هدا احمدی
گروه سیاسی 
 

نباید عرصه بزرگ دیپلماسی را 
ترک کرد
غلامرضا ظریفیان، استاد سابق دانشگاه با اشاره به شرایط کنونی کشور، حضور رئیس‌جمهوری در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد را بیش از هر زمان دیگری ضروری دانست و به «ایران» گفت: «اگر شرایط عادی بود، می‌شد درباره ضرورت یا عدم ضرورت این سفر بحث کرد اما اکنون جنگ، فشارهای سیاسی و اقتصادی و تلاش برای شکل دادن به روایت بین‌المللی درباره ایران و آینده منطقه، در بالاترین سطح جریان دارد. در چنین شرایطی، خالی کردن یکی از مهم‌ترین صحنه‌های دیپلماسی جهانی، تصمیمی است که باید هزینه‌های آن نیز مورد توجه قرار گیرد.»
ظریفیان در عین حال به استدلال مخالفان حضور ایران در سازمان ملل اشاره می‌کند؛ اینکه این سازمان در برابر قدرت‌های بزرگ، کارکرد گذشته خود را از دست داده و حقوق بین‌الملل نیز نتوانسته مانع جنگ و تجاوز شود. با این حال، او معتقد است حتی اگر این نقد بخشی از واقعیت نظام بین‌الملل را بیان کند، نمی‌توان از آن نتیجه گرفت که باید این عرصه را ترک کرد. به باور او، اگر نهادی در اجرای مأموریت‌های خود با محدودیت مواجه است، راه‌حل، کنار کشیدن نیست، بلکه استفاده فعال‌تر از همان ظرفیت برای طرح حقوق و مطالبات کشور است.
او تأکید دارد:« کشوری که خود را قربانی نقض حقوق بین‌الملل می‌داند، بیش از دیگران نیازمند حضور در مجامع بین‌المللی است تا روایت خود را ارائه کند، اسناد و استدلال‌هایش را در اختیار افکار عمومی جهان قرار دهد و دولت‌های دیگر را مخاطب قرار دهد.»
ظریفیان همچنین اهمیت سفر رئیس‌جمهوری را فراتر از سخنرانی در مجمع عمومی می‌داند. به گفته او، حضور همزمان شمار زیادی از رهبران، وزیران خارجه و نمایندگان دولت‌ها در نیویورک، فرصت‌هایی برای دیدار و گفت‌وگو ایجاد می‌کند. این دیدارها لزوماً به معنای مذاکره مستقیم با آمریکا نیست؛ بلکه می‌تواند به انتقال پیام، رفع سوءتفاهم، شناخت مواضع طرف مقابل و فراهم شدن زمینه گفت‌وگوهای آینده منجر شود. از نگاه این استاد سابق دانشگاه، در شرایط جنگ، دیپلماسی نباید متوقف شود، بلکه باید فعال‌تر شود. او قدرت نظامی، انسجام داخلی، اقتصاد، افکار عمومی، دیپلماسی منطقه‌ای و جهانی و قدرت روایت را اجزای قدرت ملی می‌داند و تأکید دارد که هیچ کشوری با حذف یکی از این ابزارها قدرتمندتر نمی‌شود. به اعتقاد ظریفیان، دیپلماسی در شرایط جنگی باید مکمل میدان باشد، نه رقیب آن؛ و نیویورک می‌تواند تریبونی برای بیان مواضع و روایت ایران باشد.
 
سازمان ملل فرصتی برای تبیین مواضع ایران
عباس سلیمی‌نمین، پژوهشگر تاریخ معاصر هم در گفت‌و‌گو با «ایران» با تأکید بر ضرورت استفاده از فرصت‌های بین‌المللی برای تبیین مواضع جمهوری اسلامی ایران، حضور رئیس‌جمهوری در مجمع عمومی سازمان ملل را فرصتی برای بیان دیدگاه‌ها و تشریح مبانی مواضع ایران دانست. به اعتقاد او، نباید از حضور رئیس‌جمهوری در این تریبون نگران بود یا آن را نشانه‌ای از ضعف تلقی کرد، چرا که نحوه طرح مسائل و پایبندی به اصول می‌تواند جایگاه و موضع ایران را در برابر نمایندگان کشورهای مختلف روشن کند.
سلیمی‌نمین معتقد است که پزشکیان باید در این سفر به گونه‌ای عمل کند که هیچ شائبه‌ای درباره برخورد از موضع ضعف ایجاد نشود. وی با اشاره به مواضع اخیر رئیس‌جمهوری، از جمله سخنرانی وی در جمع جان‌فداها، این مواضع را اصولی و قابل توجه ارزیابی کرد و گفت:
 «سازمان ملل متحد را نباید با آمریکا یا رژیم صهیونیستی یکی دانست. سازمان ملل یک تریبون بین‌المللی است که می‌توان از ظرفیت آن برای بیان مواضع و رساندن دیدگاه‌های ایران به ملت‌های جهان استفاده کرد؛ ظرفیتی که ایران در گذشته نیز از آن بهره گرفته و در آینده نیز می‌تواند استفاده کند.»
سلیمی‌نمین در عین حال نفوذ آمریکا در برخی نهادهای بین‌المللی را واقعیتی قابل توجه دانست اما یادآوری کرد که این نفوذ نباید موجب شود ایران از حضور و فعالیت در این عرصه‌ها صرف‌نظر کند. زیرا اگر مواضع و استدلال‌های ایران به‌درستی تبیین شود، حتی می‌توان ابعاد نفوذ آمریکا را برای افکار عمومی جهان آشکار و زمینه تضعیف آن را فراهم کرد.
وی با اشاره به برخی اقدامات آمریکا در قبال نهادهای بین‌المللی، از جمله خروج از دیوان بین‌المللی دادگستری و تهدید به تحریم وکلا، این اقدامات را نشانه‌ای از چالش‌های پیش روی نفوذ آمریکا در مجامع بین‌المللی دانست و تأکید کرد:« تجربه نشان داده هرجا ایران با تبیین دقیق و مستمر مواضع خود وارد عمل شده، توانسته از ظرفیت سازمان ملل و سایر مجامع بین‌المللی برای پیگیری حقوق خود استفاده کند.»

