همزمان با تداوم گمانه ‌زنی‌ها درباره راهکارهای دیپلماتیک با هدف کاهش تنش های منطقه ای، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی پنجشنبه گذشته در سفری به مسکو با «ولادیمیر پوتین»، رئیس‌جمهوری روسیه دیداری سه‌ساعته و پشت درهای بسته برگزار کرد. دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی در تشریح جزئیات این سفر اعلام کرد که رضایی در دیدار با پوتین، پیام رهبر انقلاب اسلامی را به رئیس‌جمهوری روسیه تقدیم کرده است.  دبیر شورای عالی امنیت ملی در پی این سفر اعلام کرد که با پوتین درباره مسائل مهم منطقه و همچنین درباره بحث‌های مهمی درباره پساجنگ به خصوص در بحث ترتیبات امنیتی منطقه مشورت کرده است.
اگرچه دستور کار اصلی آن انتقال پیام رهبر انقلاب و ترسیم چشم‌انداز همکاری‌های راهبردی تهران و مسکو اعلام شد اما همزمانی آن با تحولات جاری همچنین توجه‌ها را به ابعاد سیاسی و امنیتی این رایزنی و مواضع تهران درباره مسیر پیش ‌رو معطوف کرده است. به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین محورهای مورد بحث در این دیدار، آخرین تحولات مربوط به مسیرهای احتمالی کاهش تنش و شروط هفت‌گانه ایران برای ورود به هرگونه روند دیپلماتیک بوده است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، رضایی در گفت‌وگو با رئیس‌جمهوری روسیه بر حفظ آنها به‌عنوان مبنای هرگونه تفاهم احتمالی تأکید کرده و موضع ایران را درباره ضرورت اجرای این مطالبات پیش از هرگونه تغییر در وضعیت تنگه هرمز تشریح کرده است. 
بر این اساس، تهران پیش از تحقق شروط هفت ‌گانه خود حاضر به بازگشایی تنگه هرمز نخواهد بود و این موضوع نیز از نگاه ایران، اساساً در چارچوب مذاکرات قابل بازنگری نیست. علی باقری، معاون بین‌الملل شورای عالی امنیت ملی با اشاره به ابعاد این سفر و دیدار صورت ‌گرفته در کرملین از برگزاری یک ملاقات تفصیلی میان دبیر شورای عالی امنیت ملی و رئیس‌جمهوری روسیه خبر داد و گفت هدف اصلی این سفر، انتقال پیام مقام رهبری به رئیس‌جمهوری روسیه بوده است. به گفته او، در این پیام با تشریح مؤلفه‌های مورد نظر ایران برای توسعه همکاری‌های دوجانبه، چشم‌انداز این مناسبات نیز ترسیم شده تا طرف روسی درک روشن‌تری از افق همکاری تهران و مسکو در دوره رهبری حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای داشته باشد. باقری در ادامه با تأکید بر اهمیت پیوندهای راهبردی و اقتصادی دو کشور، انتقال گاز روسیه به ایران و توسعه کریدور شمال ـ جنوب را از جمله طرح‌هایی دانست که فراتر از ظرفیت‌های معمول همکاری اقتصادی، می‌توانند معادلات منطقه‌ای و محاسبات قدرت‌های خارجی را تحت تأثیر قرار دهند. به گفته او پیشبرد این دو پروژه راهبردی می‌تواند محاسبات برخی قدرت‌ها از جمله آمریکا، درباره امکان اعمال فشار بر ایران را با چالش مواجه کند؛ چراکه این طرح‌ها ظرفیت‌هایی اقتصادی و ژئوپلتیکی هستند که ایران می‌تواند با بهره‌‌گیری از آنها هم به پیشرفت ملی و توسعه منطقه‌ای کمک کند و هم زمینه‌های جدیدی برای تقویت امنیت و ثبات در محیط پیرامونی خود فراهم آورد.
 
