دیدگاه شما درباره روند گفت‌وگوهای ژنو و درباره چشم‌انداز مذاکرات چیست؟
چند روز پیش در ژنو گفت‌وگوهای بسیار خوبی داشتیم و توانستیم درباره موضوعات مرتبط با برنامه هسته‌ای و تحریم‌های آمریکا گفت‌وگو کنیم و بر سر مجموعه‌ای از اصول یا اصول راهنمای مذاکرات و شکل احتمالی یک توافق به تفاهم رسیدیم. سپس از ما خواسته شد پیش‌نویسی از یک توافق احتمالی تهیه کنیم تا در دیدار بعدی درباره آن پیش‌نویس گفت‌وگو کنیم، و مذاکره درباره متن آن را آغاز کنیم که امیدواریم به نتیجه برسیم.
قصد داریم پیش‌نویس توافق هسته‌ای احتمالی با واشنگتن را ظرف ۲ تا ۳ روز آینده آماده کنیم. من باید تأیید مسئولان بالادستم را بگیرم و پس از تأیید نهایی مقامات بالاتر، به استیو ویتکاف تحویل داده خواهد شد و شاید به جلسه‌ای دیگر برای گفت‌وگو درباره آن نیاز باشد تا سپس کار روی متن آن پیش‌نویس را آغاز کنیم. امیدواریم به نتیجه‌ای مطلوب برسیم. این نقشه راه پیش روی من است و گمان نمی‌کنم زمان زیادی ببرد. شاید ظرف حدود یک هفته بتوانیم مذاکرات جدی بر سر متن را آغاز کنیم و به نتیجه برسیم.

دیروز کلیپی از سخنان رئیس‌جمهوری ترامپ پخش کردیم که می‌گفت توافق با ایران چیز خوبی خواهد بود. سپس ادامه داد که نرسیدن به توافق با ایران هم می‌تواند چیز خوبی باشد که احتمال جنگ را تداعی می‌کند. می‌توانید به ما بگویید فاصله ایالات متحده و ایران در حال حاضر برای دستیابی به توافقی که بتواند از جنگ جلوگیری کند، چقدر است؟
تنها راه‌حل، دیپلماسی است. به همین دلیل است که آمریکا به میز مذاکره بازگشته و به دنبال توافق است. ما برای آن آماده‌ایم. ما برای جنگ آماده‌ایم و برای صلح هم آماده‌ایم. ما برای دیپلماسی و مذاکره آماده‌ایم همان‌قدر که برای جنگ آماده‌ایم.
فکر می‌کنم بار گذشته ثابت شد که ایران قادر است به بهترین شکل ممکن از خود دفاع کند، پس از 12 روز جنگ، دشمنان ما چاره‌ای جز درخواست آتش‌بس بدون قید و شرط نداشتند. اگر دوباره چنین کاری کنند، وضعیت همین خواهد بود. اگر به دنبال توافق هستند، اگر راه‌حلی برای برنامه هسته‌ای ایران می‌خواهند، اگر می‌خواهند اطمینان حاصل کنند که برنامه هسته‌ای ایران صلح‌آمیز است و برای همیشه صلح‌آمیز باقی می‌ماند، تنها راه‌حل، مذاکره دیپلماتیک و دستیابی به یک راه‌حل دیپلماتیک است.

بدیهی است که گزارش‌هایی از هیأت آمریکایی و همچنین از هیأت ایران در برخی از مصاحبه‌های شما نیز نشان می‌دهد که شما در برخی موضوعات در مسیر مثبتی پیش رفته‌اید اما یک موضوع همچنان محل اختلاف است. ایالات متحده خواهان تعلیق دائمی برنامه غنی‌سازی شماست. می‌دانم که ایران تعلیق چندساله پیشنهاد کرده بود. اما آمریکا خواهان توقف دائمی غنی‌سازی از سوی ایران است. آیا ممکن است ایران هرگز به چنین موضعی برسد، یعنی پذیرش آن موضع حداکثری تعلیق دائمی برنامه‌های غنی‌سازی خود؟
این گمانه‌زنی‌هایی که مطرح کردید درست نیست. ما اکنون با یکدیگر در حال کار هستیم. ما هیچ تعلیقی پیشنهاد نکرده‌ایم، طرف آمریکایی هم درخواست غنی‌سازی صفر مطرح نکرده است.

