وندی شرمن، معاون اسبق وزیر امور خارجه و مذاکره‌کننده ارشد باراک اوباما در توافق هسته‌ای 2015 با ایران در مصاحبه جدید خود با پایگاه آمریکایی VOX، نسبت به «تقلیل‌گرایی» بیش از حد در بحث درباره نتایج جنگ یا مذاکرات هشدار می‌دهد. او در این گفت‌و‌گو، رویکرد شکست خورده دولت ترامپ را در پنج حوزه دسته‌بندی کرده است. در ادامه 5 مشکل کنونی راهبرد جنگی-مذاکراتی ترامپ و تیمش از نگاه وندی شرمن و همچنین گزیده‌ای از این مصاحبه آمده است.
 
از نگاه این دیپلمات آمریکایی مشکل شماره یک این است که ترامپ تیم B را برای مذاکره فرستاد. نزدیک به ۳۰۰ آمریکایی برای دور اخیر مذاکرات ایران و آمریکا به اسلام آباد آمدند، از جمله مشاوران امنیت ملی، متخصصان منطقه‌ای و جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور که هیأت آمریکایی را رهبری می‌کرد. اما دورهای قبلی مذاکرات توسط افرادی مانند جرد کوشنر (داماد دونالد ترامپ) و استیو ویتکاف (دوست شخصی ترامپ) هدایت می‌شد، هیچ یک از این دو نفر تخصص خاصی در مورد ایران ندارند.
شرمن گفت برای پیچیده‌تر کردن اوضاع، ایالات متحده در طول دورهای قبلی مذاکرات آتش‌بس که کوشنر و ویتکاف میزبان آن بودند، دو بار به ایران حمله کرد. بنابراین، آنها دقیقاً هیچ اعتباری برای مذاکرات ندارند.
به زعم وندی شرمن مشکل شماره2، استراتژی‌ دنبال شده دولت ترامپ است که به نفع روسیه بود. به اعتقاد این مقام اسبق آمریکایی هیچ‌کس بهتر از ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهوری روسیه، نمی‌تواند این موضوع را تشخیص دهد. در حالی که جنگ در ایران روزانه حدود ۲‌میلیارد‌دلار برای ایالات متحده هزینه دارد، می‌تواند امسال تا ۱۵۱ میلیارد دلار درآمد اضافی برای دولت روسیه ایجاد کند.
او تصریح می‌کند روسیه هم از افزایش قیمت نفت و هم از کاهش تحریم‌های طولانی‌مدت ایالات متحده که ترامپ در ماه مارس بخشی از آنها را لغو کرد، سود می‌برد. در نهایت این ثروت بادآورده، بحران اقتصادی داخلی در روسیه را کاهش داده و به پوتین اجازه داده است تا جنگ اوکراین را ادامه دهد.
اما این تنها راهی نیست که روسیه - و دیگر دشمنان آمریکا، از جمله چین - از جنگ در ایران سود می‌برند. شرمن گفت ایالات متحده از جنگ با ایران ضعیف‌تر از آنچه آغاز شد، بیرون خواهد آمد: «ما همین الان میلیاردها دلار خرج کرده‌ایم. ما موجودی سلاح‌های خود را که ممکن است برای سایر صحنه‌های نبرد به آنها نیاز داشته باشیم، کاهش داده‌ایم. ما اتحادهای خود را تضعیف کرده‌ایم.»
به اعتقاد این دیپلمات آمریکایی مشکل شماره 3 آسیب جدی‌ای است که جنگ ترامپ به اقتصاد جهانی وارد کرده است. در این مرحله، احتمالاً نیازی نیست که فهرستی از راه‌های بی‌شمار و متنوعی که جنگ - و متعاقباً بسته شدن تنگه هرمز - اقتصاد جهانی را بی‌ثبات کرده‌است، ارائه شود. وزیر دارایی بریتانیا اخیراً از ترامپ به خاطر آنچه که او آن را یک «اشتباه» و «حماقت» پرهزینه خواند، بشدت انتقاد کرد.
شرمن می‌گوید هر برداشتی که از آن «حماقت» داشته باشید، هزینه آن قابل پیش‌بینی بود. در واقع، این موضوع بارها در طول مذاکرات هسته‌ای سال ۲۰۱۵ مطرح شد. او افزود: «ما دائماً به کنگره ایالات متحده می‌گفتیم که اگر ما خطر جنگ را بپذیریم، پیامد آن می‌تواند تنگه هرمز را ببندد؛ می‌تواند قیمت بنزین را افزایش دهد؛ می‌تواند اقتصاد بین‌المللی را نابود کند.»
مشکل شماره 4 این بود که آنها در واقع «حمایت» ایرانی‌ها را نداشتند. رئیس‌جمهوری ترامپ در ابتدا از ایرانی‌ها خواست که علیه حکومت قیام کنند و قول داد که ایالات متحده از آنها حمایت خواهد کرد. اکنون، تغییر رژیم دیگر نه در کانون توجه کمپین نظامی ایالات متحده دیده می‌شود و نه در مذاکرات برای پایان دادن به آن.
در نهایت مشکل شماره 5 به اعتقاد وندی شرمن این است که دولت ترامپ موضوع هسته‌ای ایران را پیچیده‌تر کرده است. تلاش ترامپ برای جلوگیری از دستیابی ایران به برنامه غنی‌سازی هسته‌ای می‌تواند ایران را به تلاش برای کسب بازدارندگی در این حوزه وادار کند. چرا؟ زیرا در بی‌نظمی کنونی جهان، این در واقع بهترین یا تنها راه برای محافظت در برابر مداخله ایالات متحده به نظر می‌رسد.
شرمن در نهایت اذعان می‌کند «از نظر من، ایالات متحده عقبگرد داشته است.»

