لغو تمامی پروازها؛ مقامات فدرال دلیل اختلال ارتباطی را صرفاً مسائل فنی و مکانیکی عنوان کردند
بزرگترین شوک هوایی در آمریکا پس از ۱۱ سپتامبر
اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) روز جمعه، پس از بروز نقص در سیستم ارتباطی مراکز کنترل ترافیک هوایی که موجب آشفتگی گسترده در فرودگاههای آمریکا شد، تمامی پروازهای این کشور را لغو کرد. این حادثه طولانیترین توقف پروازها از زمان حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به شمار میرفت.
به گفته مقامهای مسئول، تجهیزات مخابراتی قدیمی کنترل ترافیک هوایی، به دلیل حجم بیش از حد دادهها دچار اختلال شدند و از کار افتادند. این اختلال هزاران مسافر را در فرودگاهها سرگردان کرد و موجب تأخیرهای گستردهای شد؛ تأخیرهایی که شرکتهای هواپیمایی و فرودگاهها هنوز برای جبران و بازگشت به شرایط عادی با مشکلات زیادی روبهرو هستند.
این اتفاق همچنین آسیبپذیریهای مداوم زیرساختهای فرسوده کنترل ترافیک هوایی آمریکا و اختلاف بر سر تأمین بودجه را آشکار کرد؛ چراکه مقامهای دولت از قانونگذاران خواستند دهها میلیارد دلار بودجه بیشتر برای تسریع نوسازی کل سیستم تصویب کنند.
علت بروز این مشکل چه بود؟
شان دافی، وزیر حملونقل آمریکا، شامگاه جمعه در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفید اعلام کرد، رادارها و سایر تجهیزات ارتباطی کنترل ترافیک هوایی از ساعت ۳:۳۶ بعدازظهر شروع به اختلال کردند؛ زیرا روترهای قدیمی توان پردازش حجم بالای دادهها را نداشتند و بیش از ظرفیت خود تحت فشار قرار گرفتند. به گزارش نیویورک تایمز، دافی گفت: «اگرچه این اختلال در تمام تجهیزات و مناطق رخ نداده بود، اما آنقدر گسترده بود که مقامهای مسئول را وادار کرد دستور غیرمعمول توقف سراسری پروازها را صادر کنند.»
به گفته دافی، علت اصلی این اختلال، تجهیزات ارتباطی قدیمی و منسوخشده بوده است، نه بهروزرسانیهای اخیر سیستم. دافی گفت: «آنچه ما با آن روبهرو هستیم، یک سیستم کنترل ترافیک هوایی فوقالعاده قدیمی است.» او پیشبینی کرد تا زمانی که نوسازیهای اساسی انجام نشود، این سیستم همچنان با اختلال و خرابی مواجه خواهد شد.
مارکوین مولین وزیر امنیت داخلی آمریکا، گفت، به نظر نمیرسد این اختلال ارتباطی با حمله سایبری داشته باشد. او اعلام کرد: «سازمانهای امنیت ملی آمریکا هیچ مدرکی مبنی بر وقوع حمله سایبری پیدا نکردهاند و هیچ فرد یا گروهی نیز مسئولیت حملهای را بر عهده نگرفته است.»
به گزارش واشنگتن پست، مولین گفت: «به نظر میرسد این اتفاق منشأ فنی و مکانیکی داشته است. با این حال، ما همچنان در حال بررسی هستیم، بنابراین چنین احتمالی را کاملاً رد نمیکنیم.»
او همچنین تأکید کرد، توقف پروازها ارتباطی با اختلال گسترده مایکروسافت ندارد؛ اختلالی که از پنجشنبه تا جمعه باعث بروز مشکلاتی در سراسر جهان شده بود. مقامهای فدرال پیشتر اعلام کرده بودند که مشکلی در سیستم ارتباطی مراکز کنترل مسیرهای هوایی در سراسر آمریکا به وجود آمده است.
خبرگزاری بلومبرگ نیز به نقل از یک مقام آگاه گزارش داد که افبیآی معتقد نیست حمله سایبری یا فعالیت مجرمانه باعث این اختلال شده باشد. به گفته این مقام، بازرسان در حال بررسی این احتمال هستند که یک بهروزرسانی نرمافزاری موجب قطعی شده باشد؛ با این حال، علت حادثه هنوز مشخص نشده است.
وزیر حملونقل آمریکا مدتهاست خواستار بازسازی گسترده زیرساختهای کنترل ترافیک هوایی آمریکا بوده است. او بارها از این موضوع انتقاد کرده که به دلیل بهروزرسانی نشدن تجهیزات قدیمی، کارکنان کنترل ترافیک هوایی با محدودیتهای جدی مواجه هستند. او روز جمعه به خبرنگاران گفت: «ما هنوز از سوئیچهای بسیار قدیمی، روترهای قدیمی و خطوط مسی کوچکی استفاده میکنیم که به دهه ۱۹۸۰ تعلق دارند.»
تنها یک هفته پیش از این اتفاق، اداره هوانوردی فدرال اعلام کرده بود، روند کنار گذاشتن استفاده از دیسکهای فلاپی را آغاز کرده است. به گزارش بیبیسی، سال گذشته کنگره آمریکا ۱۲.۵ میلیارد دلار برای نوسازی تأسیسات و شبکههای فرسوده کنترل ترافیک هوایی کشور تصویب کرد که بخشی از آن به بهروزرسانی سیستمهای ارتباطی اختصاص یافته است. دافی روز جمعه خاطرنشان کرد، تأسیسات کنترل ترافیک هوایی که به سیستمهای دیجیتال مجهز شده بودند، با مشکلات ناشی از بارگذاری بیش از حد دادهها مواجه نشدند؛ همان مشکلی که باعث شد FAA دستور توقف سراسری پروازها را صادر کند.
