ندا سیجانی
گروه فرهنگی

چهل‌ویکمین جشنواره موسیقی فجر به پایان رسید و آیین اختتامیه این رویداد بزرگ، طبق روال هر سال در تالار وحدت برگزارشد؛ مراسمی که قرار بود 26 بهمن ماه برگزار شود اما یک روز زودتر، ساعت 15 روز شنبه 25 بهمن ماه با معرفی برگزیدگان جایزه «باربد» به کارخود پایان داد. از نکات قابل توجه آیین اختتامیه رونمایی از آلبوم «اینجا ایران است» بود که با حضور سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، مهدی شفیعی معاون امور هنری وزیر ارشاد، حجت‌الاسلام و المسلمین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی و بابک رضایی مدیرکل دفتر موسیقی برگزار شد. این آلبوم با حمایت دفتر امور موسیقی تولید شده و دربرگیرنده ۴۱ اثر موسیقی پاپ با صدای ۴۱ خواننده است.

از خوانندگی «آوین»
تا تجلیل از هنرمندان پیشکسوت موسیقی نواحی
بخش دیگر آیین اختتامیه، رونمایی از اولین پروژه اجرای «آواتار» در موسیقی ایران و با خوانندگی هوش‌مصنوعی به نام «آوین» بود که توسط یک شرکت دانش‌بنیان در کشورمان با حال و هوای ملی میهنی و اجرای زنده تعدادی از نوازندگان تولید شده است که مورد استقبال حاضران در سالن قرار گرفت.
قدردانی از هنرمندان عرصه موسیقی بخشی از برنامه اختتامیه بود که در این دوره از هنرمندان موسیقی نواحی ایران تجلیل شد و شمسی بهروز هنرمند پیشکسوت موسیقی نواحی سیستان و بلوچستان، باغشی عاشور گلدی کرکزی هنرمند پیشکسوت موسیقی نواحی منطقه ترکمن استان گلستان، شفیع خالدی کمنه‌ای هنرمند پیشکسوت موسیقی نواحی کرمانشاه و بهمن اسکینی هنرمند پیشکسوت موسیقی نواحی لرستان قدردانی شد.
بخش دیگراین مراسم به صحبت‌های آرش امینی دبیرچهل‌ویکمین جشنواره موسیقی فجر  به‌عنوان تنها سخنران این آیین اختصاص داشت. وی اظهار کرد: «امسال تلاش کردیم جشنواره بین‌المللی موسیقی فجر را با نگاهی متفاوت و همراه با رویکردهای ویژه برگزارکنیم که به بخشی از این اهداف هم رسیدیم.»
او در ادامه افزود: «جشنواره صرفاً مجموعه‌ای از اجراها و کنسرت‌ها نیست، بلکه ویترینی از تنوع، ظرفیت‌ها و دستاوردهای یک‌ سال موسیقی کشور است؛ آینه‌ای از آنچه در موسیقی ایران زنده، پویا و قابل ارائه است. ما در مسیر برگزاری این جشنواره، همواره احترام به هنرمند و رعایت شأن و منزلت او، احترام به مخاطب، دقت در کیفیت اجرا، محتوا و نحوه برگزاری برنامه‌ها را مدنظر قرار دادیم و تلاش کردیم هر یک از هنرمندان از هر نقطه کشور که در جشنواره حضور پیدا می‌کنند، با امنیت، آسایش و احترام روی صحنه بروند و مخاطبی که در سالن می‌نشیند با کیفیتی شایسته موسیقی را بشنود و این حس به او منتقل شود. براین اساس، برگزارکنندگان جشنواره با دقت و وسواس، بهترین‌ها را انتخاب کرده‌اند.»
دبیرچهل‌ویکمین جشنواره موسیقی فجر بیان کرد: «در طراحی بخش‌های مختلف جشنواره، برخی نگاه‌ها را پررنگ‌تر کردیم؛ طبیعتاً موسیقی نواحی و اقوام برای ما اهمیت ویژه‌ای داشت. اما بخشی که امسال توجه ویژه‌ای به آن داشتیم، موسیقی کودک و نوجوان بود. این بخش هم در حوزه اجرا و هم در بخش سرود، با استقبال بسیار خوبی مواجه شد. اجراهای موسیقی کودک با همکاری حوزه هنری در سالن سوره و در نوبت‌های صبح برگزار شد و دانش‌آموزان مدارس مختلف از این برنامه‌ها بازدید کردند.»
او افزود: «در همین مراسم از دکتر صالحی درخواست می‌کنم پس از پایان جشنواره، با نگاه دقیق و مدبرانه‌ای که دارند، سیاستگذاری مشخصی برای موسیقی کودک و نوجوان در نظر بگیرند تا فعالان این حوزه بتوانند با حمایت بهتر، کار خود را ادامه دهند و از همین امروز برای آینده سلیقه موسیقایی نسل بعد سرمایه‌گذاری شود.» در بخشی از مراسم بیانیه هیأت داوران «جایزه باربد» قرائت و سپس اسامی هنرمندان برگزیده بخش‌های مختلف این رویداد اعلام و جوایز بخش‌های مختلف به آنها اهدا شد.

 وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در جمع خبرنگاران: 

کنسرت‌های موسیقی بزودی آغاز می‌شود

سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در حاشیه آیین اختتامیه چهل‌ویکمین جشنواره موسیقی فجر در جمع خبرنگاران حضور یافت و درباره مشکلات هنرمندان موسیقی نواحی، موضوع خواننده هوش مصنوعی و کمبود سالن‌های پایتخت پاسخ گفت.
سید عباس صالحی در پاسخ به «ایران» درباره بهره‌گیری از هوش مصنوعی در حوزه هنر بیان کرد: «همان‌طورکه می‌دانید امروزه حوزه فناوری‌های نوین به‌خصوص در رابطه با هوش مصنوعی به حوزه‌های مختلف ورود کرده است و طبیعتاً این حوزه‌ها هم می‌توانند تهدید باشند و هم فرصت. اما مسأله اصلی این است که چگونه می‌توانیم این مقوله‌ها را که به‌ طور طبیعی در دنیای جدید و آینده اثرگذاری بسیاری خواهد داشت به فرصت‌های مؤثر تبدیل و نقاط ارتباطی درستی با آنها برقرار کنیم. بهره‌گیری از پروژه «آواتار» در جشنواره موسیقی فجر، دریچه‌ای برای بررسی چگونگی استفاده از آواتارهای مصنوعی در کمک به زندگی واقعی بود. این مسیر تازه آغاز شده و باید ادامه یابد تا فرصت‌های آن بهتر شناسایی و تهدیدهایش مدیریت شود. البته لازم به ذکر است، انسان هرگز از چرخه حذف نخواهد شد اما مسأله اصلی این است که چگونه می‌توان از فناوری‌های نوین، بویژه هوش مصنوعی، در خدمت انسان بهره گرفت.» وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره حضور هنرمندان موسیقی، چالش‌ها و مشکلات آنان بیان کرد: «موسیقی نواحی یکی از مهم‌ترین بخش‌های هویت موسیقی ایرانی ماست و مورد توجه دوستان ما در اداره‌کل موسیقی قرار دارد. اگر مشکلی وجود داشته باشد تا جایی که بضاعت و امکانات اجازه دهد، تلاش خواهد شد حمایت‌های بیشتری صورت گیرد.»
او درباره ارزیابی خود از چهل‌ویکمین جشنواره موسیقی فجر، اظهار کرد: «همان‌طور که پیش‌تر اعلام شده بود، قرار بر این بود امسال یک برنامه یک‌‌ماهه با حضور هنرمندان و گروه‌های مختلف داخلی و بین‌المللی تدارک دیده شود، دبیرخانه جشنواره نیز با همین نگاه شکل گرفت، اما اتفاقاتی که در دی‌ماه، بویژه در روزهای ۱۸ و ۱۹ رخ داد، قالب جشنواره‌های مختلف فجر از جمله جشنواره موسیقی فجر را تحت تأثیر قرار داد و بالطبع دیگر امکان ادامه برنامه‌ریزی اولیه وجود نداشت و شرایط اجتماعی و مقتضیات زمان ایجاب می‌کرد که در برنامه‌ریزی تجدیدنظر صورت گیرد و بر همین اساس، به یک حداقل قناعت شد؛ حداقلی که در عین حال بتواند آبرومند باشد و موجب نشود که تداوم جشنواره‌های موسیقی دچار وقفه یا گسست شود. این برنامه ۶ روزه به‌ گونه‌ای طراحی شد که استمرار جشنواره حفظ و متناسب با شرایط اجتماعی اجرا شود. امیدواریم در طول سال و بویژه در جشنواره سال آینده، بتوانیم با آمادگی و برنامه‌ریزی بهتر، این فاصله ایجادشده را جبران کنیم.»
