حدیث حدادی؛ گروه اقتصادی - حفظ جریان تجارت خارجی در شرایط نوین منطقه، بیش از گذشته به تصمیم‌گیری دقیق، تسهیل مقررات و پایداری زیرساخت‌های انرژی و ارتباطات وابسته شده است. این موضوعات در نشست «راهبردی تجارت خارجی ایران ۱۴۰۵؛ ریسک‌ها، مسیرها و سناریوهای پیش‌رو در شرایط نوین منطقه» مورد بررسی قرار گرفت. در این نشست، سخنگوی دولت بر توجه دولت چهاردهم به استفاده از فناوری و داده در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی تأکید کرد و فعالان بخش خصوصی نیز هوشمندسازی را فرصتی برای کاهش پیچیدگی‌های اداری و افزایش تاب‌آوری تجارت دانستند. 
محور مشترک این دیدگاه‌ها، استفاده از فناوری برای تسهیل فعالیت تولیدکنندگان و صادرکنندگان بود؛ رویکردی که به گفته رئیس انجمن فناوری دیجیتال و هوشمندسازی ایران، نباید به ایجاد سامانه‌های تازه محدود شود، بلکه باید به اصلاح فرآیندها، هماهنگی دستگاه‌ها و پیش‌بینی ریسک‌های پیش‌ روی تجارت بینجامد.
به گزارش «ایران»، این نشست روز گذشته با حضور جمعی از مدیران، فعالان اقتصادی، صادرکنندگان، نمایندگان شرکت‌های بزرگ، تشکل‌های تخصصی و نهادهای مرتبط با تجارت خارجی در اتاق ایران برگزار شد. بررسی ریسک‌های مبادلات تجاری، شناسایی فرصت‌ها و بازارهای هدف، توسعه همکاری‌های اقتصادی و ارائه راهکارهای عملی برای حفظ جریان تجارت خارجی، از محورهای اصلی این رویداد بود. هوشمندسازی فرآیندهای تجاری نیز به‌عنوان یکی از مسیرهای تقویت تاب‌آوری اقتصاد کشور در کانون گفت‌وگوها قرار داشت.

تصمیم‌گیری اقتصادی بر پایه داده
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در حاشیه این نشست در گفت‌وگو با خبرنگار «ایران»، استفاده از ظرفیت‌های فناوری و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده را از موضوعات مورد توجه دولت چهاردهم عنوان کرد.
او با اشاره به پیگیری برنامه‌های مرتبط با داده‌های مکان‌محور و ثبتی‌پایه در دولت، توضیح داد که بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها در دستور کار قرار دارد و می‌تواند به افزایش قدرت اقتصادی کشور کمک کند. به گفته مهاجرانی، توجه دولت به این حوزه، با نقش فناوری و داده در تقویت توان اقتصادی پیوند دارد.
این رویکرد در حوزه تجارت خارجی نیز اهمیت پیدا می‌کند؛ جایی که شناخت بازارهای هدف، ارزیابی ریسک‌ها و هماهنگی میان حلقه‌های مختلف تجارت، به اطلاعات دقیق و به‌موقع نیاز دارد. با این حال، فعالان اقتصادی تأکید دارند که استفاده از فناوری زمانی به بهبود عملکرد تجارت منجر می‌شود که با تسهیل فرآیندها همراه باشد.

