«ایران» طرح تازه برای توزیع در سراسر کشور را تشریح کرد
داروی تک نسخهای در کمترین زمان
مهسا قوی قلب
گروه اجتماعی
مسئولیت تأمین و ارائه داروهای تک نسخهای به سازمان تدارکات پزشکی هلال احمر واگذار شده است. با اجرای این طرح جدید فرآیند تازهای از ثبت تا ارائه داروهای تک نسخهای اجرا میشود و به گفته مسئولان، اثرات مثبتی از زوایای مختلف بهدنبال دارد. این واگذاری در چهارچوب سیاستهای کلان حوزه سلامت و با هدف تسهیل دسترسی بیماران، تحقق عدالت در توزیع عادلانه داروهای تک نسخهای، جلوگیری از موازیکاری، افزایش شفافیت و مدیریت بهینه منابع ارزی انجام شده است.
دکتر محمدرضا شانهساز، رئیس سازمان تدارکات پزشکی جمعیت هلالاحمر کشور با اشاره به اینکه با تمرکز فرآیند تأمین داروهای تک نسخهای، مسیر ثبت درخواست، پیگیری و تحویل دارو، ساماندهی میشود، به «ایران» میگوید: «باتوجه به زیرساختهای موجود در جمعیت هلال احمر در حوزه زنجیره تأمین شامل تأمینکنندگان، شرکت پخش سراسری، شبکه داروخانههای استانی و ظرفیتهای انبارداری و لجستیکی، این مجموعه بهعنوان متولی اجرای این مأموریت تعیین شده است. تفویض این اختیار از طرف سازمان غذا و دارو انجام شده است و در چهارچوب ضوابط و مقررات ابلاغی آن سازمان اجرا میشود.»
او در پاسخ به این سؤال که فرآیند جدید چه تغییری در روند دسترسی بیماران به داروهای خاص و تک نسخهای ایجاد میکند و چه مزیتی نسبت به ساز و کار قبلی دارد، توضیح میدهد: «با تمرکز فرآیند تأمین داروهای تک نسخهای، از پراکندگی و مراجعات غیرضروری جلوگیری میشود. همچنین در سازوکار جدید، بیماران دیگر ناگزیر به مراجعه به تهران برای ثبت سفارش یا دریافت دارو نیستند، بلکه میتوانند در استان محل سکونت خود و از طریق داروخانههای هلالاحمر نسبت به ثبت درخواست اقدام کنند. پس از ثبت درخواست، هماهنگیهای لازم توسط اداره داروهای تک نسخهای سازمان تدارکات پزشکی هلال احمر با شرکت پخش انجام شده و دارو در کوتاهترین زمان ممکن به نزدیکترین داروخانه محل سکونت بیمار در همان استان تحویل میشود. این فرآیند باعث تسهیل دسترسی، کاهش هزینه و زمان رفت و آمد بیماران و افزایش رضایتمندی آنان خواهد شد. همچنین برای جلوگیری از کمبود و تسریع در دسترسی، فراخوانهای تأمین داروهای تک نسخهای در حجم مورد نیاز و متناسب با برآورد تقاضا انجام میشود تا از طی فرآیندهای طولانی تأمین جلوگیری شود و دارو در دسترس بیماران قرار داشته باشد.»
به گفته شانهساز، زیر ساختهای لجستیکی و توزیع به طور کامل فراهم است و باتوجه به سابقه و ظرفیتهای موجود، فرآیند توزیع از طریق شرکت پخش سراسری هلال احمر (سها هلال) که دارای شبکه پخش مویرگی در سراسر کشور است، به صورت منظم و یکپارچه انجام میشود. او میگوید: «زیر ساختهای انبارداری، لجستیک، حملونقل و در صورت نیاز زنجیره سرد به صورت کامل برقرار است و داروها در بازه زمانی حدود ۲۴ تا ۷۲ ساعت به تمامی استانها ارسال و توزیع میشوند. به همین دلیل تأخیر قابل توجهی در فرآیند توزیع وجود ندارد و تمهیدات لازم برای پیشگیری از وقفه احتمالی در تأمین و تحویل دارو پیشبینی شده است.»
پایش لحظهای
وضعیت درخواستها
در حال حاضر ۸۰ درصد داروهای تک نسخهای از طریق واردات تأمین و حدود ۲۰ درصد نیز توسط تولیدکنندگان داخلی تأمین میشود. رئیس سازمان تدارکات پزشکی جمعیت هلالاحمر کشور با بیان اینکه تأمین ارز عمدتاً از طریق تالار دوم ارزی انجام میشود، میگوید: «در سال ۱۴۰۴ دو مرحله فراخوان تأمین برگزار شده که مجموع ارزش آنها حدود ۱۵ میلیون یورو بوده است.»
