تجارت از مرزهای ایران ادامه دارد. مرزهای غربی و شرقی به صورت شبانه‌روزی در حال خدمات‌رسانی هستند و به‌رغم ادامه جنگ، هم صادرات و واردات و هم ترانزیت همچنان فعال است. فرود عسگری، رئیس گمرک ایران در گفت‌وگو با روزنامه ایران به تسهیلات تجارت این دستگاه اجرایی برای تجارت و تسریع در ترخیص کالاهای وارداتی تا پایان سال اشاره کرد. او اعلام کرد در خصوص واردات کالاهای اساسی چالش جدی وجود ندارد و بنادر ایران همچنان در حال تخلیه بارها هستند. همچنین صادرات را نیز متوقف نکرده‌ایم و علی‌رغم حملات دشمن، کالاهای ایرانی از مرزهای غربی و شرقی به بازارهای هدف ارسال می شوند. او از جایگزینی برخی از مرزها سخن گفت، اما به دلایل امنیتی نام این مرزها را فاش نکرد.

اقدامات فوری گمرک
فرود عسگری در گفت‌وگو با «ایران» به یازده اقدام فوری گمرکات برای تسهیل و تسریع تجارت در این شرایط اشاره و عنوان کرد: «این تسهیلات تا پایان اسفندماه سال جاری ادامه خواهد داشت و گمرکات موظف به اجرای آن هستند. همچنین سازمان‌های همجوار نیز باید نسبت به اجرای این مصوبه اقدام کنند.»
رئیس کل گمرک ایران ادامه داد: «چنانچه واردکننده‌ای تقاضای ترخیص کالا را بدون دریافت و ارائه کد ساتا از گمرکات دارد، می تواند در سامانه جامع امور گمرکی تعهدی را توسط صاحب کالا یا نماینده قانونی او مبتنی بر عدم درخواست ارز از بانک مرکزی پس از ترخیص کالا ثبت کرده و نسبت به خروج کالا اقدام کند. بنابراین گمرکات اجرایی مجاز هستند پس از دریافت این تعهد، بدون دریافت کد ساتا، کالا را ترخیص کنند.» او همچنین در مورد خودروهای سواری، موتورسیکلت‌ها، کشنده‌ها و اتوبوس‌هایی که به صورت CBU وارد شده اند، گفت: «گمرکات اجرایی صرفاً بدون صدور پته عبور برای کالاهای مذکور مجاز به ترخیص کالا بدون دریافت کد ساتا خواهند بود.»
یکی دیگر از مواردی که می تواند واردات را در شرایط جنگی تسهیل کند، تمدید مجوز واردات است. عسگری در این خصوص نیز عنوان کرد: «تمامی ثبت سفارش‌ها و مجوزهای ورود معتبر که تاریخ اعتبار آنها در بازه زمانی مذکور منقضی می‌شوند، به صورت خودکار و بدون اخذ کارمزد، به مدت سه ماه تمدیدشده تلقی می‌شود.»
رئیس کل گمرک ایران همچنین گفت: «این دستگاه اجرایی مجاز است نسبت به ترخیص تمام کالاهای دارای قبض انبار معتبر که ثبت سفارش آنها تعلیق یا ابطال شده، اقدام کند. البته واردات این کالاها نیز منوط به تعهدنامه‌ای است که اعلام شده است.»
او در خصوص ویرایش و اصلاح ثبت سفارش‌ها نیز اظهار کرد: «چنانچه اختلافاتی از قبیل سال ساخت، کشور سازنده، تعرفه و ارزش بین ثبت سفارش، اظهار و استنباط گمرک ایجاد شود، اجازه داده می شود صاحبان کالا بدون اصلاح و ویرایش ثبت سفارش نسبت به انتقال کالا به انبارهای تحت نظارت گمرک در اقصی نقاط کشور اقدام کنند. البته ممنوعیت واردات برای کالاهای ممنوعه پا برجاست.»
به گفته او، گمرکات مجاز هستند نسبت به ترخیص کالاهایی که در ثبت سفارش به سال ساخت اشاره شده اما عمر ساخت کمتر از زمان مندرج در ثبت سفارش است، بدون نیاز به اصلاح ثبت سفارش اقدام به ترخیص کالا کنند.
با توجه به ناپایداری شرایط اینترنت در کشور، گمرک ایران در این خصوص نیز تدابیری اندیشیده است. عسگری در این باره توضیح داد: «در صورت قطعی سامانه‌ها و اختلال در انتقال داده‌ها و اطلاعات، با اعلام گمرک تمامی سازمان‌های ذی‌مدخل در امر تجارت خارجی اعم از وزارتخانه‌های متولی در امر صادرات و واردات و بانک مرکزی و بانک‌های عامل و سازمان‌های صادرکننده مجوز، مکلفند مدارک و مجوزهای کاغذی با رعایت نکات امنیتی صادر کنند. نمونه فرم مورد تأیید باید ظرف ۲۴ ساعت از ابلاغ این مصوبات به گمرک ارسال شود.»
