اظهارات رئیس‌جمهوری ایالات متحده درباره حضور ایران در جام جهانی واکنش‌های گسترده‌ای به همراه داشت. آیا از منظر حقوقی تهدیدی متوجه تیم ملی ایران است؟
ترامپ از این‌گونه اظهارات بسیار دارد، اما نه او، نه شورای اجرایی فیفا و نه حتی رئیس این نهاد، قادر به محروم کردن تیم ملی ایران از حق قانونی حضور در جام جهانی نیستند. تنها مرجع تصمیم‌گیرنده در این زمینه، کنگره فیفاست. خوشبختانه کنگره فیفا که در روزهای آینده در کانادا برگزار می‌شود، هیچ دستورکاری برای حذف ایران ندارد. افزون بر این، ایران آغازگر جنگ نبوده و مورد تهاجم قرار گرفته است. بنابراین احتمال حذف ایران از جام جهانی عملاً صفر است و حتی کشور میزبان نیز چنین اختیاری ندارد. آنچه در برخی رسانه‌ها مطرح می‌شود، بیشتر ناشی از ناآگاهی نسبت به حقوق بین‌الملل است.

واکنش حقوقدانان و سیاستمداران به اظهارات ترامپ گسترده بود؛ حتی برخی مقامات ایتالیا نیز او را به‌شدت سرزنش کردند.
وزرای اقتصاد و ورزش ایتالیا پاسخ مناسبی به ترامپ دادند. البته حتی بدون این واکنش‌ها نیز روشن بود که چنین ادعایی مبنای اجرایی ندارد. ایتالیایی‌ها به‌خوبی می‌دانند نه ترامپ، نه رئیس فیفا و نه شورای این نهاد، اختیار چنین تصمیمی را ندارند. با این حال، خطر واقعی کناره‌گیری احتمالی خود ایران از جام جهانی است، چراکه انصراف، با محرومیت‌های سنگین همراه خواهد بود. همان‌طور که قوانین اجازه حذف ایران را به دیگران نمی‌دهد، در مقابل اختیارات گسترده‌ای به ارکان قضایی فیفا داده شده تا در صورت انصراف یک تیم، مجازات‌های جدی اعمال کنند.

برخی معتقدند در چنین شرایطی، حضور ایران در جام جهانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
به نظر من، تیم ملی باید در مسابقات شرکت کند. نکته تأسفبار این است که در صورت عدم حضور ایران، احتمال دارد از طریق سازوکارهای چندجانبه، تیمی مانند امارات جایگزین شود. این موضوع به‌هیچ‌وجه به سود ورزش ایران نیست. هرچند در حقوق بین‌الملل عمومی نوعی بی‌نظمی دیده می‌شود، اما در حقوق ورزش، قانون همچنان قدرتمند و بازدارنده است و کسی جرأت حذف ایران را ندارد. 

برخی کارشناسان این رفتار ترامپ را نوعی رسوایی میزبان جام جهانی 2026 می‌دانند.
روابط خصمانه آمریکا و ترامپ با ایران بر کسی پوشیده نیست و انتظار رفتار دوستانه نیز وجود ندارد. تلاش برای جایگزینی تیمی دیگر به جای ایران چندان دور از ذهن نیست. با این حال، اقدامات ترامپ بیش از هر چیز شائبه سیاسی ایجاد کرده است. نمونه آن، انتخاب محل کمپ تیم ملی در آریزوناست که با استانداردهای میزبانی همخوانی ندارد؛ به‌گونه‌ای که تیم پس از هر مسابقه ناچار به طی مسافت طولانی است و هواداران نیز دسترسی آسانی به آن ندارند. این موارد تنها بخشی از نارضایتی‌هاست، هرچند از ترامپ انتظاری جز این رفتارها وجود ندارد.

سکوت فیفا و نهادهای بین‌المللی چه پیامدی دارد؟ آیا ممکن است این رفتارها به رویه‌ای جدید تبدیل شود؟
اظهارات ترامپ تکرارپذیر نیست، چراکه هیچ اقدام عملی برای محرومیت ایران صورت نگرفته است. اگر چنین مداخله‌ای به حذف ایران منجر می‌شد، می‌توانست به‌عنوان یک بدعت خطرناک تلقی شود. واقعیت این است که سیاست در ورزش بی‌تأثیر نیست؛ نمونه آن، محرومیت روسیه و برخوردهای دوگانه در قبال برخی کشورهاست. با این حال، فیفا در موقعیتی نیست که همان الگو را درباره آمریکا اجرا کند، به‌ویژه اینکه این کشور میزبان مسابقات است. در نهایت، تصمیم‌گیری نهایی همچنان در اختیار کنگره فیفاست.

آیا ممکن است در المپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس نیز چنین رفتارهایی تکرار شود؟
احتمال چنین اتفاقی بسیار اندک است. شورای المپیک اجازه چنین اقدامی را نخواهد داد و حتی طرح چنین موضوعی می‌تواند به سلب میزبانی از آمریکا منجر شود. البته نمی‌توان به‌طور قطع اظهارنظر کرد، اما پس از آغاز روند اجرایی، احتمال بروز چنین اقداماتی کاهش می‌یابد. افکار عمومی جهانی و ساختار حقوق ورزش هنوز از کارآمدی برخوردارند.

راهکار مقابله با این‌گونه رفتارها چیست؟
اساسنامه فیفا و کمیته بین‌المللی المپیک به‌گونه‌ای تنظیم شده که از بروز چنین مداخلاتی جلوگیری کند. اگر آمریکا میزبان جام جهانی نبود، شاید امکان طرح موضوع محرومیت این کشور در کنگره فیفا وجود داشت، اما میزبانی، دامنه اختیارات را محدود کرده است. تغییر میزبانی نیز فرآیندی پیچیده و زمانبر است. هرچند نمی‌توان انکار کرد که برخی تصمیمات، مانند محرومیت روسیه، تحت تأثیر فشارهای سیاسی اتخاذ شده‌اند، اما سازوکارهای حقوقی موجود به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که مانع از حذف کاروان ایران در المپیک ۲۰۲۸ شوند.