با سبزپوشی ۹۷ درصد نمادها و ورود ۱۲ همت سرمایه خرد، صف‌های خرید بازار را فراگرفت
سه‌شنبه رکوردها در بورس
ورود 12 هزار میلیارد تومان پول حقیقی در یک روز به بورس و سبزپوشی ۹۷ درصد نمادها، سه‌شنبه را به یکی از پرتحرک‌ترین روزهای بازار سرمایه تبدیل کرد. پشت این موج خرید، هم تغییر انتظارات سیاسی دیده می‌شد و هم جابه‌جایی پول میان بازارها. اما صف‌های خرید هنوز پاسخ روشنی به پرسش مهم‌تر نمی‌دهند: آیا این تقاضا در روزهای آینده هم دوام می‌آورد؟
بورس تهران روز گذشته را با چنان برتری تقاضایی به پایان رساند که تصویر یک روز کاملاً صعودی را پشت سر گذاشت. چنانکه شاخص کل نزدیک به ۲۲۰ هزار واحد بالا رفت و شمار نمادهای مثبت به حدود ۹۷ درصد رسید و نزدیک به ۱۲ هزار میلیارد تومان پول حقیقی راهی سهام و صندوق‌های سهامی شد. این رقم، بر اساس آمارهای منتشرشده، رکورد تازه‌ای برای ورود روزانه پول حقیقی به بازار است.
شاخص کل با رشد ۲.۷ درصدی به ۸ میلیون و ۳۵۷ هزار واحد برگشت و شاخص هم‌وزن نیز با افزایش ۲.۴۵ درصدی، در سطح ۲ میلیون و ۳۳۸ هزار واحد ایستاد و برای نخستین‌بار وارد کانال ۲.۳ میلیون واحد شد. همزمان، شاخص فرابورس بیش از ۱۶۰۰ واحد رشد کرد و از مرز ۷۰ هزار واحد گذشت که پیش از این در کارنامه این شاخص ثبت نشده بود.
تقاضا فقط به چند سهم بزرگ
محدود نماند
اهمیت رشد شاخص‌ها در روز گذشته، تنها در عدد شاخص کل نبود. وقتی نزدیک به همه نمادها سبزپوش‌اند و شاخص هم‌وزن هم تقریباً هم‌پای شاخص کل حرکت می‌کند، می‌توان گفت دامنه خرید از چند شرکت بزرگ فراتر رفته است. البته نمادهای شاخص‌ساز همچنان اثر تعیین‌کننده‌ای داشتند. نمادهایی مثل «فملی» و «فارس» در مجموع بیش از ۶۰ هزار واحد به رشد شاخص کل کمک کردند. اما در کنار آنها، شمار زیادی از شرکت‌های کوچک و متوسط نیز با افزایش قیمت روبه‌رو شدند.
در میان نمادهای پرتراکنش، «فملی»، «وبملت»، «تاصیکو»، «فساپ»، «شبریز» و «حکشتی» به سقف دامنه نوسان رسیدند. صف‌های خرید در پایان معاملات حدود ۱۶ تا ۱۸ همت برآورد شد، در حالی که ارزش سفارش‌های فروش فاصله زیادی با آن داشت. ۶۳۵ نماد در صف خرید بودند و تنها شش نماد صف فروش داشتند. این تصویری است که از تقاضای گسترده خبر می‌داد، اما همزمان نشان می‌دهد که بخش مهمی از خریداران فرصت معامله پیدا نکرده‌اند.
تغییر رویکرد سرمایه‌گذاران؟
مهم‌ترین عدد روز، ورود نزدیک به ۱۲ همت پول حقیقی به سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی بود. منابع مختلف رقم آن را اندکی متفاوت گزارش کرده‌اند، اما در همه آمارها اندازه ورود پول در محدوده‌ای کم‌سابقه و نزدیک به ۱۲ هزار میلیارد تومان قرار داشت. قدرت خرید حقیقی‌ها نیز حدود ۱.۶ برابر گزارش شد. سرانه خرید از سرانه فروش بیشتر بود و این فاصله، برتری خریداران را در جریان معاملات نشان می‌داد.
همزمان بیش از پنج همت از صندوق‌های درآمد ثابت خارج شد. کنار هم قرار گرفتن این دو جریان می‌تواند نشانه‌ای باشد از اینکه بخشی از سرمایه‌گذاران حاضر شده‌اند برای کسب بازده بیشتر، ریسک بالاتری را بپذیرند. با این حال، نمی‌توان نتیجه گرفت تمام پول خارج‌شده از صندوق‌های درآمد ثابت مستقیماً وارد سهام شده است و این سرمایه ممکن است به ابزارهای دیگری هم منتقل شده باشد. آنچه روشن است، افزایش محسوس تمایل به خرید دارایی‌های پرریسک‌تر در همین روز معاملاتی است.