تداوم تلاش «دوحه» برای مهار تنش
تأکید تهران بر حفظ شروط هفت ‌گانه خود در هرگونه مسیر دیپلماتیک در شرایطی ادامه دارد که طی هفته‌های اخیر دور تازه‌ای از تلاش‌های میانجیگرانه قطر برای جلوگیری از بازگشت تقابل نظامی میان ایران و آمریکا به جریان افتاده و دوحه با انتقال پیام‌های متقابل میان تهران و واشنگتن، درصدد یافتن راهی برای مهار تنش‌ها و جلوگیری از شکل‌گیری دور دیگری از درگیری در منطقه است. در چارچوب همین تحرکات دیپلماتیک بود که ایران، به گفته سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه پیشنهاد داد شروط هفت‌گانه خود را که پیش‌تر برای اجرای آنها یک بازه زمانی هفت‌روزه در نظر گرفته بود، در صورت فراهم شدن مقدمات لازم به جای هفت روز در مدت دو روز عملیاتی کند؛ پیشنهادی که نشانه‌ای از آمادگی تهران برای تسریع در روند دستیابی به تفاهم و عبور از وضعیت پرتنش موجود به شمار می‌رفت اما پاسخ واشنگتن به این ابتکار با انتظارات ایران فاصله داشت و نتوانست رضایت مقام‌های ایرانی را جلب کند. در واکنش به همین موضع آمریکا بود که دبیر شورای عالی امنیت ملی با انتشار پیامی تصریح کرد پاسخ واشنگتن به حقوق و مطالبات جمهوری اسلامی ایران قانع ‌کننده نبوده و طرف آمریکایی باید به ‌صورت کامل و صریح به هفت شرط تهران پاسخ دهد و در مرحله بعد نیز به آنها پایبند باشد.  از نگاه کشورمان هرگونه پیشرفت در این مسیر، مستلزم تعیین تکلیف روشن مطالبات تهران و ارائه تضمین درباره اجرای آنها خواهد بود. با وجود این موضع‌گیری و تأکید دوباره رضایی بر خطوط مورد نظر ایران در جریان سفر به مسکو و دیدار با «پوتین» به نظر می‌رسد قطر همچنان از تلاش برای زنده نگه داشتن مسیر میانجیگری دست نکشیده و در پی آن است که با حفظ کانال ارتباطی میان دو طرف، مانع از بسته شدن کامل دریچه دیپلماسی شود. در واقع، استمرار این تحرکات در شرایطی اهمیت پیدا می‌کند که تهران بر غیرقابل مذاکره بودن برخی از مواضع خود تأکید دارد و واشنگتن نیز هنوز نتوانسته پاسخی متناسب با مطالبات اعلام‌شده ایران ارائه کند؛ وضعیتی که ادامه میانجیگری را به تلاشی برای نزدیک کردن دو موضع متفاوت و جلوگیری از تبدیل اختلافات سیاسی به رویارویی نظامی مجدد تبدیل کرده است.
 
سایه جنگ با ایران بر آینده جمهوری‌‌خواهان
اما تحولات سیاسی آمریکا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، معادلات تصمیم‌گیری ترامپ درباره ایران را وارد مرحله تازه‌ای کرده است؛ انتخاباتی که شکست سنگین جمهوری‌‌خواهان در آن، نه ‌تنها موقعیت سیاسی رئیس‌جمهوری آمریکا را با چالش مواجه کرده که بار دیگر هزینه‌های داخلی سیاست خارجی و رویکرد جنگ‌طلبانه کاخ سفید را به یکی از متغیرهای مهم در آینده سیاسی این کشور تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، همزمان با تداوم تحرکات دیپلماتیک برای کاهش تنش میان تهران و واشنگتن، شماری از ناظران بین‌المللی معتقدند نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای می‌تواند بر محاسبات ترامپ درباره هرگونه اقدام نظامی احتمالی علیه ایران تأثیر جدی بگذارد؛ چراکه تکرار تجربه جنگ و تبعات سیاسی و اقتصادی آن، این بار می‌تواند آینده حزب جمهوری‌خواه و حتی شانس بازگشت این حزب به کاخ سفید در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ را با مخاطره جدی روبه‌رو کند. نشانه‌های این نگرانی را می‌توان در موضع‌گیری اخیر «جی‌دی ونس»، معاون رئیس‌جمهور آمریکا مشاهده کرد. او در واکنش به شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان، جنگ با ایران را یکی از عوامل اصلی این ناکامی دانست و با انتشار بیانیه‌ای به تشریح دلایل رویگردانی بخشی از رأی‌دهندگان از حزب حاکم پرداخت. «ونس» در این پیام با پذیرش اینکه شماری از حامیان ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ این بار به جمهوری‌خواهان رأی نداده‌اند، صریحاً نوشت: «دلیل شکست ما جنگ بود. خود رئیس‌جمهوری هم همین را گفت.» اهمیت این موضع‌گیری زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم ونس در عمل تصمیم به ورود به جنگ با ایران را از منظر هزینه‌های سیاسی داخلی زیر سؤال برده و از جمهوری‌خواهان خواسته است اگر معتقدند این جنگ ارزش از دست رفتن اکثریت سنا برای شش سال آینده را داشته، دست‌کم مسئولیت چنین انتخابی را بپذیرند و صریحاً از آن دفاع کنند.

