قصه‌های ظهر جمعه، با امضای آیدا پناهنده

پیش از آنکه تیتراژ شروع شود، «سرخ و سیاه» قلابش را انداخته است. مخاطب هنوز فرصت نکرده در جهان قصه جا بگیرد که قصه او را می‌قاپد و با خودش می‌برد. این را نه فقط به حساب چهره‌ها، بلکه باید به امضای سازندگان گذاشت. بعضی نام‌ها با گذشت سال‌ها وزنه می‌شوند. اسمی که پای فیلمنامه یا کارگردانی بنشیند، آدم را پای تماشا می‌کشد، پیش از آنکه چیزی دیده باشد. آیدا پناهنده از همین فیلمسازان است و ریشه‌اش را باید در نوشتن جست‌وجو کرد. اولین داستان کوتاهش اسفند ۱۳۷۸ در «کارنامه» چاپ شد، به سردبیری هوشنگ گلشیری. سال‌ها بعد همان قصه‌گو با «ناهید» به کن رفت و در بخش «نوعی نگاه» جایزه آینده نویدبخش را گرفت. ناهید زنی مطلقه بود، گرفتار میان مادری، میل شخصی و نگاه اطرافیان؛ زنی معمولی که هیچ‌کس قهرمان‌ شدن را برایش تدارک ندیده بود. «اسرافیل» و «تی‌تی» همین دنیا را با زن‌هایی دیگر ادامه دادند. او با وسواس یک قصه‌گو، جهان آدم‌هایش را می‌سازد و وقتی این نگاه با قلم دقیق همسر و شریک خلاقش، ارسلان امیری، گره می‌خورد ترکیب برنده‌ای خلق می‌شود که امضایش پای هر اثر، اعتبار آن است؛ همان‌طور که طوفان عاطفی و موفقیت کم‌نظیر سریال «درانتهای شب» هنوز زیر پوست شبکه نمایش خانگی زنده است. پناهنده در این دنیای زنانه نه شعار می‌دهد و نه حکم صادر می‌کند. فقط نگاه می‌کند. پارسا پیروزفر از «تی‌تی» به آنها پیوست و در «در انتهای شب» هم ماند، همکاری موفقی که حالا به این پروژه 
رسیده است. حالا در «سرخ و سیاه»، این زوج دوباره سراغ قصه‌گویی رفته‌اند؛ سریالی که با ریتمی تند، تماشاگر را در دل تاریخی معلق و پرالتهاب پرتاب می‌کند. نوروز، نقاشی جوان، دل به فانوس می‌بندد، دختری کولی که حاکم شهر به او آسیب زده است. در این جهان فشرده و دور از تزئینات اضافی، پارسا پیروزفر با همان نگاه خیره‌کننده‌اش در نقش حاکم، بار دیگر قدرتش را به رخ می‌کشد و در کنار او، بازی‌های جان‌دار و عمیق علی شادمان (در نقش نوروز) و ندا جبرائیلی (در نقش فانوس) به آدم‌های قصه گوشت و استخوان می‌دهند؛ هر دو بی‌ادا و باورپذیر. قصه عمداً در زمان و مکانی مبهم می‌گذرد، جایی که آدم‌ها بیشتر با عنوانشان شناخته می‌شوند: امیرزاده، قاضی. همین ابهام دست نویسنده‌ها را باز می‌گذارد تا بی‌قید تاریخ، قصه‌ای دراماتیک بسازند. ریتم تند است و ضربه‌ها از خود رویدادها می‌آید. دیالوگ‌ها کوتاه و مستقیم‌اند. تنها فلاش‌بک را دختری می‌گوید که زندگی مادرش را روایت می‌کند، کوتاه و بی‌پیرایه. نقش این دختر را پردیس پورعابدینی بازی کرده است، گامی رو به جلو نسبت به کارهای قبلی‌اش.
«سرخ و سیاه» تلاشی است برای فرار از شعارزدگی و بازگشت به رنج و خشم آدم‌های معمولی تاریخ. پناهنده سال‌ها زن‌هایی را نشان داده که ناچار به انتخاب‌اند. حالا همین قصه‌گو، با جهانی بزرگ‌تر، چه چیز تازه‌ای پیدا می‌کند؟ برای کسانی که به او و دنیای فیلمسازی‌اش علاقه دارند، جمعه‌ها حالا تجربه نسل دهه شصت با قصه‌های ظهر جمعه را زنده کرده است: یک قصه تصویری پررنگ‌ولعاب و باورپذیر.