به نظر شما، برای رسیدن به یک توافق جدید با ایران در حال حاضر، چه چیزی لازم است؟
بستگی به اهداف رئیس‌جمهوری و ایران دارد. در حال حاضر، ترامپ می‌خواهد مطمئن شود که ایران برنامه هسته‌ای ندارد. او می‌خواهد تنگه هرمز را باز کند، می‌خواهد جلوی ایران را در حمایت از متحدان منطقه‌ای خود بگیرد. از سوی دیگر، ایران کنترل تنگه هرمز را در دست دارد، بنابراین آنها به دنبال حفظ این اهرم هستند زیرا به آنها اجازه می‌دهد قدرت خود را در منطقه اعمال کنند. آنها می‌خواهند اطمینان حاصل کنند که حق غنی‌سازی را حفظ می‌کنند و می‌خواهند بتوانند به روابط خود با متحدان منطقه‌ای ادامه دهند.
یک شکاف بزرگ وجود دارد و این عجیب است، زیرا تیم مذاکره کننده ما بسیار کوچک است. تیم مذاکره کننده آنها شامل افرادی مانند عباس عراقچی است که همتای من در مذاکرات سال ۲۰۱۵ بود. او اکنون وزیر امور خارجه است و از تک تک جزئیات آن توافق آگاه است.
 
ما می‌دانیم تا حدودی به این دلیل که رئیس‌جمهوری ترامپ این موضوع را زود و اغلب بیان می‌کرد که برخی از آمریکایی‌ها فکر می‌کردند که ما می‌توانستیم با ایران به توافق بهتری برسیم. شما به این منتقدان چه می‌گویید؟
منتقدان می‌گویند که قوی‌ترین بخش این توافق فقط ۱۵ سال دوام آورد. آنها می‌خواستند که این توافق برای همیشه دوام بیاورد. ما استدلال کردیم که این توافق به ما چیزی را می‌دهد که به آن جدول زمانی یک ساله برای گریز هسته‌ای می‌گوییم. فکر می‌کنم برخی از منتقدان می‌خواستند وارد جنگ شوند. آنها فکر می‌کردند می‌توانند تغییر نظام ایجاد کنند. ما دائماً به کنگره ایالات متحده می‌گفتیم که اگر خطر جنگ را بپذیریم، این اتفاق می‌تواند تنگه هرمز را ببندد، می‌تواند قیمت بنزین را افزایش دهد، می‌تواند اقتصاد بین‌المللی را از بین ببرد، می‌تواند به معنای جان نظامیان ما و هزینه هنگفتی برای اقتصاد ما و شهروندان آمریکایی باشد.
 
آیا افراد مناسبی سر میز مذاکره هستند؟
باور اینکه معاون رئیس‌جمهور ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر بتوانند در عرض دو هفته موفق شوند، برایم دشوار است.من فکر می‌کنم بخشی از دلیل حضور معاون رئیس‌جمهور این است که ویتکاف و کوشنر- که هیچ نقش رسمی در دولت ندارد - نزد ایران اعتبار ندارند زیرا دو بار قبل از این، وقتی آنها با ایران مذاکره می‌کردند، ما حمله کردیم. باورش سخت است که کسی بخواهد به مذاکره با شما ادامه دهد اگر دو بار، در بحبوحه مذاکرات حمله کرده باشید.

 آیا این بار این احتمال وجود دارد که آمریکا ضعیف‌تر و ایران قوی‌تر ظاهر شود؟
 بخش‌هایی از برنامه هسته‌ای و نظامی ایران تضعیف شده اما آنها می‌توانند همه اینها را بازسازی کنند و اگر میلیون‌ها دلار عوارض و لغو تحریم‌ها از ایالات متحده دریافت کنند، می‌توانند تمام این ظرفیت را سریع‌تر بازسازی کنند.
از نظر من، ایالات متحده عقب‌نشینی کرده است. ما میلیاردها دلار هزینه کرده‌ایم. موجودی سلاح‌های مورد نیاز برای سایر صحنه‌های نبرد را کاهش داده‌ایم. اتحادهای خود را تضعیف کرده‌ایم. روسیه و چین را در موقعیت‌های قوی‌تری قرار داده‌ایم. ما تحریم‌های نفتی روسیه و ایران را لغو کرده‌ایم و در حال حاضر پول را به خزانه‌های آنها واریز کرده‌ایم و به روسیه پول بیشتری داده‌ایم تا بتواند جنگ خود علیه اوکراین را ادامه دهد.
همه اینها برای آمریکایی‌های معمولی هزینه بسیار بیشتری از جیبشان داشته است. اگر باور کنید ایران، سرسخت‌تر از قبل است و ممکن است تصمیم بگیرد که برای جلوگیری از حملات آینده، باید به بازدارندگی هسته‌ای برسد.