یادداشت اختصاصی سفیر چین در تهران
پکن و حکمرانی عادلانه هوش مصنوعی
تسنگ پی وو
سفیر پکن در تهران
در حال حاضر، موج هوش مصنوعی سراسر جهان را فرا گرفته و به طور عمیق شیوه تولید و زندگی بشر و الگوهای حکمرانی اجتماعی را بازسازی میکند. در کنفرانس جهانی هوش مصنوعی ۲۰۲۶ و نشست سطح عالی حکمرانی جهانی هوش مصنوعی، رئیسجمهوری شی جینپینگ نگرش چین نسبت به توسعه هوش مصنوعی و حکمرانی جهانی آن را به طور نظاممند تشریح کرد و چهار نظر مهم مطرح نمود: پایبندی به باز بودن و برد-برد، تقویت آگاهی از ریسک، تشویق شمولپذیری و جامعنگری، و دعوت به همکاری و همبستگی. این نظرات مسیر حکمرانی جهانی هوش مصنوعی را مشخص میسازد. چین با اقدامات عملی خود مسئولیتپذیری یک قدرت بزرگ را نشان میدهد و طرح چینی را برای توسعه فراگیر هوش مصنوعی ارائه میکند.
توسعه برای مردم و به نفع بشریت
در برابر پرسشهای عصر ما همچون «وقتی ماشینها شروع به فکر کردن میکنند، انسان چگونه باید با آنها کنار بیاید؟»، رئیسجمهوری شی جینپینگ اشاره کرد که کشورها باید با پایبندی به اصل انسانمحوری و جهتگیری مثبت و خیرخواهانه، دست در دست هم نظام حکمرانی جهانی عادلانه و منطقی برای هوش مصنوعی بسازند.
این نگرش ریشه در عمل چین دارد. در سالهای اخیر، چین بهطور فعال اقدام «هوش مصنوعی +» را پیش برده است. مقیاس صنایع اصلی اقتصاد هوشمند از هزار میلیارد یوان فراتر رفته و انواع پایانه هوشمند وارد خانههای مردم شده و به رفاه عمومی خدمت کردهاند. «ساخت هوشمند چین» به یکی دیگر از کارتهای درخشان مدرنیزاسیون چینی تبدیل شده است. برای مثال، در حوزه پزشکی هوشمند، هوش مصنوعی از آزمایشگاه به کلینیکهای پایه رسیده و به «دستیار توانمند» محافظت از سلامت مردم تبدیل شده است. عوامل هوشمند تخصصی بیماریها که توسط بیمارستانهای پیشرو کشور توسعه یافتهاند، بهتدریج به مؤسسات پزشکی شهرستانها و شهرکها در سراسر کشور گسترش مییابند و سطح تشخیص و درمان پایه را ارتقا میدهند. در حوزه آموزش هوشمند، سیستم بازخورد کلاس هوشمند میتواند دادههای چندبعدی کلاس را به طور خودکار جمعآوری کند، به تحلیل کمک کند و پیشنهادهای بهینهسازی تدریس ارائه دهد و کیفیت آموزش را به طور مؤثر ارتقا بخشد. در حوزه کشاورزی، سیستم تصمیمگیری هوش مصنوعی تعبیهشده از طریق نظارت شبانهروزی و کنترل هوشمند، کاربردهایی در کل زنجیره پرورش، کشت و فرآوری دارد و نیروی محرکه علمی و فناوری نیرومندی به احیای روستایی تزریق میکند. این نمونهها به طور زنده ایده اشتراکگذاری دستاوردهای توسعه هوش مصنوعی توسط مردم را تجسم میبخشند.
