تاریخ تاتا موتورز، فقط روایت شکل‌گیری یک خودروساز نیست؛ داستان صنعتی شدن کشوری است که می‌خواست بخش مهمی از نیازهای حمل‌ونقل خود را در داخل تأمین کند. این شرکت از تولید خودروهای تجاری و کامیون آغاز کرد، به ساخت خودروهای سواری رسید و در ادامه با خرید دو برند بریتانیایی جگوار و لندرور، نامش را در بازار جهانی مطرح کرد. مسیری که تاتا طی کرد، از کارخانه‌های صنعتی هند تا بازارهای بزرگ خودرو در جهان امتداد دارد.

پیش از تولد تاتا موتورز
برای شناخت تاتا موتورز باید به تاریخ گروه تاتا بازگشت؛ مجموعه‌ای که جامستجی تاتا در سال ۱۸۶۸ بنیان گذاشت. این گروه فعالیت خود را در حوزه‌هایی مانند نساجی، فولاد و صنایع سنگین گسترش داد و به‌تدریج به یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های اقتصادی هند تبدیل شد. ورود تاتا به صنعت خودرو در سال ۱۹۴۵ اتفاق افتاد؛ زمانی که شرکت تاتا انجینیرینگ‌اند لکوموتیو (TELCO) تأسیس شد. همان‌طور که از نامش پیداست، فعالیت اولیه این شرکت به ساخت لکوموتیو و تجهیزات مهندسی مربوط بود. اما نیاز هند به توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و خودروهای باری، مسیر تازه‌ای پیش روی این مجموعه قرار داد. در سال ۱۹۵۴، تاتا با همکاری شرکت آلمانی دایملر-بنز تولید خودروهای تجاری را آغاز کرد. اولین کامیون‌های این همکاری در هند ساخته شدند و به‌تدریج تاتا را به یکی از بازیگران اصلی بازار خودروهای سنگین این کشور تبدیل کردند. این نقطه شروعی بود برای شرکتی که بعدها از کامیون‌سازی فراتر رفت و به تولید خودروهای سواری نیز وارد شد.

ورود به دنیای خودروهای سواری
تاتا تا سال ۱۹۹۱ تقریباً تمام تمرکز خود را بر خودروهای تجاری گذاشته بود، اما تغییرات اقتصادی هند و افزایش تقاضا برای خودروهای شخصی، مدیران شرکت را به فکر ورود به این بازار انداخت. اولین گام جدی در این مسیر با معرفی تاتا سیرا برداشته شد؛ شاسی‌بلندی که در سال ۱۹۹۱ به‌عنوان اولین خودروی سواری توسعه‌یافته در هند از سوی این شرکت معرفی شد.
پس از سیرا، مدل‌های استیت و سومو به بازار آمدند و در سال ۱۹۹۸ نوبت به سافاری رسید؛ خودرویی که در شکل‌گیری جایگاه تاتا در بازار شاسی‌بلندها نقش مهمی داشت. با این حال، مهم‌ترین اتفاق آن سال معرفی تاتا ایندیکا بود. این هاچ‌بک در نمایشگاه خودروی ژنو رونمایی شد و تاتا آن را اولین خودروی سواری کاملاً توسعه‌یافته در هند معرفی کرد.

از دوو تا جگوار و لندرور
اما معامله‌ای که نام تاتا را بیش از هر اتفاق دیگری در صنعت خودروی جهان مطرح کرد، خرید جگوار و لندرور از فورد در سال ۲۰۰۸ بود. این دو برند بریتانیایی که سابقه‌ای طولانی در تولید خودروهای لوکس و شاسی‌بلندهای آفرودی داشتند، با پرداخت حدود ۲.۳ میلیارد دلار به مالکیت تاتا درآمدند. این تصمیم در آن زمان با تردیدهایی همراه بود؛ بسیاری می‌پرسیدند شرکتی از هند که شهرت اصلی‌اش به کامیون و خودروهای اقتصادی مربوط می‌شد، چگونه می‌تواند دو نام باسابقه صنعت خودروی بریتانیا را مدیریت کند. با این حال، تاتا با حفظ هویت مستقل این دو برند، زمینه توسعه جهانی آنها را فراهم کرد.

نانو؛ رویای خودروی ارزان‌قیمت
یکی از متفاوت‌ترین پروژه‌های تاتا، ساخت خودرویی بود که بتواند هزینه مالکیت خودرو را برای خانواده‌های کم‌درآمد کاهش دهد. رتان تاتا، رئیس وقت گروه، ایده ساخت یک خودروی بسیار ارزان را دنبال می‌کرد؛ محصولی که خانواده‌های هندی را از استفاده همزمان چند نفر از موتورسیکلت بی‌نیاز کند. نتیجه این ایده در سال ۲۰۰۸ با نام تاتا نانو معرفی شد و عرضه آن از سال ۲۰۰۹ آغاز شد.
نانو در زمان معرفی با قیمت پایه حدود ۱۰۰ هزار روپیه، لقب ارزان‌ترین خودروی تولید انبوه جهان را به دست آورد. با این حال، قیمت پایین به‌تنهایی برای موفقیت کافی نبود. نگرانی‌های ایمنی، امکانات محدود، مشکلات تولید و تصویری که از این خودرو به‌عنوان وسیله‌ای ارزان‌قیمت شکل گرفته بود، مانع از استقبال گسترده خریداران شد. تولید نانو در نهایت در سال ۲۰۱۸ متوقف شد؛ پروژه‌ای که اگرچه از نظر تجاری به هدف خود نرسید، اما نشان داد تاتا حاضر است برای تغییر الگوی مالکیت خودرو در بازار هند، سراغ ایده‌های متفاوت برود. امروز تاتا موتورز یکی از مهم‌ترین خودروسازان هند در بخش خودروهای سواری و تجاری است و از کامیون و اتوبوس تا خودروهای برقی و شاسی‌بلند تولید می‌کند. این شرکت در کنار فعالیت‌های داخلی، از طریق مالکیت جگوار و لندرور نیز در صنعت خودروی جهان حضور دارد؛ مسیری که آن را از یک تولیدکننده لکوموتیو و کامیون در دهه ۱۹۴۰ به مجموعه‌ای بین‌المللی در صنعت خودرو رسانده است.

تاتا موتورز در ایران
تاتا موتورز در ایران به اندازه برندهایی مانند تویوتا، هیوندای یا کیا شناخته‌شده نیست و محصولات آن حضور گسترده‌ای در بازار کشور ندارند. با این حال، نام این خودروساز هندی در میان خودروهای تجاری و برخی مدل‌های سواری و شاسی‌بلند آن مطرح بوده است.

منبع: وب‌سایت رسمی تاتاموتورز