرار داده و قصدی برای حمله به خود امارات نداشته است. وزیر خارجه ایران همچنین هشدار داد حضور نیروهای خارجی در منطقه امنیت پایدار ایجاد نمی‌کند و کشورهای منطقه باید به‌جای ائتلاف با بازیگران خارجی، به سمت همکاری و تفاهم منطقه‌ای حرکت کنند.

رایزنی‌های دوجانبه 
با محور تنش‌های خلیج فارس
وزیر امور خارجه ایران در حاشیه نشست وزرای خارجه بریکس در دهلی ‌نو مجموعه‌ای از دیدارهای دوجانبه را با مقام‌های ارشد کشورهای مختلف برگزار کرد که محور اصلی آنها بررسی تحولات اخیر منطقه، بویژه وضعیت خلیج فارس و جنگ اخیر در غرب آسیا بود. عراقچی در این چهارچوب با «نارندرا مودی» نخست‌وزیر هند، «آجیت دووال» مشاور امنیت ملی هند و همچنین «سوبرامانیام جایشانکار» وزیر خارجه این کشور دیدار و گفت‌وگو کرد.
در دیدار وزیر امور خارجه ایران با مشاور امنیت ملی هند، دو طرف آخرین وضعیت روابط دوجانبه را بررسی کرده و بر گسترش همکاری‌ها در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، تجاری، ترانزیتی و انرژی تأکید کردند. عراقچی همچنین آخرین تحولات منطقه، روند جنگ و پیامدهای ناشی از تداوم ناامنی در غرب آسیا را تشریح کرد و خواستار اقدام مؤثر جامعه جهانی برای جلوگیری از گسترش بی‌ثباتی شد. «آجیت دووال» نیز با ابراز نگرانی نسبت به ادامه تنش‌ها در منطقه بر ضرورت حفظ ثبات و امنیت منطقه‌ای تأکید کرد و آمادگی هند را برای کمک به کاهش تنش‌ها و پایان درگیری‌ها اعلام کرد.
عراقچی همچنین در ادامه رایزنی‌های خود با «سرگئی لاوروف»، وزیر خارجه روسیه دیدار کرد. وزیر خارجه ایران در این دیدار با اشاره به اهمیت مناسبات راهبردی تهران و مسکو، آخرین تحولات پس از آتش‌بس در جنگ اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران را تشریح کرد و بر توسعه همکاری‌های دو کشور در چهارچوب سازمان‌های منطقه‌ای و بین‌المللی از جمله بریکس تأکید شد. وزیر امور خارجه ایران همچنین با دیگر مقاماتی چون «مائورو وییرا»، وزیر خارجه برزیل، «محمد حسن» وزیر خارجه مالزی، «سیهاساک پوانکتکائو» وزیر خارجه تایلند، «بدر عبدالعاطی» وزیر خارجه مصر و «فؤاد حسین»، وزیر خارجه عراق دیدار و گفت‌وگو کرد. 
در این دیدارها نیز تحولات منطقه‌ای، وضعیت امنیتی خلیج فارس و راه‌های تقویت همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه مورد بررسی قرار گرفت.