صالحی درباره کمبود سالن‌های موسیقی اظهار کرد: «با بضاعت محدود، حداقل کاری که باید انجام دهیم این است که سالن‌های موجود را از دست ندهیم. معاونت هنری نیز پیگیری‌های لازم را ادامه خواهد داد تا استفاده حداکثری از سالن‌های موجود صورت گیرد. البته باید توجه داشت که برخی از این سالن‌ها، دولتی هستند و طبیعتاً قواعد و هنجارهای خاص خود را دارند. براین اساس از هنرمندان و تهیه‌کنندگان انتظار می‌رود که با رعایت این هنجارها، زمینه همکاری بیشتر و استفاده مستمرتر از این فضاها فراهم شود. امیدواریم پس از پایان جشنواره و عبور از ماه رمضان، از عید نوروز به بعد شاهد اجراهای خوب و گسترده‌تری در سالن‌هایی باشیم که امکان برگزاری کنسرت دارند.» وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه صحبت‌هایش در پاسخ به خبرنگاران به موضوع سرود در جشنواره اشاره کرد و گفت: «یکی از نکاتی که امسال در جشنواره به‌طور جدی مورد توجه قرار گرفت، گونه سرود بود. هر چند به‌ دلیل کوتاه شدن زمان جشنواره، همه برنامه‌ریزی‌های پیش‌بینی‌شده محقق نشد اما سرود به‌ عنوان یک رویکرد مهم در دستورکار قرار گرفت. سرود به‌ دلیل ویژگی‌های خاص خود، فرصت قابل‌توجهی برای ارتقای ذائقه شنیداری ایجاد می‌کند و نیاز است که ذائقه شنیداری جامعه را به آواها و نغمه‌هایی که با هویت فرهنگی ما سازگارتر هستند، نزدیک‌تر کنیم و سرود یکی از ابزارهای مؤثر در این مسیر است. به همین دلیل، دبیرخانه جشنواره امسال توجه ویژه‌ای به سرود داشت تا به‌ اندازه ظرفیت همین دوره ۶ روزه، از گروه‌های سرود حمایت و استفاده شود».
سید عباس صالحی در پاسخ به «ایران» درباره ازسرگیری کنسرت‌های موسیقی بیان کرد: «ماه مبارک رمضان اقتضائات خودش را دارد، اما علی‌القاعده همان‌طور که در سال‌های قبل هم داشته‌ایم، زمینه اجراها فراهم می‌شود. امیدواریم با عبور از سوگ چهلمی که در پیش داریم، طبیعتاً شرایط آماده‌تری برای اجراهای صحنه‌ای و کنسرت در شهرها و استان‌های مختلف فراهم شود.»
او در پایان از تلاش برای دائمی شدن دبیرخانه جشنواره خبر داد و گفت: «از تمام معاونت‌ها خواسته‌ایم که پایان جشنواره امسال، سرآغاز برنامه‌ریزی برای جشنواره سال آینده باشد. با این نگاه، تلاش می‌کنیم جشنواره سال بعد را زودتر آغاز کنیم و دبیرخانه به جایگاهی مستمر و پایدار دست یابد.»