چین امروز مهمترین شریک خارجی صنعت خودروی ایران محسوب میشود و بررسی آمارهای رسمی وزارت صنعت، معدن و تجارت، گمرک جمهوری اسلامی ایران و گزارشهای تولید خودروسازان نشان میدهد وابستگی صنعت خودرو کشور به چین در سالهای اخیر بیش از هر زمان دیگری افزایش یافته است. این وابستگی را میتوان در سه بخش واردات خودرو، مونتاژ و تأمین قطعات بهخوبی مشاهده کرد. در بخش واردات خودرو، پس از آزادسازی واردات، چین به بزرگترین مبدأ تأمین خودرو برای بازار ایران تبدیل شده است. آمارهای رسمی نشان میدهد حدود ۹۰درصد خودروهای وارداتی کشور از برندهای چینی یا از خطوط تولید مستقر در چین تأمین میشوند. این موضوع بیانگر آن است که از هر ۱۰ خودروی وارداتی، حدود ۹ دستگاه به صنعت خودروی چین وابسته است. در حوزه تولید نیز نقش چین بسیار پررنگ است. تقریباً تمامی خودروسازان خصوصی کشور از جمله مدیران خودرو، کرمان موتور، بهمن موتور، فردا موتورز و آرین پارس موتور محصولات برندهای چینی را مونتاژ میکنند. براساس محاسبه انجامشده از آمار رسمی تولید، حدود ۲۵ درصد تولید خودروهای سواری کشور به خودروهای مبتنی بر برندها و پلتفرمهای چینی اختصاص دارد، در حالی که در بخش مونتاژ خصوصی، سهم برخی برندهای چینی به بیش از ۹۵ درصد میرسد. نفوذ چین به خودروهای کامل محدود نیست. این کشور بزرگترین تأمینکننده قطعات، مجموعههای منفصله(CKD) و (SKD)،تجهیزات خطوط تولید و بخش قابل توجهی از قطعات یدکی مورد نیاز صنعت خودرو ایران نیز به شمار میرود. در بسیاری از ردیفهای تعرفهای مرتبط با قطعات خودرو، چین رتبه اول تأمینکنندگان ایران را در اختیار دارد و بیشترین ارزش واردات قطعات خودرو از این کشور انجام میشود. در مجموع، هرچند ایرانخودرو و سایپا همچنان بیشترین سهم تولید داخلی را در اختیار دارند، اما از منظر همکاری خارجی، چین بازیگر اول صنعت خودرو ایران است. سهم غالب در واردات خودرو، تسلط بر مونتاژ بخش خصوصی و جایگاه اول در تأمین قطعات نشان میدهد بخش مهمی از زنجیره تأمین صنعت خودرو ایران امروز به همکاری با شرکتهای چینی وابسته است. بر اساس آمارهای منتشرشده از واردات خودرو، در سالهای اخیر سهم خودروهای با منشأ چین از کل واردات خودرو ایران حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد برآورد میشود. برندهایی مانند چانگان، بیوایدی، GAC، هونگچی، بستیون، جیلی، جتور و دانگفنگ در میان محصولات وارداتی حضور پررنگی دارند.
