مصطفی هاشمی‌طبا، رئیس پیشین کمیته ملی المپیک در گفت‌و‌گوبا «ایران»:

بورسیه المپیک جای انتخاب‌های سلیقه‌ای نیست

پریسا غفاری/ رئیس پیشین کمیته ملی المپیک با انتقاد از نحوه معرفی فهرست ۱۲ نفره بورسیه کسب سهمیه بازی‌های المپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس، معتقد است نبود آیین‌نامه مشخص و معیارهای امتیازدهی شفاف می‌تواند عدالت در انتخاب ورزشکاران را زیرسوال ببرد. مصطفی هاشمی‌طبا در گفت‌و‌گو با «ایران» با تأکید بر ضرورت حمایت از استعدادهای جوان و رشته‌های کمتر برخوردار، می‌گوید کمیته ملی المپیک باید سازوکاری طراحی کند که انتخاب ورزشکاران براساس شاخص‌های فنی، نتایج بین‌المللی، شرایط سنی و جایگاه آنها در رقابت‌های المپیک انجام شود؛ نه براساس سلیقه و تصمیم افراد. در ادامه این گفت و گو را می خوانید:

 ارزیابی شما از فهرست ۱۲ نفره معرفی‌شده برای دریافت بورسیه کمیته بین‌المللی المپیک به منظور کسب سهمیه بازی‌های ۲۰۲۸ لس‌آنجلس چیست؟
پیش از هر چیز باید مشخص شود که این افراد براساس چه معیارهایی انتخاب شده‌اند. اگر انتخاب‌ها مطابق دستورالعمل و آیین‌نامه مشخصی انجام شده باشد، می‌توان درباره شایستگی نفرات معرفی‌شده قضاوت کرد؛ اما تا جایی که اطلاع دارم، آیین‌نامه مدونی برای این کار وجود ندارد. اگر چنین سازوکاری تعریف نشده باشد، انتخاب‌ها از همان ابتدای اجرای طرح با ابهام همراه بوده است. وقتی معیار مشخصی وجود نداشته باشد، نمی‌توان اطمینان داشت که همه ورزشکاران واجد شرایط فرصت برابری برای قرار گرفتن در فهرست داشته‌اند.
 
اصولاً فلسفه بورسیه کمیته بین‌المللی المپیک چیست و چه گروهی از ورزشکاران باید در اولویت دریافت آن قرار بگیرند؟
بورسیه طرحی است که کمیته بین‌المللی المپیک برای هر دوره بازی‌های المپیک و با هدف حمایت از ورزشکارانی اجرا می‌کند که شانس کسب سهمیه دارند. در این طرح، ورزشکاران از حمایت مالی ویژه برخوردار می‌شوند تا بتوانند شرایط مناسب‌تری برای آماده‌سازی و حضور در رقابت‌های انتخابی المپیک داشته باشند. این حمایت‌ها حوزه‌های مختلفی را شامل می‌شود؛ از جمله تأمین هزینه تمرین و اردوهای برون‌مرزی، جذب مربی اختصاصی خارجی، تهیه تجهیزات تخصصی و هزینه‌های درمانی. البته هدف IOC تنها پرداخت کمک مالی نیست. این نهاد توجه ویژه‌ای به ورزشکاران جوان و آینده‌داری دارد که به دلیل محدودیت منابع مالی و امکانات، از حمایت کافی برخوردار نیستند. بنابراین در معرفی نفرات باید مشخص شود که این اهداف تا چه اندازه مورد توجه قرار گرفته است.
 
برای جلوگیری از اعمال سلیقه در انتخاب ورزشکاران، چه سازوکاری باید در کمیته ملی المپیک تدوین شود؟
انتخاب افراد باید براساس ضوابط روشن و قابل اندازه‌گیری صورت بگیرد. البته درباره دوره‌ای که حدود ۲۰ سال قبل در کمیته ملی المپیک حضور داشتم، به خاطر ندارم که فرآیند انتخاب بورسیه‌ها دقیقاً چگونه انجام می‌شد؛ اما امروز معتقدم باید آیین‌نامه‌ای مشخص برای این کار وجود داشته باشد.
در این آیین‌نامه باید شاخص‌هایی مانند سن ورزشکار، نتایج و امتیازهای کسب‌شده در رقابت‌های جهانی و قاره‌ای، سطح مسابقاتی که ورزشکار از آن سهمیه گرفته و جایگاه او در دوره‌های قبلی المپیک لحاظ شود. هرکدام از این شاخص‌ها باید امتیاز مشخصی داشته باشند تا امکان مقایسه عادلانه میان ورزشکاران فراهم شود.
بهتر است تمام اطلاعات در اختیار یک سامانه یا نرم‌افزار قرار بگیرد و امتیاز نهایی براساس داده‌های ثبت‌شده محاسبه شود. در چنین شرایطی، اشخاص نمی‌توانند با سلیقه شخصی در انتخاب‌ها دخالت کنند و مسئولیت معرفی نفرات نیز براساس یک فرآیند قابل ارزیابی خواهد بود. این روش می‌تواند به شفافیت تصمیم‌گیری کمک کند و جای شک و شبهه باقی نگذارد.
 