بــــرش

وزیر امور خارجه  در دهلی‌نو اعلام کرد
پیام‌های تازه آمریکا برای مذاکره 

وزیر امورخارجه در نشست خبری پایانی خود در دهلی‌‌نو با اشاره به وضعیت کنونی منطقه گفت:« ایران در شرایطی قرار دارد که برای دومین‌بار در میانه مذاکرات هدف حمله آمریکا قرار گرفته است.» وی افزود:« در حال حاضر وضعیت آتش‌بس برقرار است اما این وضعیت متزلزل بوده و تهران همچنان تلاش می‌کند به دیپلماسی فرصت دوباره بدهد تا مسیر یک راه‌حل مذاکره‌ شده فراهم شود. مهم‌ترین مسأله کنونی، بحران اعتماد است و ایران نمی‌تواند به طرف آمریکایی اعتماد کند، بنابراین هر توافقی باید شفاف، دقیق و روشن باشد.» عراقچی همچنین گفت پیام‌های متناقضی از واشنگتن دریافت می‌شود و این تناقض‌ها از جمله مواضع متفاوت در یک روز بر بی‌اعتمادی‌ها افزوده است. او افزود:« آمریکا در حالی از توقف مذاکرات سخن می‌گوید که همزمان پیام‌هایی برای ادامه گفت‌وگو ارسال می‌کند و این وضعیت، نشانه سردرگمی در سیاست‌گذاری آن کشور است.» وی افزود: «اینکه گفته شد آمریکا پاسخ ایران به پیشنهاد آمریکا را رد کرده مربوط به چند روز قبل است که ترامپ توئیت زد و گفت غیرقابل قبول است و بعد از آن مجدد ما پیام‌هایی را از آمریکایی‌ها گرفتیم که مایل به ادامه گفت‌وگوها و تعامل هستند.» وی افزود: «حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران یک بار صورت گرفته و مدعی‌اند کاملاً نابود کرده‌اند ولی باز حرف از حمله به تأسیسات می‌زنند. این سخنان متضاد نشانگر عمق سردرگمی آمریکا نسبت به اهداف آنهاست؛ بسیاری از کشورها اذعان دارند که آمریکایی‌ها در یک سردرگمی به سر می‌برند.»

 موکول شدن بحث اورانیوم به مراحل بعدی مذاکرات
عراقچی درباره پیشنهاد روسیه برای انتقال اورانیوم غنی‌شده گفت:«ایران از نقش مسکو در کمک به حل مسائل قدردانی می‌کند، اما این موضوع در چهارچوب مذاکرات باید بررسی شود.» وی افزود در حال حاضر این مسأله در دستور کار فوری مذاکرات نیست و به مراحل بعدی موکول شده و در صورت رسیدن به آن مرحله، رایزنی‌های بیشتری با روسیه انجام خواهد شد.

تنگه هرمز و امنیت دریایی
وی درباره تنگه هرمز گفت این مسیر همچنان باز است و عبور کشتی‌ها ادامه دارد اما کشتی‌های کشورهای متخاصم باید هماهنگی لازم را انجام دهند. او افزود ایران پیش‌تر نیز به عبور امن کشتی‌های هندی کمک کرده و آماده ادامه این همکاری برای همه کشورهاست، زیرا تأمین امنیت کشتیرانی در راستای منافع ایران است. عراقچی تصریح کرد ناامنی‌های ناشی از تجاوزات آمریکا شرایط را تغییر داده، اما در صورت توقف این اقدامات، وضعیت به حالت عادی بازمی‌گردد و ایران همراه با عمان برای تضمین عبور امن در تنگه هرمز همکاری خواهد کرد. او با اشاره به موقعیت جغرافیایی تنگه هرمز گفت این گذرگاه میان ایران و عمان قرار دارد و مدیریت آن باید به‌صورت مشترک انجام شود و دو کشور در حال رایزنی برای ایجاد سازوکار مناسب هستند.

چابهار نماد همکاری ایران و هند 
وزیر خارجه در ادامه به روابط ایران و هند اشاره کرد و گفت دو کشور ظرفیت‌های اقتصادی گسترده‌ای دارند. وی افزود صادرات نفت ایران به هند در گذشته فعال بود اما به‌دلیل تحریم‌های آمریکا متوقف شد. ایران همچنان آماده همکاری نفتی است اما تصمیم نهایی با هند خواهد بود. او همچنین بندر چابهار را نماد همکاری دو کشور دانست و گفت:« این بندر می‌تواند به مسیر مهم ترانزیتی برای اتصال هند به آسیای مرکزی و اروپا تبدیل شود، هرچند تحریم‌ها روند توسعه آن را کند کرده‌اند.»

بریکس و بیانیه پایانی
وزیر خارجه در پایان با اشاره به نشست بریکس گفت:« به‌دلیل اختلاف‌نظر میان اعضا، از جمله نقش یک کشور عضو در جلوگیری از اجماع، بیانیه پایانی صادر نشد.» او افزود این کشور به‌ دلیل روابط ویژه با اسرائیل، مانع صدور بیانیه مشترک شد که به گفته وی اقدامی ناامیدکننده بوده است.