بازارها روز یکشنبه یک پیام روشن مخابره کردند: پول در حال جابه‌جایی است. بخشی از نقدینگی که در هفته‌های گذشته در سایه نااطمینانی به سمت ارز، طلا و سکه رفته بود، حالا مسیر متفاوتی را انتخاب کرده و به بازار سهام برگشته است. نتیجه این چرخش، در تابلوی معاملات کاملاً قابل مشاهده بود؛ بورس با موجی کم‌سابقه از تقاضا مواجه شد، شاخص‌ها جهش کردند و در مقابل، بازارهای موازی در مسیر افت قیمت و کاهش هیجان قرار گرفتند.
این تغییر جهت، فقط در اعداد شاخص‌ها خلاصه نمی‌شود. ترکیب معاملات نشان می‌دهد که بازار سهام روز یکشنبه فقط یک روز مثبت را تجربه نکرد، بلکه نشانه‌هایی از بازگشت اعتماد، افزایش ریسک‌پذیری و تغییر آرایش سرمایه‌گذاران را هم بروز داد. همزمان، در بازار ارز و طلا نیز افت قیمت‌ها از کاهش فشار تقاضای احتیاطی حکایت داشت. مجموعه این تحولات نشان می‌دهد فعلاً کفه نقدینگی به نفع بورس سنگین شده است.

سبزپوشی گسترده
در تالار شیشه‌ای
در پایان معاملات روز یکشنبه، شاخص کل بورس تهران با رشد ۷۸ هزار واحدی به سطح ۳ میلیون و ۹۰۹ هزار واحد رسید. شاخص هم‌وزن نیز ۳۲ هزار واحد بالا رفت و در ارتفاع یک میلیون و ۳۲ هزار واحد ایستاد. رشد همزمان این دو شاخص اهمیت زیادی دارد، چون نشان می‌دهد صعود بازار صرفاً حاصل تحرک چند سهم بزرگ و شاخص‌ساز نبوده و بدنه اصلی بازار هم در این حرکت مشارکت داشته است.
تابلوی معاملات هم مؤید همین تصویر بود. بخش بزرگی از نمادها در محدوده مثبت بسته شدند و بازار یکی از یکدست‌ترین روزهای صعودی خود را پشت سر گذاشت. این سطح از هماهنگی در رشد معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که فضای عمومی بازار از تردید فاصله گرفته و نگاه غالب معامله‌گران به سمت خرید چرخیده باشد.

پول از کجا خارج شد، به کجا رفت؟
یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تغییر فاز بازار، رفتار پول حقیقی بود. فقط در معاملات روز یکشنبه، بیش از ۵.۴ همت پول حقیقی وارد سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی شد. در مقیاس بزرگ‌تر نیز طی سه روز معاملاتی اخیر، حدود ۹.۹ همت نقدینگی حقیقی وارد بازار سرمایه شده است. این ارقام به‌روشنی نشان می‌دهد بازار سهام در حال حاضر به یکی از مهم‌ترین مقاصد پول تازه تبدیل شده است. در سوی دیگر، صندوق‌های درآمد ثابت با ۲.۳ همت خروج پول حقیقی مواجه شدند. صندوق‌های طلا، املاک، انرژی و زعفران هم روزی منفی از منظر جریان پول داشتند. در مقابل، صندوق‌های سهامی، بخشی، نقره، شاخصی، اهرمی و مختلط با ورود پول همراه شدند. این جابه‌جایی بیش از هر چیز از تغییر ترجیح سرمایه‌گذاران حکایت دارد؛ ترجیحی که در آن بخشی از معامله‌گران از ابزارهای کم‌ریسک‌تر فاصله گرفته و به سمت بازار سهام متمایل شده‌اند.
صنایع پیشران کدام بودند؟
پراکندگی ورود پول در صنایع مختلف هم نکته مهم دیگری بود. در معاملات روز گذشته، بیشترین ورود پول حقیقی به بانک‌ها، فلزات اساسی، صنایع غذایی، خودرویی‌ها، سیمانی‌ها، چندرشته‌ای‌ها و فرآورده‌های نفتی اختصاص داشت. این توزیع نشان می‌دهد موج خرید محدود به یک صنعت یا یک گروه خاص نبوده و بازار در سطحی گسترده مورد توجه قرار گرفته است.
در میان نمادها نیز وبملت، خزامیا، آلومینا، کاما و فملی در صدر ورود پول حقیقی قرار گرفتند. در مقابل، بیشترین خروج پول حقیقی مربوط به نمادهای حفارس، رتاپ و فزر بود.