در فهرست اعلام‌شده، نام برخی ورزشکاران جوان و آینده‌دار دیده نمی‌شود.
بله. به طور کلی نباید استعدادهای جوانی مانند مهدی الفتی و بنیامین فرجی را نادیده گرفت. الفتی با کسب سهمیه المپیک پاریس کار بزرگی انجام داد. گرفتن سهمیه در رشته ژیمناستیک از قاره آسیا بسیار دشوار است و ارزش فنی بالایی دارد. حضور او در المپیک نشان داد که ظرفیت بالایی برای پیشرفت دارد و باید از چنین ورزشکاری حمایت شود.
در همین رشته، آرمان خدایی نیز با وجود اینکه اولین حضور خود را در رده بزرگسالان و بازی‌های آسیایی تجربه می‌کرد، توانست بالاتر از ژیمناست‌های چین و کره‌جنوبی قرار بگیرد و مدال نقره کسب کند. این نتیجه نشان‌دهنده استعداد و توانایی اوست. چرا نباید چنین ورزشکاری در فهرست حمایت‌ها قرار بگیرد؟ بنیامین فرجی نیز در تنیس روی میز یک استعداد ویژه و نابغه محسوب می‌شود. او در المپیک جوانان حضور درخشانی داشت و می‌تواند آینده روشنی داشته باشد. دریافت بورسیه می‌تواند کمک بزرگی به روند پیشرفت او باشد. اگر هدف حمایت از نسل آینده ورزش ایران است، باید چنین استعدادهایی در اولویت قرار بگیرند.
 
در میان غایبان فهرست، نام ورزشکاران مدال‌آور بازی‌های آسیایی نیز به چشم می‌خورد. درباره علی امیریان و زهرا زارعی چه نظری دارید؟
تعجب من این است که چرا نام برخی مدال‌آوران رشته‌های مادر در این فهرست دیده نمی‌شود. علی امیریان و زهرا زارعی مدال‌هایی برای ورزش ایران کسب کرده‌اند که ارزش زیادی دارد. دوومیدانی و ژیمناستیک از رشته‌های مادر ورزش محسوب می‌شوند، اما در کشور ما از نظر امکانات، قراردادهای باشگاهی و حمایت مالی با محدودیت‌های زیادی مواجه هستند. همه می‌دانیم که IOC به رشته‌های مادر توجه ویژه‌ای دارد. دوومیدانی نیز یکی از مهم‌ترین و پرتماشاگرترین رشته‌های بازی‌های المپیک است. در کشورهای صاحب‌نام ورزش، مانند چین و آمریکا، بخش قابل توجهی از مدال‌های المپیک در رشته‌هایی مانند دوومیدانی و شنا به دست می‌آید. انتظار می‌رود کمیته ملی المپیک ایران نیز در سیاست‌های حمایتی خود توجه بیشتری به این رشته‌ها داشته باشد.
 موضوع دیگری که در فهرست بورسیه‌ها مطرح شده، بحث برابری جنسیتی و سهم ورزشکاران زن و مرد است. ارزیابی شما از این موضوع چیست؟
برابری جنسیتی یکی از موضوعاتی است که کمیته بین‌المللی المپیک همواره به آن توجه داشته است. در دوره‌ای که من در کمیته ملی المپیک حضور داشتم، IOC برای حضور زنان در ساختار مدیریتی کمیته‌های ملی المپیک نیز اهمیت قائل بود و مقرر می‌شد یک‌سوم اعضای هیأت اجرایی را زنان تشکیل دهند. حتی برای این موضوع امتیازهایی نیز در نظر گرفته می‌شد.
زنان ورزشکار ایران نشان داده‌اند که از انگیزه، توانایی و مسئولیت‌پذیری بالایی برخوردارند و برای کسب مدال‌های ارزشمند تمام تلاش خود را به کار می‌گیرند. بنابراین حق آنهاست که در فرصت‌های حمایتی و سهمیه‌های بورسیه از شرایط برابر برخوردار باشند. البته تأکید می‌کنم که برابری جنسیتی نیز باید در چارچوب ضوابط و آیین‌نامه‌ای شفاف اجرا شود. مهم این است که همه ورزشکاران، چه زن و چه مرد، براساس شایستگی‌های فنی و معیارهای مشخص ارزیابی شوند و هیچ استعدادی به دلیل نبود سازوکار عادلانه از فرصت حمایت و پیشرفت محروم نماند.