«ایران» ضرورت بازتعریف جایگاه پیشکسوتان در ساختار مدیریتی ورزش را بررسی می‌کند

تراژدی خانه‌نشینی سرمایه‌ها

سینا حسینی / ورزش تنها با سرمایه‌گذاری مالی، جذب مربیان پر آوازه و استخدام بازیکنان توانمند به موفقیت نمی‌رسد؛ بلکه بخش مهمی از مسیر پیشرفت آن به بهره‌گیری از تجربه و دانش کسانی وابسته است که سال‌های عمر خود را در میدان رقابت، مدیریت و سازندگی سپری کرده‌اند. پیشکسوتان، گنجینه‌ای ارزشمند از تجربه‌های عملی، شناخت فضای ورزش و آگاهی از فراز و نشیب‌های این عرصه هستند؛ سرمایه‌هایی که متأسفانه در بخش قابل توجهی از ورزش ایران، جایگاه شایسته‌ای ندارند.
نگاهی به ساختار باشگاه‌های معتبر اروپایی نشان می‌دهد که پیشکسوتان تنها چهره‌هایی برای حضور در مراسم تجلیل و یادآوری افتخارات گذشته نیستند. آنها در جایگاه مشاور، مدیراجرایی، عضو هیأت‌مدیره، سفیر باشگاه و مسئول ارتباط با هواداران فعالیت می‌کنند و در انتقال فرهنگ باشگاهی، حفظ هویت مجموعه، تربیت نسل جدید و اتخاذ تصمیم‌های راهبردی نقش دارند.
در ورزش ایران اما شرایط کاملاً متفاوت است. بسیاری از پیشکسوتان پس از پایان دوران فعالیت حرفه‌ای، به حاشیه رانده می‌شوند و ارتباط شان با باشگاه‌هایی که سال‌ها برای اعتلای نام آنها تلاش کرده‌اند، به دعوت‌های مناسبتی و حضورهای تشریفاتی خلاصه می‌شود. البته برخی باشگاه‌ها از ظرفیت تعدادی از چهره‌های قدیمی استفاده کرده‌اند، اما این اقدامات پراکنده پاسخگوی نیاز ورزش کشور نیست. بخش قابل توجهی از مو سپیدکرده‌های ورزش همچنان از چرخه تصمیم‌سازی و مدیریت کنار گذاشته شده‌اند؛ گویی تجربه چندین دهه فعالیت، پس از پایان دوران قهرمانی دیگر ارزشی ندارد.
برای تغییر این وضعیت، مدیران باشگاه‌ها و فدراسیون‌ها باید از رویکردهای نمادین عبور کنند و ساختارهای اجرایی مشخصی به وجود آورند. تشکیل شورای راهبردی پیشکسوتان با حضور چهره‌های متخصص و صاحب‌تجربه می‌تواند نقطه آغاز این تحول باشد؛ شورایی که در برنامه‌ریزی بلندمدت، توسعه ورزش پایه و سیاست‌گذاری فنی مشارکت داشته باشد. میزان تحقق این اقدام نیز باید با شاخص‌هایی مانند تعداد جلسات منظم شورا، تعداد پیشنهادهای ارائه‌شده، میزان بررسی و اجرای مصوبات و حضور مؤثر اعضا در تصمیم‌گیری‌های مدیریتی سنجیده شود. استفاده از پیشکسوتان به‌عنوان مشاور فنی، مدیر توسعه آکادمی، عضو کمیته استعدادیابی یا مسئول انتقال فرهنگ باشگاهی می‌تواند تجربه نسل گذشته را به بدنه اجرایی ورزش پیوند دهد. برای ارزیابی این رویکرد نیز باید تعداد پیشکسوتان دارای مسئولیت مشخص، میزان اختیارات واقعی آنها، استمرار حضورشان و نتایج فعالیت‌های محول‌شده مورد بررسی قرار گیرد. ایجاد بانک اطلاعاتی جامع از سوابق و تخصص‌های پیشکسوتان نیز باید با معیارهایی مانند تعداد افراد شناسایی‌شده، تکمیل پرونده حرفه‌ای و میزان استفاده واقعی از این اطلاعات ارزیابی 
شود.
برگزاری نشست‌های تخصصی میان پیشکسوتان، مربیان جوان و ورزشکاران مستعد، مشارکت در برنامه‌های آموزشی و حضور در آکادمی‌ها باید به برنامه‌ای مستمر تبدیل شود. تعداد دوره‌های برگزارشده، میزان مشارکت ورزشکاران و مربیان، استمرار برنامه‌ها و ارزیابی تأثیر آموزش‌ها بر عملکرد نسل جوان، معیارهایی هستند که می‌توانند میزان موفقیت این بخش را مشخص کنند.
از سوی دیگر، اختصاص بودجه مشخص به برنامه‌های پیشکسوتان، تأمین بیمه تکمیلی، حمایت درمانی و تسهیلات رفاهی باید بخشی از تعهدات مدیریتی باشگاه‌ها و فدراسیون‌ها باشد. میزان بودجه تخصیص‌یافته، تعداد افراد برخوردار از خدمات حمایتی و سرعت رسیدگی به درخواست‌های درمانی و رفاهی، شاخص‌های قابل سنجشی برای ارزیابی عملکرد مدیران در این حوزه خواهند بود.