او به دریافت ضمانتنامه‌های گمرکی نیز اشاره کرد و افزود: «گمرک مجاز به دریافت یا تمدید ضمانتنامه بانکی بابت حقوق ورودی و مالیات بر ارزش‌افزوده با سررسید تا پایان اردیبهشت ماه ۱۴۰۵ برای ترخیص کالاست.»
در شرایط جنگی ورود کالاهای اساسی مهم‌ترین اقدام برای آرام نگه داشتن بازار است. از آنجا که بسیاری از کالاهای اساسی از طریق واردات به بازار تزریق می شوند، تدابیر گمرکی برای ترخیص این گروه کالایی می‌تواند در امر تسهیل و تسریع ترخیص کالا اثرگذار باشد.  از این رو رئیس کل گمرک ایران اعلام کرد: «گمرکات موظف هستند کالاهای اساسی موجود در گمرکات کشور را بدون دریافت کد ساتا از بانک مرکزی و در چهارچوب مصوبه مراجع ذی‌صلاح در بازه زمانی مذکور ترخیص صددرصدی کنند.»
او افزود: «برای سایر کالاهای حائز اولویت که پس از ابلاغ این مصوبه به کشور وارد می‌شود در صورت تأیید وزیر مربوطه، ترخیص ۹۰ درصدی در این دوره صورت می‌گیرد و ترخیص ۱۰ درصد باقی‌مانده آن کالاها با اخذ تعهد مورد قبول گمرک از جمله ارائه ضمانتنامه بانکی و یا ذی‌حسابی، امکان‌پذیر است. البته فایل‌های وزارت صمت قبلاً به گمرکات اجرایی سراسر کشور ابلاغ شده است.»
رئیس کل گمرک ایران همچنین به این نکته اشاره کرد که تمامی کالاهایی که وارد گمرک شده یا تا 2 ماه بعد وارد خواهند شد از قاعده تقدم تاریخ ثبت سفارش به تاریخ حمل (بارنامه) معاف هستند. علاوه بر این تمامی اقدامات بازرسی و آزمایشگاهی موازی کالاهای اساسی، دارو، تجهیزات و ملزومات پزشکی که توسط دستگاه‌های مختلف انجام می‌شود مطابق تشخیص وزارتخانه ذی‌ربط متمرکز شده و توسط یک مرجع انجام می شود و یا به تشخیص وزیر مربوطه، بر اساس نتایج آزمایش‌های انجام شده در مبدأ واردات عمل خواهد شد. در این راستا سازمان ملی استاندارد، گمرک و سازمان غذا و دارو مکلف به همکاری لازم هستند.» عسگری اعلام کرد: «فعلاً اختلافات مربوط به سال ساخت، کشور سازنده، طبقه‌بندی تعرفه بین ثبت سفارش و اظهار، یا اختلافات مربوط به ارزش بین ثبت سفارش و اظهار و استنباط گمرک، مانع ترخیص نیست، مشروط به اینکه کالا مصداق کالای ممنوع یا به عنوان قاچاق نباشد.»

آمارهای تجاری چه می‌گویند؟
گمرک ایران اعلام کرد: «اقدامات و تسهیلات فوری گمرکات برای تسریع در ترخیص کالاها با استقبال واردکنندگان مواجه شده است به نحوی که واردات کشور در دو هفته اول اسفندماه به ۲.۲ میلیارد دلار رسید‌.»
گمرک ایران در اطلاعیه‌ای با اعلام اینکه کارکنان ستادی و اجرایی گمرکات سراسر کشور در تلاش هستند تا در روند ترخیص کالاها خللی ایجاد نشود، تأکید کرد: «تسهیلات یازده‌گانه گمرکی برای تسریع در ترخیص کالاها از گمرکات صرفاً تا پایان اسفند ماه ۱۴۰۴ اعمال خواهد شد و از واردکنندگان دعوت می‌کنیم تا در فرصت باقی‌مانده از این تسهیلات که در شرایط اضطرار اعمال شده است نهایت بهره‌مندی را به عمل آورند و نسبت به ترخیص کالای خود از گمرک اقدام کنند.»
در این اطلاعیه آمده است: در دوهفته اول اسفند، واردات کشور۲ میلیون و ۱۸۱ هزارتن و به ارزش ۲ میلیارد و ۱۸۹ میلیون دلار بوده است.
همچنین از مجموع واردات به کشور در دو هفته اخیر، یک میلیون و ۱۷۱ هزار تن به ارزش ۶۶۲ میلیون دلار آن مربوط به ۵ روز اخیر (۹ تا ۱۳ اسفند) بوده است که حکایت از روند قابل توجه در ترخیص کالاهای مورد نیاز مردم در شرایط فعلی دارد.