موضع شما این است که ایالات متحده درخواست نکرده که غنی‌سازی به‌طور دائمی تعلیق شود؟
بله. آنچه اکنون درباره‌اش صحبت می‌کنیم این است که چگونه اطمینان حاصل کنیم که برنامه هسته‌ای ایران، از جمله غنی‌سازی، صلح‌آمیز است و برای همیشه صلح‌آمیز باقی خواهد ماند و در مقابل، ایران اقداماتی برای اعتمادسازی انجام دهد تا تضمین کند برنامه‌اش صلح‌آمیز باقی می‌ماند و در مقابل، تحریم‌ها لغو شود.

آن اقدامات چیست آقای وزیر؟ اکنون چه اقداماتی می‌تواند تضمین کند که برنامه هسته‌ای ایران همواره صلح‌آمیز باقی بماند؟
هم تعهدات فنی وجود دارد و هم تعهدات سیاسی و اقدام‌های فنی‌ای که باید انجام شود تا اطمینان حاصل شود این برنامه صرفاً برای اهداف صلح‌آمیز است و اکنون روی همین مسائل فنی کار می‌کنیم. به همین دلیل رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مذاکرات اخیر نقش بسیار سازنده‌ای ایفا کرد تا از طریق ارائه پیشنهادهای فنی بتواند به حل این مسأله کمک کند. بنابراین قطعاً اقدام‌های فنی‌ای وجود دارد که می‌توان انجام داد و تضمین کرد که برنامه ایران حتی نتواند منحرف شود. این همان کاری است که در سال ۲۰۱۵ انجام دادیم و معتقدم می‌توانیم دوباره آن را انجام دهیم، حتی به شکلی بهتر.
این همان چیزی است که در حال حاضر روی آن کار می‌کنیم. من به تیم خود دستور داده‌ام که روی جنبه‌های مختلف یک توافق احتمالی کار کنند. من در تماس مستقیم با رافائل گروسی هستم، پیشنهادهای او را دریافت می‌کنم و همچنین با طرف گفت‌وگوی خوداستیو ویتکاف و جرد کوشنر در تماس هستم و هر زمان لازم باشد دوباره با هم خواهیم نشست تا ببینیم چگونه می‌توانیم به توافقی عادلانه و منصفانه برسیم. همان‌طور که رئیس‌جمهوری ترامپ نیز اشاره کرده، به باور من توافقی عادلانه و منصفانه دست‌یافتنی است، اما به نوعی خلاقیت و انعطاف‌پذیری از سوی هر دو طرف نیاز داریم تا توافق در دسترس باشد.
 
آقای وزیر گمانه‌زنی‌هایی مطرح شده، رسانه‌ها بسیار در ایالات متحده و سراسر غرب درباره آن حدس و گمان زده‌اند که ممکن است حمله‌ای به‌زودی حتی همین آخر هفته، رخ دهد. این گمانه‌ها درحالی که شما گفتید در حال تهیه پیش نویس هستید، چه معنایی دارد؟
باید بگویم که اول از همه هیچ ضرب‌الاجلی وجود ندارد. ما فقط با یکدیگر گفت‌وگو کردیم که چگونه می‌توانیم به توافقی سریع برسیم، توافق سریع چیزی است که هر دو طرف به آن علاقه‌مند هستند. همان‌طور که می‌دانید ما تحت تحریم هستیم. بدیهی است هر روزی که تحریم‌ها لغو شود، هرچه زودتر باشد برای ما بهتر است، بنابراین هیچ دلیلی برای به تأخیر انداختن توافق احتمالی یا وقت‌کشی نداریم، اصلاً چنین قصدی نداریم.
 
بدیهی است که از سال ۱۹۷۹ تاکنون، ایرانیان در خیابان‌ها شعار مرگ بر آمریکا داده‌اند و پرچم آمریکا را سوزانده‌اند و آمریکایی‌ها را دشمن خود دانسته‌اند. می‌خواهم بدانم آیا موضع کنونی دولت ایران این است که ایالات متحده دشمن آن است؟
شما می‌بینید که ایالات متحده چه اقداماتی علیه ما انجام می‌دهد و خصومت‌هایی که علیه ما نشان می‌دهد و تجمع نظامی‌ای که در اطراف ما ایجاد کرده‌اند. پس انتظار دارید ما آنها را چگونه تلقی کنیم؟ بدیهی است این رفتار، خصومت از سوی آمریکا نسبت به ماست.
 