مصلحت مردم ایران 
باید مبنای تصمیم باشد
محسن رهامی، حقوقدان و نماینده ادوار مجلس نیز از موافقان سفر رئیس‌جمهوری به نیویورک است. او به «ایران» گفت: «اصل سفر، حضور و سخنرانی رئیس‌جمهوری در نشست عمومی سازمان ملل، موضوعی نیست که چندان محل اختلاف نظر باشد.» به گفته او، جمهوری اسلامی ایران از سال‌های اول پس از پیروزی انقلاب اسلامی، همواره تلاش کرده حضوری پررنگ و مؤثر در نشست عمومی سازمان ملل و مجامع مشابه داشته باشد و از این تریبون جهانی پیام خود را به دنیا منتقل کند، هرچند خط‌‌‌‌مشی سیاسی دولت‌های پس از انقلاب و نحوه استفاده رؤسای‌جمهوری از این تریبون تفاوت‌های چشمگیری داشته است.
 به گفته این فعال سیاسی، دیدارهای حاشیه‌ای این گردهمایی بزرگ جهانی، فرصت مغتنمی است برای ظرفیت‌سازی در مسیر حل برخی تنگناها و مشکلات.
رهامی درباره ادعای عجیب دونالد ترامپ برای دیدار با پزشکیان هم گفت: «این موضوع قطعی نیست و بیشتر گمانه‌زنی است، اما در صورتی که احتمالاً بخواهد جدی شود، باید مصالح و آثار آن مورد توجه قرار گیرد.
این نماینده پیشین مجلس در تبیین ضرورت استفاده از فرصت گفت‌وگو و مذاکره یا حضور در مجامع بین‌المللی برای تأمین منافع ملت ایران گفت: «پیامبر اکرم(ص) در مواردی که مصلحت عمومی مسلمانان ایجاب می‌کرد، با سران مشرکان و کفار مانند ابوسفیان و سهیل بن عمرو دیدار و با آنان پیمان‌نامه و عهدنامه امضا می‌کردند.» به گفته او، در دوران امامان معصوم نیز نمونه‌هایی از دیدار با خلفای بنی‌امیه و بنی‌عباس، از جمله ملاقات امام موسی کاظم(ع) با هارون‌الرشید و امام رضا(ع) با مأمون، وجود داشته است. او افزود که دیدار با سران قدرت‌های بزرگ، به معنای پذیرش حقانیت یا مواضع آنان نیست.
 
امکان بیان شفاف 
و بدون واسطه دیدگاه‌ها
محسن پاک‌آیین، دیپلمات پیشین، حضور سران کشورها در نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد را فرصتی مهم برای طرح مستقیم مواضع کشورها و رساندن دیدگاه‌های آنان به افکار عمومی جهان می‌داند. به اعتقاد او، در شرایطی که بخش قابل توجهی از رسانه‌های بین‌المللی تحت تأثیر جریان‌های آمریکایی و صهیونیستی قرار دارد و بسیاری از مواضع جمهوری اسلامی ایران در رسانه‌های غربی بازتاب مناسبی پیدا نمی‌کند، تریبون سازمان ملل می‌تواند امکان بیان شفاف و بدون واسطه دیدگاه‌های ایران را فراهم کند.
پاک‌آیین در گفت‌و‌گو با «ایران» و با اشاره به سابقه حضور رؤسای‌جمهوری ایران در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، یادآور شد که تمامی رؤسای‌جمهوری کشور، از شهید رجایی تاکنون، دست‌کم یک یا دو بار در این نشست حضور داشته‌اند. از نگاه او، یکی از نقاط عطف این حضورها، شرکت رهبر شهید در دومین اجلاس سازمان ملل متحد در نیویورک بود. حضوری که در شرایطی انجام شد که ایران درگیر جنگ تحمیلی و رویارویی با قدرت‌هایی بود که از رژیم صدام حمایت می‌کردند.
او شرایط کنونی را نیز از مقاطعی می‌داند که حضور ایران در سازمان ملل اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. پاک‌آیین با اشاره به حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، شهادت شماری از مقامات کشور از جمله رهبر مجاهد شهید و همچنین آنچه اقدامات ضدحقوق بشری و حمله به مناطق مختلف و شهادت دانش‌آموزان و معلمان عنوان می‌کند، معتقد است تریبون سازمان ملل باید برای دفاع از حقوق ملت ایران، تشریح ابعاد این حوادث و طرح درخواست برای پیگیری و مجازات عاملان حملات مورد استفاده قرار گیرد.
از دیدگاه این سیاستمدار، اهمیت این سفر تنها به سخنرانی در مجمع عمومی محدود نمی‌شود. دیدارهای دوجانبه و چندجانبه با مقامات کشورهای مختلف و همچنین گفت‌وگو با رسانه‌های بین‌المللی، فرصت‌های دیگری برای تبیین مواضع ایران و رساندن آن به افکار عمومی جهان ایجاد می‌کند.