تجربه‌هایی که خاک می‌خورد
جمشید حمیدی
کارشناس والیبال
پیشکسوت نیازی به تعریف ندارد؛ او دنیایی از علم و تجربه است. همان‌طور که فردوسی می‌گوید: «گرامی دار پیران کهن‌دار که در پیری بدانی این سخن را». اما در ایران، برخلاف وعده‌ها و شعارها، پیشکسوتان ورزشی آن‌طور که شایسته است مورد توجه قرار نمی‌گیرند.
برای نمونه، رئیس فدراسیون فوتبال انگلیس در دهه ۱۹۲۰ تا سن ۸۲ سالگی، یعنی تا پایان عمر، ریاست این فدراسیون را برعهده داشت. همچنین شیمائوکا، یکی از بازیکنان افسانه‌ای والیبال ژاپن، تا ۷۲ سالگی رئیس فدراسیون والیبال کشورش بود. حتی جان اسپروا، سرمربی سابق تیم ملی والیبال آمریکا، امروز سکاندار فدراسیون والیبال این کشور است. با مرور این نمونه‌ها، به‌راحتی می‌توان تفاوت فاحش نگاه به پیشکسوتان در ورزش ایران و جهان را دریافت.
وقتی مدیران ورزشی از خارج از بدنه ورزش انتخاب می‌شوند و شناختی از درون این حوزه ندارند، طبیعی است که پیشکسوتان نیز جایگاه شایسته‌ای در ساختار مدیریتی ورزش پیدا نکنند؛ چراکه چنین مدیرانی نه شناخت کافی از ماهیت ورزش دارند و نه به اهمیت تجربه و دانش پیشکسوتان اعتقاد دارند.
نسل جوان، سرمایه اصلی ورزش ایران به شمار می‌رود و برای جلوگیری از تکرار آزمون و خطاهای گذشته، باید از تجربه و دانش پیشکسوتان بهره گرفت. در بسیاری از کشورهای جهان، استفاده از ظرفیت پیشکسوتان نه‌تنها در ورزش، بلکه در حوزه‌هایی مانند رسانه نیز امری مرسوم است.
ورزش ایران از نظر استعداد غنی است و مسئولان ورزشی نیز بارها مدعی شده‌اند که پیشکسوتان می‌توانند آینه راه نسل جوان باشند؛ اما این ادعا اغلب در حد حرف باقی می‌ماند و اقدام عملی مؤثری برای انتقال تجربه و دانش پیشکسوتان به نسل جدید صورت نمی‌گیرد. نتیجه چنین رویکردی آن است که نسل جوان ناچار می‌شود همان مسیری را طی کند که پیشکسوتان پیش‌تر پیموده‌اند؛ مسیری که گاه با تکرار اشتباهات و آزمون و خطاهای گذشته همراه است.
آنچه می‌تواند برای باشگاه‌ها و فدراسیون‌ها راهگشا باشد، همفکری و مشورت مستمر با پیشکسوتان است. بهترین رویکرد آن است که مدیران باشگاه‌ها و فدراسیون‌ها پیش از وقوع اتفاقات و بروز مسائل، از دیدگاه و تجربه بزرگان ورزش بهره بگیرند؛ نه اینکه پس از وقوع یک اتفاق و شکل‌گیری چالش، آنها را برای یافتن راه‌حل و رفع مشکلات گردهم بیاورند.
بی‌توجهی به پیشکسوتان مانند خاک خوردن کتاب‌های ارزشمند در قفسه‌های کتابخانه است؛ کتاب‌هایی سرشار از دانش و تجربه که تا زمانی که خوانده و به کار گرفته نشوند، نمی‌توان از گنجینه نهفته در آنها بهره‌ای برد.
