آتشبس در لبنان با اهرم هرمز
در روزهای گذشته جمهوری اسلامی ایران در چهارچوب یک راهبرد فشار هدفمند به طرف آمریکایی اعلام کرده بود که تا زمانی که موضوع لبنان در متن توافق آتشبس گنجانده نشود، تداوم وضعیت محدودیت در تردد از تنگه هرمز بهعنوان یک اهرم بازدارنده حفظ خواهد شد؛ موضعی که در نهایت، ایالات متحده و رژیم صهیونیستی را ناگزیر به پذیرش شروط تهران و تن دادن به بازتعریف دامنه آتشبس کرد. پنجشنبه گذشته «دونالد ترامپ»، رئیسجمهوری آمریکا از آغاز یک آتشبس ۱۰ روزه میان اسرائیل و لبنان خبر داد که به سرعت بهعنوان یک نقطه عطف در روند پرتنش هفتههای اخیر تلقی شد. «امانوئل مکرون»، رئیسجمهوری فرانسه هم گفت: «از آتشبس بین آمریکا و ایران و آتشبس بین اسرائیل و لبنان و همچنین بازگشایی تنگه هرمز استقبال میکنیم.»
استقبال تهران از آتش بس
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه با استقبال از اعلام آتشبس در لبنان، این تحول را بخشی از یک تفاهم گستردهتر میان ایران و آمریکا با وساطت پاکستان توصیف کرد که به گفته او، از ابتدا بر ضرورت برقراری همزمان آتشبس در کل منطقه از جمله لبنان استوار بوده و در جریان گفتوگوهای اسلامآباد و پس از آن نیز به طور مستمر پیگیری شده است.
بقایی در ادامه، با اشاره به مقاومت مردم لبنان و نیروهای مقاومت در برابر آنچه تجاوز و اشغالگری خواند، نقش پاکستان را بویژه در ۲۴ ساعت منتهی به اعلام آتشبس برجسته کرد و این تلاشها را عامل اصلی دستیابی به یک توقف موقت درگیری دانست؛ توقفی که اکنون در کنار بازگشایی تنگه هرمز، بهعنوان دو نمود عینی از یک مسیر دیپلماتیک در حال شکلگیری قابل ارزیابی است.
تشدید تحرکات دیپلماتیک اسلام آباد
همزمان با این تحولات، تحرکات دیپلماتیک پاکستان نیز وارد مرحلهای فشردهتر شد، به گونهای که از رایزنیهای «عاصم منیر»، فرمانده ارتش این کشور در تهران تا سفرها و تماسهای «شهباز شریف»، نخستوزیر پاکستان در پایتختهای منطقهای از جمله عربستان سعودی، قطر، ترکیه و مصر همگی در راستای تثبیت این آتشبس و جلوگیری از بازگشت چرخه تنش دنبال شد. در امتداد همین تلاشها آنچه در گفتوگوهای اسلامآباد میان تهران و واشنگتن شکل گرفته بود، اکنون از طریق کانالهای دیپلماتیک پاکستان به صورت تفصیلی به تهران منتقل شده و مورد بحث قرار گرفته است؛ فرآیندی که با بازگشایی تنگه هرمز بخشی از یک نقشه راه تدریجی برای مدیریت بحران و آزمون امکان حرکت به سوی ترتیباتی پایدارتر در منطقه به شمار میرود.
ضرورت تدوین یک پروتکل جدید
برای «هرمز»
در حالی که بحث درباره چگونگی تضمین امنیت کشتیرانی در گذرگاه حیاتی هرمز با شدت بیشتری در محافل دیپلماتیک دنبال میشود، سعید خطیبزاده، معاون وزیر امور خارجه در حاشیه مجمع دیپلماسی آنتالیا با طرح ضرورت تدوین یک پروتکل جدید تلاش کرد تا میان الزامات امنیتی، ملاحظات زیستمحیطی و واقعیتهای ژئوپلتیکی این آبراه راهبردی، پیوندی منسجم برقرار کند. خطیبزاده گفت: «باید پروتکل جدیدی در مورد عبور ایمن و مسائل زیستمحیطی در تنگه هرمز تدوین شود». این دیپلمات ایرانی در عین حال با اشاره به موقعیت حقوقی تنگه هرمز یادآور شد که این گذرگاه در آبهای سرزمینی ایران قرار دارد اما همواره بهعنوان مسیری برای عبور کشتیهای بینالمللی در دسترس بوده است.
او این اظهارات را در شرایطی مطرح کرد که همزمان، تحرکات دیپلماتیک در سطح بینالمللی نیز حول محور همین تنگه در جریان است، بهگونهای که بریتانیا و فرانسه روز گذشته با برگزاری نشستی مشترک با متحدان خود به دنبال یافتن سازوکارهایی برای بازگرداندن آزادی کشتیرانی در این مسیر حیاتی بودهاند.
در حاشیه این تحولات، دیدار خطیبزاده با «هاکان فیدان»، وزیر امور خارجه ترکیه نیز بخشی از رایزنیهای گستردهتری بود که در قالب مجمع دیپلماسی آنتالیا و با حضور دهها مقام عالیرتبه جهانی از جمله بیش از ۲۰ رئیس دولت و دهها وزیر و تحت نظارت «رجب طیب اردوغان»، رئیسجمهوری ترکیه برگزار شد.
بــــرش
تردد در تنگه هرمز با هماهنگی ایران انجام میشود
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، تأکید کرد که توئیت اخیر سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه در چهارچوب تفاهم آتشبس ۱۹ فروردین بوده و هیچ تفاهم جدیدی حاصل نشده است.
به گفته بقایی، تردد شناورهای تجاری در تنگه هرمز همچنان بر مبنای همان تفاهم پیشین و با هماهنگی ایران و در مسیری که تهران تعیین کرده، صورت خواهد گرفت. سخنگوی وزارت امورخارجه افزود:« ایران پیگیری کرد که آتشبس در لبنان نیز بر مبنای تفاهم ۱۹ فروردین محقق شود و خوشبختانه آتشبس پنجشنبه شب برقرار شد.
در این چهارچوب، بخش مربوط به تعهدات ایران - که امری جدید نیست و اجرای همان تعهد پیشین است - انجام میشود.» بقایی با اشاره به اظهارات ضدونقیض طرف مقابل، از رسانهها و مردم خواست به بازی رسانهای آنها اعتنا نکنند. وی تصریح کرد: «ایران نگهبان تنگه هرمز است و در اجرای تدابیر تضمینکننده منافع و حقوق ملت ایران، هیچ مماشاتی نخواهد کرد.» سخنگوی وزارت خارجه در پایان هشدار داد: «اگر طرف مقابل (آمریکا) با ادامه محاصره دریایی، مرتکب بدعهدی شود، این اقدام نقض آتشبس محسوب میشود و جمهوری اسلامی ایران متقابلاً اقدامات لازم را بدون تردید انجام خواهد داد.»