فرابورس نیز هم‌مسیر شد
رونق معاملات به بورس تهران محدود نماند. شاخص فرابورس نیز با رشد ۱۱۳۴ واحدی وارد کانال ۳۰ هزار واحد شد و به ارتفاع ۳۰ هزار و ۳۴۰ واحد رسید. همچنین ۸۱۷ میلیارد تومان پول حقیقی وارد این بازار شد. هم‌جهتی بورس و فرابورس، تصویری کامل‌تر از وضعیت فعلی بازار سرمایه می‌دهد؛ تصویری که در آن، اقبال به دارایی‌های بورسی در حال تقویت است.

عقب‌نشینی بازارهای موازی
در همان روزی که بازار سهام با رشد شاخص‌ها و ورود پول مواجه شد، بازارهای موازی در جهت معکوس حرکت کردند. در بازار ارز، دلار آزاد با گپ منفی ۵ هزار و ۴۱۰ تومانی باز شد و در ادامه در محدوده ۱۷۲ هزار تومان قرار گرفت. تتر نیز تا کانال ۱۶۴ هزار تومان عقب نشست و سپس بخشی از افت خود را جبران کرد. یورو و درهم نیز همسو با دلار وارد مدار نزولی شدند.
در بازار طلا نیز کاهش قیمت‌ها قابل توجه بود. هر گرم طلای ۱۸ عیار با افت ۸۷۷ هزار تومانی بازگشایی شد و طلای آب‌شده هم افت ۳.۸ میلیون تومانی را تجربه کرد. در بازار سکه، سکه امامی با افت ۸ میلیون تومانی در نرخ ۱۸۰ میلیون تومان آغاز به کار کرد و نیم‌سکه، ربع‌سکه و سکه گرمی نیز با کاهش قیمت همراه شدند.
این تصویر نشان می‌دهد بازارهای موازی که معمولاً در دوره‌های التهاب و نااطمینانی مورد توجه قرار می‌گیرند، فعلاً بخشی از جذابیت کوتاه‌مدت خود را از دست داده‌اند. در چنین شرایطی، سرمایه‌گذارانی که به دنبال بازدهی بالاتر هستند، بخشی از منابع خود را به بازار سهام منتقل می‌کنند.

مذاکرات؛ یک محرک مهم
نه تمام ماجرا
بدون تردید، خبرهای مثبت از روند مذاکرات در تغییر انتظارات بازار بی‌اثر نبوده است. بازارها به‌طور طبیعی به کاهش یا افزایش ریسک‌های غیراقتصادی حساس‌اند و همین حساسیت می‌تواند بر مسیر حرکت نقدینگی اثر بگذارد. اما آنچه در معاملات روز یکشنبه دیده شد، فقط محصول این متغیر نبود.
بخشی از رشد بازار به ورود پول حقیقی مربوط است، بخشی به خروج سرمایه از صندوق‌های کم‌ریسک، بخشی به گسترش تقاضا در صنایع مختلف و بخشی هم به بهبود نسبی فضای روانی بازار. به بیان دیگر، تحرکات دیپلماتیک روزهای اخیر در اینجا بیشتر نقش یک محرک را داشته‌اند، نه اینکه تمام داستان بازار را توضیح دهند.

فعلاً دست بالا با بورس است
مجموع داده‌ها یک جمع‌بندی مشخص پیش روی فعالان بازار می‌گذارد: فعلاً بورس در رقابت با بازارهای موازی دست بالا را دارد. رشد شاخص‌ها، افزایش ارزش معاملات، ورود پول حقیقی و سبزپوشی گسترده نمادها از یک سو و افت ارز، طلا و سکه از سوی دیگر، حکایت از آن دارد که جریان نقدینگی در حال بازآرایی است.
البته این برتری هنوز قطعی و تثبیت‌شده نیست و به عوامل مختلفی از جمله تداوم ورود پول و وضعیت متغیرهای کلان بستگی دارد. اما دست‌کم در مقطع فعلی، نشانه‌ها روشن است: بازار سرمایه توانسته توجه معامله‌گران را جلب کند و در میان بازارهای مختلف، جلوتر از رقبا بایستد.