آمریکا در حال بررسی اقداماتی برای کاهش محدودیت‌ها علیه نفتکش‌های موسوم به «ناوگان سایه» مرتبط با روسیه و ایران است، زیرا دولت این کشور در تلاش است پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر، قیمت‌های سرسام‌آور گازوئیل را کاهش دهد. به گفته افرادی آگاه از این موضوع که با روزنامه فایننشال تایمز گفت‌وگو کرده‌اند، این اقدامات می‌تواند شامل اجازه فروش کشتی‌های قرارگرفته در فهرست سیاه به بهره‌برداران قانونی و همچنین لغو تحریم‌هایی باشد که در حال حاضر مانع فعالیت آزادانه این کشتی‌ها می‌شوند.
این اقدام بحث‌برانگیز برای لغو تحریم‌های کشتی‌ها، با هدف افزایش ظرفیت حمل‌ونقل دریایی نفت و سوخت‌های پالایش‌ شده و کاهش نرخ‌های حمل‌ونقل دریایی مطرح شده است؛ نرخ‌هایی که به بالاترین سطوح تاریخی رسیده‌اند و به افزایش شدید هزینه‌های سوخت دامن می‌زنند. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، اوایل همین هفته این موضوع را در کنفرانس جهانی نفت در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، مطرح کرد. یکی از مقام‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا گفت دفتر کنترل دارایی‌های خارجی این وزارتخانه (OFAC) ممکن است صدور مجوز برای فروش کشتی‌های متعلق به ناوگان سایه به خریداران معتبر را بررسی کند و اجازه دهد این کشتی‌ها به‌صورت موردی در بازار جهانی فعالیت کنند.
این اقدام تازه‌ترین تلاش دولت دونالد ترامپ برای مهار قیمت سوخت پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای است؛ انتخاباتی که سرنوشت کنترل کنگره آمریکا را مشخص خواهد کرد. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند تورم بالا که در پی جنگ با ایران تشدید شده، باعث شده است شمار زیادی از رأی‌دهندگان از حزب جمهوری‌خواه ترامپ رویگردان شوند. این تحول همچنین نشان‌دهنده چرخشی ناگهانی در سیاست آمریکا به نفع مسکو است؛ آن هم در شرایطی که واشنگتن به دنبال آزادسازی دارایی‌های دولتی روسیه از حالت مسدودشده بوده و ظاهراً دسترسی اوکراین به ماهواره‌های استارلینک را ــ که برای دفاع این کشور در جنگ با روسیه حیاتی هستند ــ محدود کرده است.
هفته گذشته نیز ترامپ اعلام کرد تحریم‌های مربوط به گازوئیل روسیه را به‌طور موقت لغو خواهد کرد. این تصمیم با انتقاد متحدان اروپایی آمریکا و گروهی دوحزبی از سناتورهای آمریکایی روبه‌رو شد. این سناتورها اقدام مذکور را چنین توصیف کردند: «این خیانتی به متحدانمان است.»
رایت روز دوشنبه از طریق ارتباط تصویری به شرکت‌کنندگان در این نشست در ریاض گفت که کمبود نفتکش‌ها یکی از گلوگاه‌های اصلی بازار است که باعث افزایش نرخ‌های حمل‌ونقل دریایی در بازارهای جهانی شده است. به گفته سه نفر از حاضران در این نشست، او افزود لغو تحریم‌های کشتی‌ها می‌تواند تا حدودی این فشار را کاهش دهد. باب مک‌نالی، مشاور پیشین انرژی جورج دبلیو بوش و رئیس شرکت مشاوره انرژی رپیدان انرژی (Rapidan Energy) که در این نشست حضور داشت، گفت: «دولت آمریکا به هر راه ممکنی متوسل می‌شود تا پیش از انتخابات، قیمت سوخت را پایین بیاورد؛ حتی اگر تأثیر این سیاست‌ها تنها محدود و جزئی باشد.»
یکی از مقام‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا گفت: «اگر خریداران معتبر علاقه‌مند به خرید کشتی‌های به اصطلاح «ناوگان سایه» باشند و بخواهند آنها را برای استفاده قانونی در صنعت کشتیرانی تجاری جهانی به چرخه فعالیت بازگردانند، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی (OFAC) ممکن است صدور مجوز برای این معاملات و لغو تحریم‌های مربوط به آن کشتی‌ها را به‌صورت موردی، بررسی کند.» 
