ایران امنیت‌ساز و چشم‌انداز انرژی جهان

حمید بورد
سرپرست وزارت نفت


تأسیس مجمع کشورهای صادرکننده گاز جهان، ابتکار خردمندانه و ثمره ماندگار تفکر رهبر شهید انقلاب، رحمة‌الله علیه، بود که با اشراف بی‌بدیل بر واقعیت‌های جهان در حال‌ گذار و اهمیت رو به صعود انرژی گاز مطرح کردند. به این ترتیب، طی سال‌ها، با همکاری کشورهای فعال در زمینه تولید و تجارت گاز، نهادی مستقل و مؤثر در عرصه انرژی جهان شکل گرفته که حالا ستون سیاست‌گذاری‌های انرژی گاز در چشم‌انداز آینده جهانی است.
حضور هیأت ایرانی به ریاست دکتر پزشکیان رئیس‌جمهوری کشورمان در اجلاس رؤسای کشورهای عضو GECF و مشارکت مؤثر و فعالانه ایران در تدوین سیاست‌ها و اولویت‌های این نهاد بین‌المللی، نشانه‌ای آشکار از «واقعیت غیرقابل حذف بودن ایران» از تحولات انرژی در جهان است.
اکنون نظام جهانی انرژی در یکی از پیچیده‌ترین دوره‌های تحولات ژئوپلتیک، اقتصادی و فناورانه قرار دارد و در همین حال این حقیقت قابل انکار نیست که ایران ما با تحمل سال‌های طولانی تحریم و تحدید و تهدید، دو جنگ تحمیلی و ماه‌های متوالی محاصره اقتصادی، همچنان یکی از تأثیرگذارترین کشورهای جهان در زمینه ساختار «امنیت انرژی» در جهان به شمار می‌رود.
عمیقاً معتقدم که مفهوم امنیت انرژی جهانی، بدون امنیت تولیدکنندگان انرژی، بدون وقوع صلح پایدار در کانون‌های حیاتی انرژی و بدون همکاری مؤثر بین‌المللی یک مفهوم آرمانی و غیرقابل تحقق است.
تحولات ۹ ماه گذشته و تبعات آن در زمینه بازارهای انرژی جهان هم مؤید این حقیقت است که آرامش در مناطق کانونی انرژی و پایداری صلح، عامل بنیادین امنیت انرژی است.
 در همین حال، ایالات‌متحده آمریکا، با شرارت‌طلبی مداوم، با تجاوز و حمایت از رژیم صهیونیستی متجاوز به بازار انرژی جهان «شلیک» کرد و همچنان این عناصر، اصلی‌ترین برهم زنندگان معادله صلح پایدار در منطقه حیاتی خاورمیانه و تنگه هرمز هستند.
افکار عمومی جهان از این مسأله آگاه شده است که سخت‌تر شدن دسترسی ملت‌ها به انرژی تولیدشده در منطقه خلیج فارس، نه ناشی از رویدادهای طبیعی، بلکه نتیجه بدیهی رفتار شرورانه دولت آمریکاست. این رفتار و کردار ایالات‌متحده، اگر متوقف و تکرارناپذیر نشود، قطعاً وضعیت آینده امنیت انرژی جهان را با مخاطره جدی روبه‌رو خواهد کرد.
تصمیم‌گیران آمریکا و برخی همفکران آنها باید این واقعیت را درک کنند که نظامات عصر سلطه به پایان رسیده است. باید وجود ایران مستقل و مقتدر را که عامل امنیت‌بخش انرژی جهان است، باور کنند.
خطای محاسباتی بزرگ آمریکا این است که تأثیر ایران در جهان انرژی را صرفاً با میزان تولید، صادرات یا سهم تجاری آن محاسبه کرد، درحالی‌که واقعیت میدانی، خطای ادراکی محاسبات آمریکا را عیان کرده است. امنیت انرژی جهان جز در سایه تأمین امنیت انرژی منطقه مهم و حیاتی خلیج فارس امکان‌پذیر نیست و امنیت منطقه خلیج فارس باید از سوی کشورهای منطقه و از مسیر گفت‌و‌گوهای درون‌منطقه‌ای و بدون دخالت خارجی تأمین شود. معنای ساده این واقعیت‌ها این است که «ایران امنیت‌ساز» قابل حذف شدن از معادلات انرژی جهان نیست.
ما همچنان که در دفاع از هویت تاریخی و تمدنی بی‌رقیب ملتمان، در دفاع از آموزه‌های انقلاب اسلامی و در دفاع از سرزمین و مردم ایران با کسی مماشات نداریم، همزمان درهای همکاری، تعامل و توسعه در صنعت نفت و گاز را باز و میز گفت‌و‌گو و «دیپلماسی چندجانبه انرژی» برای توسعه فراگیر و منافع جمعی را هم آماده نگاه داشته‌ایم.
ایران به عنوان قلب کریدور انرژی جهان با برخورداری از دومین ذخایر اثبات‌شده گاز طبیعی جهان، موقعیت راهبردی جغرافیایی و ظرفیت‌های گسترده فنی، صنعتی و انسانی، از توانمندی‌های قابل‌ توجهی برای گسترش همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی برخوردار است.
 بخش نفت، گاز و پتروشیمی ایران، محیطی مطلوب برای جلب مشارکت سرمایه‌گذاری، همکاری‌های فناورانه، تجارت و دیپلماسی چندجانبه است که بویژه با محوریت انرژی گاز و از مسیر مجمع GECF آمادگی خود را ابراز کردیم.