حبیب آرین
گروه بورس

بازار سهام پس از دو روز رشد پرشتاب و جذب قابل توجه سرمایه خرد، در آخرین روز معاملاتی هفته سوم دی‌ماه با افزایش فشار فروش و تغییر رفتار برخی معامله‌گران مواجه شد؛ به‌طوری که در کنار جهش ارزش معاملات، خروج محدود نقدینگی حقیقی، حمایت هدفمند حقوقی‌ها و سایه ریسک‌های سیاسی و منطقه‌ای، تصویری از بازاری ساخت که همچنان میان جذابیت‌های ارزندگی و ملاحظات احتیاطی در نوسان است. به هر ترتیب، بورس تهران در این هفته با ثبت بازده بیش از ۷ درصدی بهترین عملکرد هفتگی در سه ماه اخیر را تجربه کرد و نشان داد اصلاحات اقتصادی به خوبی خود را در بورس تهران به نمایش گذاشته است.
 
چرخش نقدینگی و رفتار بازیگران بازار
ارزش معاملات خرد در بورس و فرابورس با جهشی ۹۴ درصدی نسبت به روز سه‌شنبه به حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان رسید؛ رقمی که از تداوم تحرک معاملاتی و حضور فعال معامله‌گران حکایت دارد. با این حال، این افزایش ارزش معاملات نتوانست مانع سرخ‌پوشی بخش عمده‌ای از نمادها شود. در مجموع، کمتر از ۱.۸ همت نقدینگی خرد از بازار سهام خارج شد که از این میزان، حدود هزار میلیارد تومان مربوط به صندوق‌های سهامی و نزدیک به ۸۰۰ میلیارد تومان نیز خروج سرمایه از صندوق‌های اهرمی بود.
در سوی دیگر بازار، حقوقی‌ها نقش پررنگ‌تری در سمت خرید ایفا کردند. سهامداران عمده با در اختیار داشتن حدود ۳۷ درصد از کل خریدهای روز، نزدیک به ۱.۸ همت نقدینگی به بازار تزریق کردند. تمرکز حمایت حقوقی‌ها عمدتاً بر نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز و همچنین صندوق‌های اهرمی بود؛ به‌طوری که نمادهایی نظیر فولاد، اهرم، شستا، شتاب، موج، شپنا، توان، کچاد، تکپاد و کوچین بیشترین حمایت را از سوی این گروه تجربه کردند.
در مقابل، حقیقی‌ها که حدود ۶۳ درصد از خریدهای روز را به خود اختصاص دادند، ترجیح دادند نقدینگی خود را بیشتر به سمت سهام صنایع شیمیایی و برخی نمادهای دلاری سوق دهند. نمادهایی همچون نوری، اروند، جم، تاپیکو، شبندر، اطلس، حفارس، وغدیر، فملی و تاصیکو در صدر جذب پول حقیقی قرار گرفتند؛ امری که نشان می‌دهد نگاه بخشی از معامله‌گران خرد همچنان متوجه صنایع منتفع از نرخ ارز و تحولات بازارهای جهانی است.
 
صندوق‌ها؛ خروج مقطعی یا تغییر روند؟
تحولات روز گذشته محدود به بازار سهام نبود. صندوق‌های مبتنی بر طلا نیز پس از سه روز متوالی جذب سرمایه خرد، با خروج نقدینگی حقیقی مواجه شدند. این در حالی است که صندوق‌های با درآمد ثابت پس از چند روز شاهد ورود محدود منابع حقیقی بودند؛ موضوعی که می‌تواند به معنای جابه‌جایی موقت نقدینگی و افزایش سیالیت سرمایه میان ابزارهای مختلف مالی تلقی شود، نه لزوماً تغییر پایدار در ترجیحات سرمایه‌گذاران.
 
نوسان شاخص‌ها؛ صعود پرشتاب، عقب‌نشینی محتاطانه
معاملات روز چهارشنبه با هیجان بالایی آغاز شد. در پنج دقیقه ابتدایی، شاخص کل تا سطح ۴ میلیون و ۳۸۸ هزار واحد و شاخص هم‌وزن تا حدود یک میلیون و ۱۵۰ هزار واحد پیشروی کرد. با این حال، در ادامه و با افزایش عرضه‌ها، بخشی از این رشد تعدیل شد. در نهایت، شاخص کل با رشد ۷۲ هزار واحدی بسته شد، اما شاخص هم‌وزن ۵ هزار واحد افت را ثبت کرد؛ واگرایی‌ که بار دیگر بر نقش پررنگ نمادهای بزرگ در حفظ نماگر اصلی بازار تأکید دارد.
 