خبرهای سیاسی
چگونه وارد محاسبات بازار شدند؟
بخشی از توضیح موج خرید را باید در تغییر فضای انتظارات جست‌وجو کرد. خبرهای مرتبط با مذاکرات و برداشت‌هایی از تقویت مسیر دیپلماسی، از نگاه برخی معامله‌گران احتمال کاهش تنش‌های سیاسی را پررنگ‌تر کرد. در بازاری که ریسک‌های بیرونی می‌توانند بر نرخ ارز، هزینه‌های تولید، فروش شرکت‌ها و ارزش‌گذاری سهام اثر بگذارند، حتی تغییر در لحن خبرها هم ممکن است تصمیم خریداران و فروشندگان را جابه‌جا کند.
کاهش قیمت نفت نیز در کنار این خبرها در محاسبات فعالان بازار قرار گرفت، هرچند اثر آن بر همه صنایع یکسان نیست. قیمت جهانی نفت برای برخی شرکت‌ها و بخش‌های اقتصادی می‌تواند معنای متفاوتی داشته باشد؛ بنابراین رشد بازار را نمی‌شود به این عامل به‌تنهایی نسبت داد. دقیق‌تر آن است که بگوییم اخبار سیاسی و اقتصادی، زمینه انتظاری مساعدتری فراهم کردند و در فضایی که تقاضا از پیش پرقدرت بود، به خریدها نیرو دادند. این خبرها البته به معنای توافق قطعی یا رفع ریسک‌های موجود نیستند.
پول به کدام گروه‌ها رفت؟
جریان پول در روز سه‌شنبه میان چند صنعت و صندوق توزیع شد. در میان گروه‌های بورسی، بانک‌ها بیش از یک همت ورود پول حقیقی داشتند. پتروشیمی‌ها و پالایشی‌ها نیز از مقصدهای مهم نقدینگی بودند. صندوق‌های سهامی و صندوق‌های بخشی هم ورود قابل توجه منابع را تجربه کردند. در سطح نمادها، «شبریز»، «وبملت»، «فارس»، «فولاد»، «وتجارت» و «شپنا» در شمار نمادهایی بودند که بیشترین توجه سرمایه‌گذاران حقیقی را به خود جلب کردند.
این توزیع نشان می‌دهد بازار فقط به یک روایت یا صنعت خاص تکیه نداشته است. با این حال، ورود پول به گروه‌های مختلف به معنای یکسان بودن چشم‌انداز شرکت‌ها نیست. وضعیت سودآوری، قیمت مواد اولیه، نرخ فروش و شرایط هر صنعت می‌تواند مسیر متفاوتی برای نمادها رقم بزند.
صف خرید و هیجان
ارزش معاملات سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی در گزارش‌های مختلف حدود ۳۴ تا ۳۶ همت اعلام شد و ارزش کل معاملات بازار از ۶۰ همت گذشت. در نگاه نخست ممکن است این ارقام در مقایسه با صف‌های خرید گسترده چندان چشمگیر به نظر نرسند. اما وقتی سهم بزرگی از تقاضا در صف می‌ماند و عرضه کافی برای انجام معامله وجود ندارد، همه سفارش‌ها به معامله تبدیل نمی‌شوند. بنابراین ارزش معاملات روزانه، در چنین شرایطی تصویر کاملی از حجم تقاضای بالقوه ارائه نمی‌کند.
با این همه، صف خرید به‌تنهایی معادل تقاضای پایدار نیست. بخشی از رشد می‌تواند حاصل هیجان کوتاه‌مدت یا انتظار برای تداوم اخبار مثبت باشد. باید دید بازار در روزهای آینده نیز به این منوال حرکت می‌کند؟ آیا خریداران پس از فروکش کردن موج اولیه نیز در معاملات حاضر می‌مانند و آیا تقاضای امروز به دادوستدهای واقعی تبدیل می‌شود؟
در هر حال، روند معاملات در تابلوی بورس اصلاً عادی نبوده است. شاخص‌ها به قله‌های تازه رسیدند، تقریباً تمام بازار در محدوده مثبت بسته شد و ورود پول حقیقی رکورد شکست. این تحولات از بازگشت پرقدرت خریداران حکایت دارد. اما دوام صعود، بیش از یک رکورد روزانه به تداوم نقدینگی، روشن‌تر شدن چشم‌انداز سیاسی و ارزیابی سرمایه‌گذاران از وضعیت واقعی شرکت‌ها وابسته است.