برش

در دیدار دبیر شورای عالی امنیت ملی  و رئیس‌جمهوری روسیه مطرح شد
تأکید پوتین بر لزوم پایان سریع‌تر جنگ علیه ایران

محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی شامگاه پنجشنبه در پی دیدار با رئیس‌جمهوری روسیه در مسکو در جمع خبرنگاران گفت:‌ «این سفر قرار بود حدود یک ماه قبل انجام شود اما به دلیل مباحث نظامی منطقه این سفر به تأخیر افتاد؛ مقام معظم رهبری تأکید کردند که هر چه سریع‌تر پیام ایشان را به آقای پوتین رئیس‌جمهوری روسیه تسلیم کنم.»دبیر شورای عالی امنیت ملی گفت: «در دیدار با رئیس‌جمهوری روسیه درباره مسائل مهم منطقه و همچنین درباره بحث‌های مهمی درباره پساجنگ به خصوص در بحث ترتیبات امنیتی منطقه با ایشان مشورت کردیم. رئیس‌جمهوری روسیه در این دیدار قویاً حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران و همچنین بمباران سایت‌های هسته‌ای کشورمان را محکوم کرد.» وی افزود:‌ «آقای پوتین به صراحت اعلام کردند که تجاوز نظامی به ایران، جنگ ظالمانه‌ای بود و باید هرچه سریع‌تر تمام شود؛ رئیس‌جمهوری روسیه همچنین اعلام کرد هر کمکی که از طرف روسیه برای پایان دادن به این جنگ مقدور باشد، آماده همکاری خواهد بود.» رضایی گفت: «به آقای پوتین عرض کردیم که در مسأله دیپلماسی، هفت شرط را به آمریکایی‌ها اعلام کردیم و تا آمریکایی‌ها به هفت شرط ما عمل نکنند نه تنگه هرمز باز می‌شود و نه مذاکره‌ای در کار است و دیپلماسی که الان صورت می‌گیرد، صرفاً با این هدف است که آمریکایی‌ها حقوق ما را بپردازند.» وی خاطرنشان کرد:‌ «اینکه آمریکایی‌ها به هفت شرط ما عمل کنند، نشان خواهد داد که آنها می‌خواهند رفتار خود را تغییر دهند.» دبیر شورای عالی امنیت ملی با بیان اینکه درباره موضوعات ترتیبات امنیت منطقه‌ای و پایان جنگ با رئیس‌جمهوری روسیه گفت‌وگو شد، خاطرنشان کرد: «آقای پوتین پیشنهاد خاصی در این زمینه ارائه نکرد اما اظهار کرد که اگر حالت «نه جنگ، نه صلح» زودتر تمام شود به نفع کشور شما خواهد بود.» وی همچنین با اشاره به نشست چهارجانبه جمهوری اسلامی ایران، پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه در تهران گفت: «گزارشی از این جلسه ارائه کردم و آقای پوتین با استقبال از برگزاری این نشست، اعلام کرد که ما هم مانند دوستان چینی معتقد هستیم که بایستی ترتیبات منطقه‌ای وجود داشته باشد و کشورهای خارجی در امنیت منطقه دخالت نکنند.»