پایبندی به نوآوریمحوری و اطمینان از ایمنی و قابلکنترل بودن
چین به یکی از پیشگامان کلیدی توسعه فناوری هوش مصنوعی در جهان تبدیل شده است. تعداد درخواستهای ثبت اختراع هوش مصنوعی چین در رتبه اول جهان قرار دارد و ۶۰ درصد از کل جهان را تشکیل میدهد. چین در حوزههایی مانند یادگیری عمیق، بینایی کامپیوتری و پردازش زبان طبیعی پیشرو است. مقیاس کل قدرت محاسباتی چین در رتبه دوم جهان قرار دارد. در حوزه دیجیتال، چین در تعدادی از فناوریهای کلیدی و اصلی پیشرفت کرده و صنایع جدیدی مانند سیستمعاملهای بومی، رباتهای انساننما، خانه هوشمند و پایانههای هوشمند بهسرعت در حال رشد هستند. برنامه پنجساله پانزدهم نقشهراه توسعه هوش مصنوعی را ترسیم کرده است و بر ترکیب بازار مؤثر و دولت توانمند تأکید دارد و ارتقای صنایع سنتی، تقویت صنایع نوظهور و چیدمان صنایع آینده را بهطور هماهنگ پیش میبرد. برای مثال، توانمندسازی ساخت هوشمند با هوش مصنوعی کارایی صنعتی را افزایش میدهد و سیستمهای هوشمند شبکهای ترافیک شهری را بهینه میسازد.
چین بر توسعه و ایمنی بهطور همزمان تأکید دارد و قوانین و مقررات، نظامهای سیاستی، هنجارهای کاربرد و اصول اخلاقی را بهطور مداوم کامل میکند تا اطمینان حاصل شود که هوش مصنوعی ایمن، قابلاعتماد و قابلکنترل باقی بماند. رئیسجمهوری شی جینپینگ تأکید کرد که باید به انواع ریسکهای درونی و مشتقشده ناشی از هوش مصنوعی توجه جدی داشت، ساخت نظام قوانین و مقررات، نظارت فنی، هشدار ریسک و پاسخ اضطراری را پیش برد، خط قرمز ایمنی را مستحکم ساخت، از سوءاستفاده و استفاده نادرست جلوگیری کرد و اطمینان حاصل نمود که هوش مصنوعی همیشه تحت کنترل بشر باقی بماند. در عین حال، طرف چینی با بزرگنمایی مفهوم امنیت ملی مخالف است.
دعوت به حکمرانی جهانی
و ارائه طرح چینی
بهعنوان یک قدرت بزرگ مسئول، چین متعهد است که ارائهدهنده محصولات عمومی بینالمللی باشد.
از زمانی که رئیسجمهوری شی جینپینگ «ابتکار حکمرانی جهانی هوش مصنوعی» را مطرح کرد، طرف چینی اقدامات عملی متعددی برای پیشبرد اجرای آن انجام داده است، از جمله انتشار برنامه فراگیر ظرفیتسازی و ابتکار همکاری بینالمللی «هوش مصنوعی +»، تسهیل تأسیس سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی در شانگهای که به روی همه کشورها باز است و بر حمایت از کشورهای جنوب جهانی برای ارتقای ظرفیتهای نوآوری، کاربرد و حکمرانی تمرکز دارد.
در کنفرانس جهانی هوش مصنوعی امسال، رئیسجمهوری شی جینپینگ اعلام کرد که در پنج سال آینده، چین ۵۰۰۰ سهمیه آموزش تخصصی هوش مصنوعی را به کشورهای در حال توسعه ارائه خواهد داد؛ مراکز همکاری بینالمللی کاربرد هوش مصنوعی را برای آسهآن، اتحادیه عرب، اتحادیه آفریقا، جامعه کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب، سازمان همکاری شانگهای و کشورهای بریکس خواهد ساخت؛ و طرح هشدار هوشمند هواشناسی «مازو» را در ۳۰ کشور به اجرا خواهد گذاشت. این اقدامات عملی بهطور کامل روحیه باز و همکاریجویانه چین با دیدگاه جهانی و افق جهانی را نشان میدهد و خرد و طرح چینی را ارائه میکند.
رئیسجمهوری شی جینپینگ اشاره کرد که توسعه هوش مصنوعی نباید تکنوازی یک کشور باشد، بلکه باید سمفونی همکاری جهانی باشد.
مردم ایران سختکوش و هوشمند هستند و منابع فکری غنی دارند و پتانسیل توسعه هوش مصنوعی آنان عظیم است. با نگاهی به آینده، چین مایل است دست در دست کشورهای جهان از جمله ایران، چالشها را پاسخ دهد و فرصتها را به اشتراک بگذارد.
چین به ارائه خرد و نیرو ادامه خواهد داد تا ساخت جامعه سرنوشت مشترک بشریت را پیش ببرد و هوش مصنوعی را به نیروی مثبت نیرومندی برای پیشرفت تمدن بشری تبدیل کند.


