محمدرضا عابدی محزون؛ مدیر کل دفتر برنامه‌ریزی وزارت ورزش در گفت‌وگو با «ایران»:

وابستگی ورزش به دولت باید کاهش یابد

می‌توان با مدیریت بهینه، هزینه‌های اضافی را کاهش داد

مهری رنجبر/ موضوع بازنگری در مدل هزینه‌کرد در اداره ورزش ایران، در روزهای اخیر به یکی از مسائل مهم تبدیل شده است؛ تا جایی که بسیاری از کارشناسان و صاحب‌نظران در تحلیل‌های خود تأکید می‌کنند با توجه به خسارت‌های ناشی از جنگ و ضرورت بازسازی کشور برای بازگشت به روزهای اوج، باید در همه حوزه‌ها به سمت صرفه‌جویی و کیفی‌سازی حرکت کرد. بی‌تردید ورزش ایران نیز در این مسیر باید با بازنگری در الگوی هزینه‌های خود، کمترین آسیب را متحمل شود. محمدرضا عابدی‌محزون، مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی وزارت ورزش و جوانان، معتقد است نقش ورزش در روزهای سخت جنگ بی‌بدیل است، در حالی که سهم زیادی از بودجه کشور ندارد. او در عین تأیید استقلال بودجه فدراسیون‌ها، بر این باور است که حمایت دولت می‌تواند پشتوانه‌ای قدرتمند برای ورزش ایران باشد.

با شرایط پیش‌آمده، بعید نیست ورزش از اولویت بودجه دولت خارج شود. به نظر شما چرخ ورزش پس از جنگ چگونه می‌تواند به حرکت درآید؟
در ماه‌های اخیر تجربه دو جنگ تحمیلی را پشت سر گذاشته‌ایم که نشان داد ورزش فراتر از یک حوزه صرف است و ظرفیت راهبردی برای کشور ایجاد می‌کند. در روزهای سخت، افتخارآفرینی قهرمانان موجب همبستگی اجتماعی، تقویت روحیه ملی و امیدآفرینی در جامعه شد و نقشی ماندگار ایفا کرد. 
پس از این رخدادها، کارکردهای ورزش در حوزه‌هایی چون امیدآفرینی، عزت ملی، انسجام اجتماعی و اقتدار بین‌المللی بیش از پیش مورد تأیید قرار گرفته است. بنابراین نه‌تنها نباید شاهد کاهش بودجه ورزش باشیم، بلکه افزایش اعتبار آن یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر ملی است. سهم ورزش از بودجه کشور چندان قابل توجه نیست، اما آثار آن فراتر از ارقام است.
در عین حال، در بخش حرفه‌ای ورزش، وزارت ورزش اعتباری تخصیص نمی‌دهد، اما در حوزه ورزش قهرمانی، به‌ویژه پس از حذف ارز ترجیحی، تیم‌های ملی با فشارهای زیادی مواجه شده‌اند. از این‌رو، برای تحقق اهداف راهبردی و موفقیت در میادینی مانند بازی‌های آسیایی ناگویا، نیازمند بودجه ویژه 
هستیم.
در این شرایط، صرفه‌جویی مهم‌ترین مسأله است.
صرفه‌جویی از موضوعات مورد تأکید وزیر ورزش است؛ از جمله در اعزام‌ها، کاهش هزینه‌های غیرضروری و مدیریت بهتر منابع. با توجه به شرایط ویژه کشور و هزینه‌های تحمیل‌شده، می‌توان با مدیریت بهینه، هزینه‌های اضافی را کاهش داد.

شاید یکی از راه‌های صرفه‌جویی، حذف افراد اضافه در کاروان‌های اعزامی باشد.
دقیقاً. صرفه‌جویی باید بر هزینه‌های غیرمولد متمرکز باشد. کاهش تشریفات، حذف هزینه‌های زائد و مدیریت بهینه سفرها و استفاده از امکانات موجود، می‌تواند نقش مهمی در این زمینه داشته باشد. سیاست‌های لازم نیز پیش‌تر از سوی وزیر ورزش ابلاغ شده و در ستاد عالی بازی‌ها تصمیمات تکمیلی اتخاذ خواهد شد.

