نگاهی به تازه‌ترین تجربه موسیقایی در همراهی کمانچه و سنتور

کمانچه اردشیر کامکار در مسیر «راه بی‌پایان»

گروه فرهنگی -  ندا سیجانی/کمانچه تا پیش از دوران صفویه جایگاه چندان برجسته‌ای در موسیقی ایران نداشت، اما به‌تدریج به یکی از سازهای مهم موسیقی ایرانی تبدیل شد؛‌ سازی که امروزه پس از تار، جایگاه ویژه‌ای در موسیقی دستگاهی و مقامی دارد. بی‌تردید، یکی از مهم‌ترین مقاطع تحول و احیای کمانچه را باید در دوران فعالیت استاد علی‌اصغر بهاری جست‌وجو کرد. او با تشویق روح‌الله خالقی، بار دیگر صدای این ساز را در قالب موسیقی دستگاهی به گوش مخاطبان رساند و نقشی تعیین‌کننده در تثبیت جایگاه آن ایفا کرد.
پس از بهاری، نوازندگانی همچون داوود گنجه‌ای، محمد مقدسی، علی‌اکبر شکارچی، مهدی آذرسینا، درویش‌رضا منظمی، هادی منتظری، سعید فرج‌پوری، اردشیر کامکار و کیهان کلهر در گسترش و اعتلای هنر کمانچه‌نوازی نقش‌آفرین شدند و زمینه حضور نسل‌های تازه‌ای از نوازندگان را فراهم کردند.
اردشیر کامکار از جمله هنرمندانی است که از نوجوانی به نوازندگی کمانچه روی آورد و در ادامه فعالیت هنری خود کوشید ظرفیت‌های صوتی و اجرایی این ساز را گسترش دهد. او پیش‌تر در گفت‌وگویی با «ایران» درباره رویکرد متفاوتش به نوازندگی کمانچه گفته بود: «آن دوران همیشه دوست داشتم یک حالت تهاجمی در این ساز ایجاد کنم و به‌گونه‌ای دیگر کمانچه بنوازم. هدف من بهره‌وری بیشتر از امکانات صوتی ساز کمانچه بود. زمانی که اولین کارهایم را در کانون چاووش شروع کردم، هفته‌ای یک بار اعضای گروه چاووش به ‌صورت تکنوازی کنسرت اجرا می‌کردند. من هم در بخش تکنوازی، قطعه‌ای از استاد صبا را می‌نواختم که بسیار مورد علاقه اعضای کانون قرار گرفت.»
کمانچه در سال‌های اخیر، به همت هنرمندانی چون اردشیر کامکار، حضوری گسترده‌تر در عرصه موسیقی پیدا کرده و علاوه بر اجرای ملودی‌های سنتی، در برخی آثار با رویکردهای موسیقایی متفاوت، از جمله موسیقی پاپ نیز به کار گرفته شده است. این روند، ظرفیت‌های بیانی و قابلیت‌های اجرایی این ساز را بیش از پیش نمایان کرده است.
در ادامه همین مسیر، اردشیر کامکار به‌تازگی آلبوم بی‌کلام «راه بی‌پایان» را منتشر کرده است؛ اثری با محوریت کمانچه و سنتور که تنظیم و نوازندگی سنتور آن را سعید قربانی برعهده داشته است. این مجموعه شامل ۱۰ قطعه در سبک کلاسیک ایرانی است که در قالب تکنوازی، دونوازی و اجراهای گروهی، ظرفیت‌های صوتی و اجرایی این دو ساز را به نمایش می‌گذارد.
قطعات این آلبوم عبارتند از: «لهر» با آهنگسازی و تنظیم سعید قربانی، «دونوازی سنتور و کمانچه»، «راه بی‌پایان» با آهنگسازی اردشیر کامکار و تنظیم سعید قربانی، «تکنوازی کمانچه»، «ضربی نوا» با آهنگسازی اردشیر کامکار و تنظیم سعید قربانی، «نهفت و شور» با تنظیم سعید قربانی، «خراسانی» با آهنگسازی اردشیر کامکار و تنظیم سعید قربانی، «تکنوازی سنتور»، «زردکوه» و «رقص آتش» با آهنگسازی اردشیر کامکار و تنظیم سعید قربانی.
در تولید این آلبوم، کامبیز گنجه‌ای (تنبک)، همایون نصیری (پرکاشن)، حسین رضایی‌نیا (دف) و مصباح قمصری (اجرا، تنظیم و ضبط بم‌کمان) نیز همکاری داشته‌اند.
اردشیر کامکار در طول سال‌های فعالیت هنری خود، علاوه بر انتشار آثار متعدد در زمینه تکنوازی و دونوازی کمانچه، در تولید آلبوم‌های مختلفی نیز مشارکت داشته است. از جمله این آثار می‌توان به «ناشکیبا» با خوانندگی همایون شجریان و «زندان شب یلدا» با همکاری وحید تاج، اردشیر کامکار و سلمان سالک اشاره کرد؛ آلبومی که آهنگسازی آن را سلمان سالک برعهده داشته است.