حمید درخشان
مربی فوتبال

تیم ملی ایران در دیدار برابر مصر نمایشی دووجهی از خود ارائه داد؛ تیمی که در نیمه نخست تا حدی غافلگیر شد، اما در نیمه دوم- به‌ویژه در ۱۵ دقیقه پایانی- نشانه‌هایی از یک تیم جسور، پویا و متمایل به بازی رو به جلو را به نمایش گذاشت. این تغییر فاز، مهم‌ترین نکته فنی این مسابقه بود که می‌تواند مبنای تحلیل دقیق‌تری از وضعیت تاکتیکی تیم قرار گیرد.
در نیمه دوم، ایران با افزایش ارتفاع خط پرس و نزدیک‌تر کردن خطوط سه‌گانه، توانست کنترل بیشتری روی جریان بازی پیدا کند. استفاده بهتر از عرض زمین، تحرک هافبک‌ها بین خطوط و اضافه شدن مدافعان کناری به فاز حمله، باعث شد موقعیت‌های قابل توجهی روی دروازه مصر خلق شود. نبود دقت در ضربه نهایی و البته بدشانسی- از جمله برخورد توپ به تیر دروازه- مانع از تبدیل این برتری نسبی به گل شد.
یکی از نقاط عطف بازی، از دست رفتن ضربه پنالتی توسط مهدی طارمی بود؛ لحظه‌ای که می‌توانست مسیر مسابقه را کاملاً تغییر دهد. این اتفاق نه‌تنها از نظر نتیجه، بلکه از لحاظ روانی نیز تأثیر قابل توجهی بر روند بازی گذاشت و فشار مضاعفی را بر تیم وارد کرد.
مسأله اصلی در تحلیل این مسابقه، فراتر از نتیجه و موقعیت‌های از دست رفته است. تیم ملی همچنان در تعریف یک «هویت تاکتیکی پایدار» دچار ابهام است. در مقاطعی از بازی، ایران به سمت فوتبال تهاجمی و مالکانه حرکت می‌کند، اما در ادامه، با افزایش تعداد بازیکنان دفاعی و عقب‌نشینی، عملاً به یک ساختار تدافعی صرف بازمی‌گردد. این نوسان تاکتیکی، نشان می‌دهد که تغییر سیستم به معنای واقعی رخ نداده و بیشتر شاهد تغییر آرایش عددی هستیم تا تحول در فلسفه بازی. مقایسه با تیم‌هایی مانند ژاپن در این زمینه قابل توجه است. ژاپنی‌ها با داشتن برنامه مشخص برای هر مسابقه و پایبندی به اصول فوتبال مدرن- از جمله بازی رو به جلو، گردش سریع توپ و تنوع در حملات- توانسته‌اند پیشرفت محسوسی را تجربه کنند. در مقابل، ایران هنوز درگیر رویکردی محافظه‌کارانه است که بیشتر بر گل نخوردن تمرکز دارد تا خلق موقعیت و کنترل بازی.
نکته دیگر، برداشت نادرست از مفهوم «شکست‌ناپذیری» برای هر تیمی است. بدون داشتن یک چارچوب تاکتیکی مشخص و فلسفه بازی روشن، این شاخص نمی‌تواند معیار معتبری برای سنجش پیشرفت باشد. تیمی که صرفاً با افزایش نفرات دفاعی و ایجاد تراکم در یک‌سوم دفاعی از گل خوردن جلوگیری می‌کند، لزوماً در مسیر توسعه قرار ندارد.
باید تأکید کرد که بدشانسی بخشی جدایی‌ناپذیر از فوتبال است و نمی‌توان آن را به‌عنوان عامل اصلی در ناکامی‌ها مطرح کرد. تیم ملی ایران برای موفقیت در مراحل بعدی، نیازمند بازنگری در راهکارهای دستیابی به پیروزی است؛ از جمله تعریف دقیق‌تر سبک بازی، افزایش جسارت در فاز هجومی و کاهش وابستگی به ساختارهای صرفاً تدافعی.
اگر این اصلاحات صورت بگیرد، موفقیت دور از انتظار نیست.