دافی علیه کنگره
دافی طی ماههای گذشته بارها از کنگرهای که تحت کنترل جمهوریخواهان است، خواسته بود ۳۰ میلیارد دلار دیگر در اختیار وزارتخانه او قرار دهد تا روند نوسازی سیستمهای کنترل ترافیک هوایی سرعت بگیرد. اما شامگاه جمعه درخواست خود را افزایش داد و اعلام کرد، اکنون خواهان ۵۰ میلیارد دلار است؛ آن هم پیش از پایان سالجاری میلادی. او گفت: «این یک وضعیت اضطراری است. من از کنگره میخواهم بودجه اضطراری در اختیار ما قرار دهد.»
او همچنین پرسید: «چند بار دیگر باید چنین اتفاقی بیفتد تا کنگره بالاخره پول لازم برای تعمیر این سیستم را اختصاص دهد؟»
با این حال، مشخص نیست جمهوریخواهان حاضر باشند پیش از پایان سال چنین مبلغ هنگفتی را در اولویت قرار دهند؛ بهویژه اینکه پس از آن، کنترل کنگره به دموکراتها منتقل خواهد شد. انتظار میرود دموکراتها نحوه استفاده اداره هوانوردی فدرال از بودجههایی را که تاکنون دریافت کرده، بهدقت بررسی کنند.
قانونگذاران جمهوریخواه در مجلس نمایندگان و سنا طرحهایی را برای تصویب ۳۰ میلیارد دلار بودجه جهت نوسازی سیستم کنترل ترافیک هوایی ارائه کردهاند؛ اما هیچیک از این دو طرح تاکنون حامیان مشترکی در کنگره پیدا نکردهاند.
سکوت ترامپ
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، تاکنون درباره این وضعیت اظهارنظر نکرده و از زمان اعلام توقف سراسری پروازها از سوی اداره هوانوردی فدرال، در انظار عمومی ظاهر نشده است.
به گزارش الجزیره، مولین در پاسخ به پرسش خبرنگاری در یک نشست خبری در کاخ سفید درباره اینکه چرا رئیسجمهوری علناً درباره این اختلال صحبت نکرده، گفت ترامپ «به طور کامل درگیر» رسیدگی به بحران توقف پروازها در سراسر کشور بوده است. مولین در پاسخ گفت: «من مسئول ارتباطات رئیسجمهوری نیستم.» او افزود که ترامپ از زمان آغاز بحران، به طور منظم با مقامهای ارشد در تماس بوده است.
مولین همچنین گفت، رئیسجمهوری چندین بار با مقامها گفتوگو کرده و در تمام مدت اختلال، در جریان تحولات قرار داشته است. وزیر امنیت داخلی از ترامپ دفاع کرد و گفت، رئیسجمهوری همواره پیگیر اصلاح و نوسازی زیرساختهای فرسوده کنترل ترافیک هوایی کشور بوده است.
آخرین توقف سراسری پروازها
تنها توقف سراسری دیگری که پس از حملات ۱۱ سپتامبر در آمریکا رخ داده بود، در ژانویه ۲۰۲۳ اتفاق افتاد. به گزارش رویترز، در آن زمان، اداره هوانوردی فدرال پروازهای خروجی داخلی را به مدت حدود ۹۰ دقیقه متوقف کرد. در همین حال، سرمایهگذاران از پیش خود را برای زیان مالی شرکتهای هواپیمایی آماده میکردند.
سهام شرکتهای امریکن ایرلاینز، یونایتد ایرلاینز و دلتا در معاملات پس از پایان ساعات رسمی بازار، بین یک تا دو درصد کاهش یافت. سهام جتبلو ایرلاینز نیز حدود سه درصد افت کرد. شرکت امریکن ایرلاینز اعلام کرد که برای تسریع روند بازگشت به شرایط عادی، پروازهای مقصدهای بینالمللی و شهرهای کوچکتر خارج از فرودگاههای مرکزی خود را در اولویت قرار میدهد تا هواپیماها و خدمه را در موقعیت مناسبتری مستقر کند.
واکنشهای بینالمللی
سازمان ایمنی ناوبری هوایی اروپا (یوروکنترل) نیز بنا به درخواست سازمان هوانوردی فدرال آمریکا، پروازهای مقصد ایالاتمتحده را به حالت تعلیق درآورده است. به گزارش نیویورک تایمز، سازمان هوانوردی فدرال مکزیک گزارش داد، این نهاد از همتای آمریکایی خود درخواستی دریافت کرده که مانع پرواز هواپیماها به مقصد آمریکا شود.
شرکت هواپیمایی کانادا نیز اعلام کرد، همه پروازهای خود میان کانادا و آمریکا را تا شامگاه جمعه لغو کرده است. شرکت هواپیمایی دلتا نیز افزود، دستور سازمان هوانوردی فدرال آمریکا برای توقف پروازهای خروجی در سراسر کشور همچنان به قوت خود باقی است.
مقامات آمریکایی همچنین اعلام کردند، به دلیل شرایط استثنایی، پروازها به اراضی اشغالی تا اطلاع بعدی به حالت تعلیق درآمدهاند.