اگر از این مرحله عبور کنیم که ایران آمریکا را دشمن خود می‌داند، آیا ممکن است به مرحله‌ای برسیم که دو کشور از این وضعیت عبور کنند؟
اول از همه، ما مردم آمریکا را دشمن خود نمی‌دانیم. ما سیاست‌های دولت آمریکا را علیه ایران خصمانه می‌دانیم. زمانی که این خصومت‌ها متوقف شود، آن‌گاه شاید بتوانیم به نوعی روابط متفاوت بیندیشیم. به همین دلیل بود که در سال ۲۰۱۵ آن توافق را انجام دادیم. ما توافق بسیار خوبی با دولت وقت آمریکا امضا کردیم اما متأسفانه تجربه خوبی از آن حاصل نشد. دوباره وارد مذاکره شدیم، اما در میانه گفت‌وگوها به ما حمله شد. بنابراین بسیار تأسف‌بار است که تجربه خوبی از تعامل با دولت‌های آمریکا نداریم. به محض اینکه این برداشت تغییر کند، و به توافقی خوب برسیم، که از سوی دولت آمریکا محترم شمرده شود و با حسن نیت اجرا شود فکر می‌کنم اوضاع شروع به تغییر خواهد کرد. بنابراین معتقدم همه‌چیز به طرف مقابل بستگی دارد.
 
 رئیس‌جمهوری ترامپ اغلب این برنامه را تماشا می‌کند. پیام شما به رئیس‌جمهوری و اعضای کنگره چیست؟
پیام این است که دولت‌های پیشین آمریکا تقریباً هر کاری علیه ما انجام داده‌اند: جنگ، تحریم، مکانیسم ماشه و هر چیز دیگر. اما هیچ‌یک نتیجه نداد. اگر با مردم ایران با زبان احترام صحبت کنید ما نیز با همان زبان پاسخ خواهیم داد. اما اگر با زبان زور با ما سخن بگویند، ما نیز همان‌گونه پاسخ خواهیم داد. فکر می‌کنم ایرانیان نشان داده‌اند مردمی با عزت هستند. ما فقط به زبان احترام پاسخ می‌دهیم. این همان روشی است که باید با ما سخن گفته شود و نتیجه‌اش را خواهند دید.

برش

 در ژنو از ما خواسته شد پیش‌نویسی از یک توافق احتمالی تهیه کنیم تا در دیدار بعدی درباره آن پیش‌نویس گفت‌وگو کنیم.
 پیش‌نویس توافق هسته‌ای احتمالی با واشنگتن را ظرف ۲ تا ۳ روز آینده آماده می‌‌کنیم. من باید تأیید مسئولان بالادستم را بگیرم و پس از تأیید نهایی مقامات بالاتر به استیو ویتکاف تحویل داده خواهد شد.
 ما هیچ تعلیقی پیشنهاد نکرده‌ایم، طرف آمریکایی هم درخواست غنی‌سازی صفر مطرح نکرده است.
 من در تماس مستقیم با رافائل گروسی هستم، پیشنهادات او را دریافت می‌‌کنم و همچنین با طرف گفت‌وگوی خود استیو ویتکاف و جرد کوشنر در تماس هستم
 هیچ ضرب‌الاجلی وجود ندارد. ما با یکدیگر گفت‌وگو کردیم که چگونه می‌توانیم به توافقی سریع برسیم، توافق سریع چیزی است که هر دو طرف به آن علاقه‌مند هستند. همان‌طور که می‌دانید ما تحت تحریم هستیم. بدیهی است هر روزی که تحریم‌ها لغو شود، هرچه زودتر باشد برای ما بهتر است، بنابراین هیچ دلیلی برای به تأخیر انداختن توافق احتمالی نداریم یا وقت‌کشی، اصلاً چنین قصدی نداریم.
 ما مردم آمریکا را دشمن خود نمی‌دانیم. ما سیاست‌های دولت آمریکا را علیه ایران خصمانه می‌دانیم. زمانی که این خصومت‌ها متوقف شود، آن‌گاه شاید بتوانیم به نوعی روابط متفاوت بیندیشیم