ارز، بودجه و نسبت‌های ارزندگی؛ نگاه تحلیلی
آراد پورکار، تحلیل‌گر بازار سرمایه، معتقد است یکی از مهم‌ترین محرک‌های رشد اخیر بازار پس از تنش‌های نظامی، افزایش نرخ ارز و تغییرات سیاستی در حوزه فروش ارز صادراتی شرکت‌ها بوده است. به گفته او، مجوز فروش بخشی از ارز صادراتی در بازار دوم و اصلاح نرخ خوراک پتروشیمی‌ها، انتظارات سودآوری شرکت‌ها را بهبود بخشید و زمینه‌ساز رشد بازار شد.
پورکار با اشاره به نسبت قیمت به فروش (P/S) بازار، توضیح می‌دهد که این نسبت در حال حاضر حول و حوش ۱.۷ واحد قرار دارد؛ در حالی که کف تاریخی آن پس از جنگ ۱۲ روزه حدود ۱.۳ واحد بوده است. از نگاه او، اگر نرخ ارز بازار دوم برای سال آینده در محدوده ۱۳۰ هزار تومان تثبیت شود، سطح P/S بازار حتی می‌تواند به زیر ۰.۸ واحد برسد؛ عاملی که جذابیت سهام بسیاری از شرکت‌ها را افزایش می‌دهد. وی بر این باور است که در چنین شرایطی، همگرایی رفتاری دلار و بورس تقویت می‌شود و نوسانات این دو بازار بیش از پیش به‌صورت یک‌به‌یک منعکس خواهد شد.
با این حال، پورکار تأکید می‌کند که ریسک‌های سیاسی و منطقه‌ای همچنان مانعی جدی بر سر راه رشد پرشتاب بازار هستند. به گفته او، ترجیح بسیاری از سهامداران در روزهای چهارشنبه و پیش از تعطیلات، فروش و کاهش ریسک است؛ حتی اگر به بهای جا ماندن چند درصدی از رشد احتمالی بازار تمام شود. از نگاه این تحلیلگر، در صورت فروکش کامل ریسک‌های منطقه‌ای و سیاسی، بازار سهام ظرفیت رشد ۴۰ تا ۵۰ درصدی در شاخص کل را دارد، اما در شرایط فعلی، حرکت بازار به‌صورت پله‌ای و همراه با نوسانات مقطعی ادامه خواهد یافت.
 
رژیم ارزی جدید و افق بازار
بهرام گروسی، دیگر تحلیلگر بازار سرمایه، ریشه‌های رشد اخیر بازار را در بهبود چشم‌انداز ارزش‌گذاری و تغییر رژیم ارزی جست‌وجو می‌کند. به گفته او، بازار سهام پس از جنگ و در تابستان امسال، به کف‌های تاریخی از منظر ارزش‌گذاری رسید؛ کف‌هایی که پیش‌تر تنها در مقاطعی خاص مانند سال ۱۴۰۱ تجربه شده بود. گروسی معتقد است با تغییر تدریجی سیاست‌های ارزی و حرکت به سمت نرخ‌های شناور و شکل‌گیری تالار دوم، فضای جدیدی برای پیش‌بینی‌پذیری و جذابیت بازار سهام ایجاد شده است.
او توضیح می‌دهد که در سال‌های گذشته، شکاف میان دلار آزاد و دلار نیمایی باعث شکل‌گیری چرخه‌های تکراری ورود و خروج نقدینگی به بورس می‌شد؛ اما رژیم ارزی شناور می‌تواند این چرخه را تعدیل کرده و بازار سهام را به‌طور پایدارتر در رقابت با سایر دارایی‌ها نظیر ارز و طلا قرار دهد. از دید گروسی، در صورت ثبات نسبی سیاست‌ها و عدم بروز شوک‌های سیاسی شدید، شادابی بازار می‌تواند حداقل در افق یک‌ساله تداوم یابد.
 
کامودیتی‌ها و ارزش دلاری بازار
بخش دیگری از تحلیل گروسی به تحولات بازارهای جهانی و نقش کامودیتی‌ها بازمی‌گردد. او با اشاره به رشد قابل توجه طلا در سال‌های اخیر و افزایش قیمت مس از محدوده ۱۰ هزار دلار به حدود ۱۳ هزار دلار در ماه‌های اخیر، معتقد است سایر کامودیتی‌ها نیز پتانسیل رشد دارند. این روند می‌تواند سودآوری شرکت‌های کالامحور بورس تهران را تقویت کرده و ارزش دلاری بازار سرمایه ایران را به سطوح بالاتری هدایت کند.
به گفته این تحلیلگر، با جهش اخیر نرخ ارز و رسیدن دلار به محدوده ۱۳۰ هزار تومان، ارزش دلاری بازار سهام ایران به حدود ۱۱۵ میلیارد دلار رسیده است. او بر این باور است که سود دلاری شرکت‌ها در سطوح فعلی به کف نزدیک شده و با رشد قیمت‌های جهانی و بهبود حاشیه سود، می‌تواند افزایش یابد. در چنین شرایطی، نه‌تنها سودآوری، بلکه نسبت‌های ارزش‌گذاری مانند P/E نیز ظرفیت تعدیل به سطوح بالاتر را خواهند داشت.

برش

صنایع جذاب
بهرام گروسی نگاه گسترده‌تری به صنایع پیشرو دارد و معتقد است که آثار تغییر رژیم ارزی تنها به صنایع صادرات‌محور محدود نمی‌شود. به گفته او، پتروشیمی‌ها، فلزات اساسی و شرکت‌های معدنی همچنان در صدر منتفعان قرار دارند، اما در ماه‌های اخیر صنایع دیگری نیز به این موج پیوسته‌اند.
گروسی توضیح می‌دهد که شرکت‌هایی که پیش‌تر از ارز ترجیحی استفاده می‌کردند، نظیر صنایع دارویی و غذایی، اکنون با افزایش نرخ فروش محصولات و تعدیل درآمدها مواجه شده‌اند. این تغییر، هرچند با افزایش هزینه‌ها همراه بوده، اما در نهایت منجر به رشد فروش اسمی و بهبود سودآوری این شرکت‌ها شده است. از نگاه او، همین موضوع سبب شده که دامنه جذابیت بازار از صنایع صرفاً دلاری فراتر رود و طیف متنوع‌تری از سهام مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گیرد.