آیا اکنون زمان مناسبی برای تشویق سرمایه‌گذاری بخش خصوصی است؟
کشور در شرایط حساسی قرار دارد. در کنار ضرورت حمایت دولت از ورزش، باید وابستگی کامل به منابع دولتی کاهش یابد. دولت می‌تواند نقش حامی و تسهیل‌گر را ایفا کند و زمینه ورود بخش خصوصی و خیرین را فراهم سازد. این مدل می‌تواند به توسعه پایدار ورزش کمک کند.
اولویت‌های سرمایه‌گذاری در ورزش چگونه باید تعیین شود؟
این موضوع نیازمند تصمیم‌گیری چندمعیاره است. مهم‌ترین اولویت‌ها شامل ورزش همگانی، سلامت جامعه، ورزش دانش‌آموزی برای استعدادیابی، توسعه زیرساخت‌ها در مناطق محروم و حمایت از ورزش قهرمانی و باشگاه‌های حرفه‌ای است. معیارهایی مانند اثرگذاری اجتماعی، عدالت منطقه‌ای و بازده اقتصادی در ورزش حرفه‌ای باید مدنظر قرار گیرد.

با این شرایط، آیا می‌توان گفت ریخت‌ و پاش‌ها در ورزش کاهش یافته است؟
بله، با سیاست‌های وزیر ورزش، کاهش معناداری در هزینه‌های زائد ایجاد شده و صرفه‌جویی در اولویت قرار گرفته است. شرایط جنگی نیز به این روند کمک کرده است.

فدراسیون‌ها باید برای جذب اسپانسر فعال‌تر شوند؟
در ساختار بودجه‌ای فدراسیون‌ها، علاوه بر حمایت دولت، جذب منابع غیردولتی پیش‌بینی شده است. انتظار می‌رود فدراسیون‌ها بخش قابل توجهی از هزینه‌های خود را از طریق درآمدهای قانونی تأمین کرده و وابستگی خود را کاهش دهند.
آیا قطع همکاری با مربیان خارجی می‌تواند به کاهش هزینه‌ها کمک کند؟
این موضوع در حال بررسی جدی در کمیسیون مربیان خارجی است. تصمیم‌گیری‌ها بر اساس شرایط جدید و با در نظر گرفتن منافع ملی انجام خواهد شد. در باشگاه‌ها نیز این موضوع برعهده هیأت‌ مدیره‌هاست.

با توجه به بازی‌های آسیایی، آیا کیفی‌سازی کاروان جدی‌تر دنبال می‌شود؟
سیاست کیفی‌سازی همچنان در دستور کار است، اما این به معنای کوچک‌سازی کاروان نیست. اعزام‌ها باید هدفمند، علمی و آینده‌نگر باشد؛ به‌گونه‌ای که هم موفقیت امروز و هم پرورش نسل آینده را 
تضمین کند.

الگوبرداری از تجربیات کشورهایی مانند ژاپن و آلمان چقدر مفید است؟
بدون تردید، بررسی تجربیات موفق جهانی می‌تواند راهگشا باشد. با این حال، ایران نیز در مدیریت شرایط سخت، عملکرد قابل توجهی داشته 
است.  حتی در دوران جنگ، ورزش تعطیل نشد و تیم‌های ملی فعال بودند؛ نمونه‌هایی مانند موفقیت در کشتی و تکواندو گواه این موضوع است.
آیا اهداف قبلی برای بازی‌های آسیایی همچنان پابرجاست؟
با وجود دشواری‌ها و وقفه‌های ایجادشده، همچنان امکان دستیابی به نتایج مطلوب وجود دارد. تحقق این اهداف نیازمند تلاش مضاعف جامعه ورزش است.

برنامه دفتر برنامه‌ریزی وزارت ورزش برای تحول چیست؟
برنامه‌های اجرایی موفقیت در المپیک و پارالمپیک و نیز سند آمایش سرزمینی تدوین و تصویب شده است. با این حال، با توجه به شرایط جدید، بازنگری در این برنامه‌ها ضروری است. تحول ورزش تنها از مسیر برنامه‌محوری و با مشارکت نخبگان محقق خواهد شد.

حرفی مانده؟
امروز هزینه کرد برای ورزش را نباید هزینه بدانیم، بلکه به آن باید نگاه  سرمایه‌گذاری راهبردی داشت. به ویژه با نقش ممتاز ورزش در سال 1404 و 1405 در امیدآفرینی، سلامت اجتماعی، عزت ملی و دیپلماسی عمومی و رقابت‌های بین‌المللی. بنابراین ورزش نیاز به توجه بیشتری دارد و باید با رشد هزینه‌ها با افزایش اعتبارات و سرمایه‌گذاری مستقیم در ورزش قهرمانی و حرفه‌ای در رویدادهای پیش رو، شانس افتخارآفرینی ورزشکاران را 
بالا ببریم.