 اصلاح فرآیند 
به جای افزایش سامانه‌ها
سیف‌الله نیکنامی، رئیس انجمن فناوری دیجیتال و هوشمندسازی ایران، در گفت‌وگو با خبرنگار «ایران»، مقررات زائد را از مسائل اصلی پیش‌ روی تولیدکنندگان و صادرکنندگان دانست و تأکید کرد که مانع‌زدایی می‌تواند بخشی از گره‌های موجود در مسیر تجارت را باز کند.
او با اشاره به موانع موجود در بخش‌های مختلف، از ثبت سفارش و تخصیص ارز تا تشریفات گمرکی، گفت این موانع باید به‌صورت هوشمندانه شناسایی و رفع شوند. از نگاه نیکنامی، هدف از هوشمندسازی صرفاً دیجیتالی کردن امور نیست؛ معیار اصلی موفقیت، تسهیل فعالیت اقتصادی و فراهم کردن مسیری روشن برای تولیدکننده و صادرکننده است.
وی توضیح داد که صادرکننده باید بتواند با اطمینان خاطر بر تولید و مزیت رقابتی خود تمرکز کند، در حالی که پیچیدگی‌های اداری، بخشی از وقت و توان او را به پیگیری امور غیرتولیدی اختصاص می‌دهد. به همین دلیل، کاهش بوروکراسی زائد باید یکی از نتایج ملموس هوشمندسازی باشد.
 رئیس انجمن فناوری دیجیتال و هوشمندسازی ایران همچنین با اشاره به تعدد سامانه‌های موجود در کشور، ایجاد سامانه‌های جدید را به‌تنهایی راه‌حل ندانست. به گفته او، اولویت باید کاهش مراحل غیرضروری و افزایش هماهنگی میان دستگاه‌ها باشد تا پیامدهای ناهماهنگی یا ضعف برنامه‌ریزی به تولیدکنندگان و صادرکنندگان منتقل نشود.نیکنامی در عین حال، موانع  ناشی از تحریم‌ها و مشکلات حاصل از ناهماهنگی‌های داخلی را دو مسأله متمایز دانست؛ مسائلی که هر یک به راهکار متناسب با خود نیاز دارند.

 پیش‌نیاز پایداری تجارت
بخش دیگری از اظهارات نیکنامی به زیرساخت‌های مورد نیاز تجارت اختصاص داشت. او در پاسخ به پرسشی درباره نقش فناوری دیجیتال در مواجهه با موانع بانکی و لجستیکی، بر ضرورت توجه همزمان به تاب‌آوری دیجیتال و انرژی تأکید کرد.
به گفته وی، اختلال در تأمین برق، فعالیت صنایع را متوقف می‌کند و استمرار تولید را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. از سوی دیگر، مراکز داده، سامانه‌های بانکی و شبکه‌های ارتباطی نیز برای ارائه خدمات پایدار به برق نیاز دارند؛ بنابراین، ناپایداری انرژی می‌تواند علاوه بر تولید، زیرساخت‌های پشتیبان تجارت را نیز با مشکل مواجه کند.
او افزود: «تأمین برق به‌تنهایی کافی نیست و پایداری اینترنت و ارتباطات بین‌المللی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.» نیکنامی برخورداری از شبکه‌ای یکپارچه و ایمن را از نیازهای تجارت دانست و تأکید کرد که بدون ارتباطات پایدار، امکان برقراری ارتباطات مورد نیاز مبادلات تجاری محدود خواهد شد.
نیکنامی همچنین نسبت به محدود کردن مفهوم هوشمندسازی به ابزارهایی مانند چت‌بات‌ها هشدار داد. 
او توضیح داد که ظرفیت هوش مصنوعی فراتر از این ابزارهاست و باید از آن برای پیش‌بینی مسائل، برنامه‌ریزی و پیشگیری از اختلال‌ها استفاده کرد.
در این نگاه، ارزش فناوری تنها در انجام دیجیتالی کارهای جاری خلاصه نمی‌شود؛ بلکه توان شناسایی زودهنگام ریسک‌ها و کمک به تصمیم‌گیری، بخش مهمی از کارکرد آن است.
رئیس انجمن فناوری دیجیتال و هوشمندسازی ایران در پاسخ به پرسشی درباره خروجی نشست و ارتباط شرکت‌های بزرگ صنعتی با استارتاپ‌های هوشمند، بر اهمیت مشارکت بخش خصوصی در تصمیم‌سازی تأکید کرد. به گفته او، یکی از پیام‌های اصلی این نشست آن است که تصمیم‌های مرتبط با تولید و صادرات، با استفاده از دیدگاه‌ها و تجربه فعالان اقتصادی اتخاذ شود تا به ایجاد چالش‌های تازه برای آنان منجر نشود.