او درباره رهگیری نسخهها و پایش لحظهای درخواستها و موجودی داروها نیز توضیح میدهد: «فرآیند ثبت و رسیدگی به درخواستهای داروهای تک نسخهای از طریق سامانه میز خدمت سازمان غذا و دارو انجام میشود. پرونده بیماران پس از طرح در کمیته ماده ۱۰، به صورت مستقیم به اداره داروهای تک نسخهای سازمان تدارکات پزشکی ارسال میشود. در این اداره همه پروندهها ثبت، بررسی و توسط کارشناسان مربوطه رسیدگی میشود و امکان دسترسی و پیگیری در هر زمان فراهم است. همچنین همه آمارها به صورت مستمر بهروزرسانی شده و پایش لحظهای وضعیت درخواستها انجام میشود. در حوزه پایش موجودی نیز از طریق سامانههای داخلی، موجودی داروها به صورت مستمر از داروخانهها و شرکت پخش دریافت و رصد میشود. همچنین ارتباطی مداوم، یکپارچه و به روز با داروخانه مرکزی، همه استانها و شرکت پخش برقرار است تا وضعیت موجودیها به صورت لحظهای مدیریت شده و از کمبود احتمالی جلوگیری شود.»
رئیس سازمان تدارکات پزشکی جمعیت هلالاحمر کشور، با اشاره به اینکه تأمین داروهای تک نسخهای هلالاحمر براساس تعداد تقاضا و نیاز واقعی بیماران انجام میشود، میگوید: «با اطلاعات کمیته ماده ۱۰ سازمان غذا و دارو، نیازسنجی و ارزیابی داخلی سازمان تدارکات مشخص شده است. داروها به صورت تک نسخهای و به نام هر بیمار ارائه میشوند و سازمان تدارکات هلال احمر موظف است آنها را تأمین کند، اما این تأمین نامحدود نیست و برای هر دارو سقف مشخصی از نظر تعداد و ارزش تعیین شده است تا منابع به شکل عادلانه بین بیماران توزیع و دسترسی بیماران در همه مناطق تضمین شود.»
کاهش هزینه در طرح جدید
به اعتقاد شانهساز، اجرای این طرح باعث میشود که هزینه تمام شده تأمین داروها برای بیماران کاهش پیدا کند، چون داروها از طریق شبکه سراسری توزیع به داروخانه استان محل سکونت بیماران ارسال میشود و نیازی به مراجعه حضوری به تهران نیست. اجرای این طرح علاوه بر کاهش هزینه پرداختی از جیب بیمار، باعث میشود که بار استرس و فشار روانی ناشی از دسترسی به دارو کاهش پیدا کند و داروها در سریعترین زمان با کمترین هزینه و بالاترین کیفیت در اختیار بیماران قرار گیرد.
بــــرش
عدالت دارویی
دسترسی بیماران ساکن در شهرهای کوچک و مناطق محروم و برقراری عدالت دارویی دراین طرح موضوعی است که مورد سؤال قرار گرفته است، شانهساز در توضیح این موضوع میگوید: «برای اطمینان از دسترسی بیماران در شهرهای کوچک و مناطق محروم به داروها، توزیع دارو از طریق شبکه سراسری پخش و داروخانههای هلال احمر استانی انجام میشود؛ دراین فرآیند داروها براساس نیاز درمانی و ثبت رسمی نسخه تخصیص پیدا میکند. این سیستم تضمین میکند که توزیع دارو عادلانه و براساس ضرورت پزشکی انجام شود. بیماران میتوانند با مراجعه به داروخانه هلالاحمر استان محل سکونت خود، نسخه تک نسخهای را ثبت کنند، سپس با هماهنگی اداره تک نسخهای سازمان تدارکات پزشکی و شرکت پخش، دارو برای داروخانه هلالاحمر محل سکونت بیمار ارسال میشود. این روش باعث میشود که بیمار نیازی به مراجعه به تهران برای ثبت و دریافت دارو نداشته باشد. با این سیستم عدالت در توزیع دارو رعایت شده و بیماران مناطق محروم بدون مشکل به داروی مورد نیاز خود دسترسی خواهند داشت. تاکنون دارو
در ۳۰ استان کشور ارسال و تحویل بیماران شده است.»