جرمی پنر، شریک مؤسسه حقوقی هیوز هابارد (Hughes Hubbard) مستقر در واشنگتن، گفت دولت آمریکا با تسهیل خرید نفتکش‌های تحریم‌شده متعلق به ناوگان سایه، ممکن است بتواند از وجهه نامطلوب صدور مجوزهای جدید مرتبط با روسیه جلوگیری کند.
کاخ سفید و وزارت انرژی آمریکا به درخواست‌ها برای اظهارنظر در این باره پاسخی ندادند. این اقدام در شرایطی مطرح می‌شود که داده‌های منتشرشده در همین هفته نشان دادند تورم مصرف‌کننده در آمریکا در ماه سپتامبر به ۳.۷ درصد افزایش یافته است؛ افزایشی که در پی بازگشت روند صعودی قیمت سوخت به سراسر اقتصاد سرایت کرده است. کاخ سفید برای مقابله با این افزایش قیمت‌ها با شتاب وارد عمل شده است. دولت آمریکا از متحدان خود خواسته است عرضه گازوئیل به بازار را افزایش دهند و در عین حال، تهدید کرده است که ممنوعیت صادرات سوخت را اعمال خواهد کرد. ترامپ همچنین فرمانی اجرایی امضا کرده است که اجازه می‌دهد گازوئیل قرمزِ معاف از مالیات در جاده‌های عمومی مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، قیمت گازوئیل همچنان سرسختانه در سطح بالایی باقی مانده است. میانگین قیمت این سوخت در جایگاه‌های عرضه، روز پنجشنبه به ۶.۳۱ دلار به ازای هر گالن رسید؛ رقمی که اندکی پایین‌تر از رکورد ۶.۵۳ دلاری ثبت‌شده در هفته‌های اخیر است. آژانس بین‌المللی انرژی نیز در همین هفته هشدار داد که کمبود جهانی گازوئیل تا اواسط سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت.
دانیل یرگین، نایب‌رئیس شرکت اس‌اندپی گلوبال (S&P Global)، گفت که تمرکز سیاست‌گذاران دست‌کم در حال حاضر، از نفت خام به سمت کمبود نفتکش‌ها به‌عنوان یکی از محدودیت‌های اصلی عرضه سوخت تغییر کرده است. با این حال، تحلیلگران می‌گویند کاهش تحریم‌های نفتکش‌ها تنها تأثیری جزئی بر قیمت سوخت خواهد داشت.
براساس داده‌های شرکت مشاوره‌ای انرژی اَسپکتس (Energy Aspects)، بین ۱۳ تا ۱۹ درصد از ناوگان نفتکش‌های جهان تحت تحریم‌های آمریکا قرار دارند. این شرکت، با این حال، اعلام کرد که عمر بالای این کشتی‌ها و وضعیت نامناسب آنها، منافع حاصل از کاهش تحریم‌ها را محدود خواهد کرد. این شرکت گفت: «بنابراین لغو تحریم‌های کشتی‌هایی که عمدتاً قدیمی هستند و احتمالاً نگهداری و تعمیرات مناسبی نداشته‌اند، بعید است در کوتاه‌مدت ظرفیت قابل‌توجهی به ناوگان اصلی کشتیرانی اضافه کند. افزون بر این، بیشتر نفتکش‌هایی که به دلیل ارتباط با روسیه یا ونزوئلا تحریم شده‌اند، طی سه ماه گذشته به فعالیت تجاری خود ادامه داده‌اند.»
گروه پژوهشی کپلر (Kpler) نیز اعلام کرد انتظار دارد این اقدام تقریباً هیچ تأثیری بر بحران کنونی نفتکش‌ها نداشته باشد، زیرا افزایش قیمت سوخت عمدتاً ناشی از افزایش خطرات جنگی در خاورمیانه است، نه صرفاً کمبود تعداد کشتی‌ها. با این حال، اشتیاق دولت آمریکا برای لغو تحریم‌های سوخت روسیه و ناوگان نفتکش‌های سایه‌ای که این کشور برای انتقال نفت خام و سایر فرآورده‌های نفتی از آن استفاده می‌کند، موجب نگرانی سیاستمداران در آمریکا و اروپا شده است.
روز چهارشنبه، جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا از طرح ترامپ برای خرید گازوئیل از روسیه انتقاد کرد و آن را «انتخابی بسیار پرخطر» خواند؛ تصمیمی که به گفته او، فشارهای بین‌المللی بر روسیه برای پایان دادن به جنگ اوکراین را تضعیف می‌کند.
منبع: The Financial Times