رضا اسماعیلی
شاعر و پژوهشگر

پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی به مناسبت روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی در بردارنده نکات راهگشا و قابل تأملی پیرامون جایگاه رفیع زبان ارجمند پارسی است. زبانی که در آیینه بی‌غبار آن می‌توان به تماشای فرهنگ و تمدن باشکوه «ایرانی – اسلامی» نشست.
این پیام نشانه اشراف مقام معظم رهبری به جایگاه رفیع زبان پارسی و نقش بی‌بدیل شاهنامه فردوسی در مانایی و ماندگاری این سرمایه ملی در راستای صیانت از«هویت ایرانی» است. به راستی و درستی نیز زبان پارسی حلقه وصل پارسی‌زبانان جهان و عاملی مؤثر برای تقویت همدلی و هم افزایی میان شهروندان «وطن فرهنگی» است.
این پیام، منشوری روشن برای احیای خودباوری فرهنگی و هم افزایی بیشتر با شهروندان وطن فرهنگی برای ادامه راه و رسیدن به سرمنزل مقصود است که باید به عنوان «نقشه راه» مورد توجه مسئولین و سیاست‌گذاران فرهنگی کشور قرار گیرد. به این معنا که متولیان فرهنگی نظام باید این بیانات را مورد بررسی و تحلیل قرار داده و برای تحقق مطالبات و دغدغه‌های رهبری در حوزه زبان پارسی، برنامه‌ریزی شایسته نمایند. با عنایت به این نکته، استفاده از«شاهنامه» به عنوان اهرمی کارآمد در حوزه دیپلماسی فرهنگی، برای تقویت انسجام ملی به منظور مقابله با تهدیدها و بالا بردن ظرفیت تاب‌آوری اجتماعی باید در مرکز توجه سیاست‌گذاران فرهنگی کشور قرار گیرد.
کدها و کلیدواژه‌های مورد تأکید رهبر فرهیخته انقلاب در این پیام: هویت فرهنگی، تهاجم فرهنگی، سبک زندگی ایرانی اسلامی، رسالت و کارکرد اجتماعی شعر، توجه به مؤلفه‌های فرهنگی و توجه به نقش پدافندی زبان پارسی در احیا و بازیابی هویت فرهنگی به منظور برخورداری از حیات طیبه ایرانی – اسلامی است.
رهبر فرزانه انقلاب در فرازی از این پیام با تأکید بر مقاومت شگفت و بی‌نظیر ملت حماسی ایران در دو جنگ اخیر – جنگ 12 روزه و جنگ رمضان – خطاب به اصحاب فکر و فرهنگ می‌فرمایند: «این حماسه حضور و دفاع و پیروزی، تکلیف بزرگی را بر دوش اهالی فرهنگ و ادب و هنر می‌گذارد تا همچون فردوسی برخیزند و بعثت هنرمندان را در امتداد بعثت مردم رقم زنند؛ فکر و قلم و زبان را با هنر درآمیزند و روایت خیزش عظیم ملت را در تاریخ، ماندگار کنند.» تأکید هوشمندانه رهبری بر بهره‌گیری از شاهنامه برای روایت هنرمندانه «جنگ رمضان» و حماسه «بعثت مردم»، تأکیدی شایسته و قابل ستایش است. چرا که شاهنامه فردوسی آیینه بی‌غبار فرهنگ و هویت ایرانی و صحیفه روشن مکارم اخلاقی و انسانی است. حکیم فردوسی عیار و اعتبار نظم بلند پارسی و قافله‌سالار عرصه شعر حماسی است. بدون اغراق می‌توان گفت که زبان پارسی هستی و چیستی خود را مدیون آن دهقان‌زاده پاک‌نهاد و آیینه‌زاد است؛ شاعری که با رنجی سی‌ساله، کاخی بلند از زبان پارسی بنا کرد که تا به امروز از گزند باد و باران در امان مانده و روز به روز نیز بر شکوه و عظمتش افزوده می‌شود:
پی افکندم از نظم کاخی بلند
که از باد و باران نیابد گزند
شاعری که با آفرینش شاهکار بی‌بدیل «شاهنامه» ضامن مانایی و ماندگاری زبان پارسی شده و به این زبان اهورایی رنگ بی‌زمانی و جاودانگی زده است.
جان کلام آنکه پاسداشت زبان پارسی بدون بزرگداشت یاد و نام بلند فردوسی امری محال و ناممکن است. اگر می‌خواهیم زبان پارسی همچون گذشته «چراغ راه» اقتدارِ «تمدن ایرانی ـ اسلامی» باشد، چاره‌ای جز بازگشت به «شاهنامه فردوسی» و بازخوانی این گنجینه بی‌بدیل فرهنگی نداریم. باید همیشه یادمان باشد که بزرگداشت فردوسی، علاوه بر پاسداشت زبان و کیان پارسی، بزرگداشت ارزش‌های وحیانی و قرآنی و تعظیم و تکریم انسان و کرامت‌های انسانی است. از این‌رو شایسته‌تر آن است که نه فقط در یک روز، بلکه روزاروز سال در پاسداشت میراث جاودانه‌اش بکوشیم و از شاهنامه‌اش جام حکمت و معرفت بنوشیم – اینچنین باد.