تشدید اعتراضات علیه افزایش هزینه‌های زندگی در قاره سبز
التهاب، اروپا را فرا گرفت
زهرا اکبری
گروه بین‌الملل
صدها هزار نفر از شهروندان اروپایی در تظاهرات‌هایی جداگانه و بدون هماهنگی با یکدیگر، علیه افزایش هزینه‌های زندگی در کشورهایشان به خیابان‌ها آمدند. معترضان با اشاره به افزایش قیمت مواد غذایی، انرژی، اجاره‌بها و سایر هزینه‌های روزمره، خواستار اقدامات مؤثر برای مهار گرانی و بهبود شرایط زندگی شدند. این اعتراضات که روز شنبه در فرانسه، ایتالیا، پرتغال، اسپانیا و بلژیک برگزار شد، فشار بر دولت‌های اروپایی را برای اتخاذ تدابیر مؤثر در راستای مهار گرانی، حمایت از قدرت خرید شهروندان و بهبود شرایط معیشتی افزایش داده است.
در این میان، فرانسه یکی از پرتنش‌ترین روزهای اعتراضات خود در چند دهه اخیر را تجربه کرد. به گفته وزارت کشور، بیش از ۵۵۰ هزار نفر در تظاهرات شرکت کردند و پلیس در سراسر کشور با معترضان روبه‌رو شد. این بزرگ‌ترین روز اعتراضی از زمان اوج‌گیری ناآرامی‌ها در حدود یک ماه پیش بود. بااین‌حال، یکی از اتحادیه‌های اصلی کارگری فرانسه یعنی کنفدراسیون عمومی کار (CGT)، شمار معترضان را بیشتر و حدود ۸۰۰ هزار نفر اعلام کرد. این اعتراضات در ادامه هفته‌ها تظاهرات دانش‌آموزان دبیرستانی شکل گرفت.
این اعتراضات حاصل پیوند خوردن دو جنبش بود: جنبشی عمدتاً متشکل از دانش‌آموزان که باعث برگزاری تظاهرات در صدها مدرسه شده بود و جنبش اجتماعی گسترده‌تر که شهروندان فرانسوی در گروه‌های سنی مختلف را به خود جذب کرده است. در بسیاری از مناطق، تظاهرات به‌دلیل درگیری‌های خشونت‌آمیز میان معترضان و نیروهای پلیس تحت‌الشعاع قرار گرفت. از جمله در مارسی، دومین شهر بزرگ فرانسه، گروهی برای مدت کوتاهی وارد ساختمان شهرداری شدند و مجسمه ماریان، نماد جمهوری فرانسه را واژگون کردند؛ اما پلیس آنها را از ساختمان بیرون راند.
در شهر لیون نیز معترضان به یک دفتر گردشگری وارد شدند و آن را به آتش کشیدند. بسیاری از آنها لباس‌های سیاه پوشیده بودند و از ماسک و عینک محافظ استفاده می‌کردند. در پاریس، جایی که بیش از ۱۰۰ هزار نفر در خیابان‌ها راهپیمایی کردند هم تظاهرات به خشونت کشیده شد. به گفته پلیس، بیشتر این درگیری‌ها در میدان جمهوری، یکی از میدان‌های مرکزی شهر رخ داد. پلیس اعلام کرد که خودروهایی به آتش کشیده شدند و شیشه ویترین مغازه‌ها شکست.
به گزارش نیویورک تایمز، این جنبش که محور اصلی آن جوانان هستند، به موج گسترده‌تری از خشم علیه دولت امانوئل مکرون تبدیل شده است. مکرون پس از یک دهه حضور در قدرت، سال آینده در شرایطی که بحران‌های سیاسی و رکود اقتصادی گریبان این کشور را گرفته است، مقام ریاست‌جمهوری را ترک خواهد کرد. این اعتراضات در شرایطی برگزار شد که دولت تلاش می‌کند بودجه‌ای با سیاست‌های ریاضتی را به تصویب برساند و فرانسه نیز به انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۷ نزدیک می‌شود. این بودجه شامل اقداماتی مانند ثابت نگه‌داشتن دستمزدها و وضع مالیات‌های جدید است. با این حال، دولت فرانسه پذیرفته است که برخی از خواسته‌های دانش‌آموزان موجه هستند، اما همزمان آنچه را «خشونت شهری» می‌نامد، محکوم کرده است.
روز بدون ملونی در ایتالیا
همزمان با اعتراضات در فرانسه، دانش‌آموزان ایتالیایی نیز در سراسر این کشور در جریان اعتراضاتی که «روز بدون ملونی» (جورجیا ملونی، نخست‌وزیر این کشور) نام گرفته است، علیه سیاست‌های آموزشی دولت، افزایش هزینه‌های زندگی و افزایش بودجه نظامی، تظاهرات کردند.
به گزارش رویترز، در میلان، نیروهای پلیس تلاش کردند معترضان کلاه‌به‌سر را از گالری ویتوریو امانوئل دوم خارج کنند؛ این اقدام پس از آن صورت گرفت که گروه‌هایی از معترضان از تجمع جدا شدند. در پی این حوادث فروشگاه‌ها کرکره‌های خود را پایین کشیدند و گردشگران از منطقه مرکزی شهر گریختند. بر اساس گزارش رسانه‌های ایتالیایی، ایستگاه متروی مرکزی «دوئومو» (کلیسای جامع) در جریان درگیری‌ها تعطیل شد؛ درگیری‌هایی که در آنها چندین نفر زخمی و تعدادی نیز بازداشت شدند.
پلیس همچنین، پس از آنکه معترضان در میدان مقابل کلیسای جامع گوتیک میلان به سوی مأموران سنگ پرتاب کردند، از گاز اشک‌آور استفاده کرد. در شهر بولونیا نیز درگیری‌هایی رخ داد. پلیس در بولونیا برای متفرق کردن جمعیت از ماشین آب‌پاش استفاده کرد و پس از خشونت‌آمیز شدن اعتراضات، هفت نفر را بازداشت کرد.
جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا که سال آینده با انتخابات روبه‌روست، این خشونت‌ها را محکوم کرد. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تظاهرات حق مردم است؛ تبدیل کردن شهرهایمان به میدان جنگ، نه.» ملونی در ادامه به افرادی اشاره کرد که به گفته او، از تظاهرات سوءاستفاده می‌کنند تا هرج‌ومرج به وجود آورند، به نیروهای مسئول حفظ امنیت حمله کنند و شهرها را به گروگان بگیرند. جوزپه سالا، شهردار میلان از جناح چپ میانه نیز گفت: «دلایل این اعتراضات قابل‌درک بود؛ اما خشونت علیه نیروهای مجری قانون و وارد کردن خسارت‌های جدی به شهر، قابل توجیه نیست.»
سرایت اعتراضات به پرتغال
در پی گسترش موج اعتراضات در اروپا، پرتغال نیز شاهد تظاهرات علیه گرانی و بحران مسکن است. چندین جنبش مدافع حقوق مسکن روز شنبه به اتحادیه‌های کارگری وابسته به کنفدراسیون عمومی کار پرتغال (CGTP) پیوستند تا در شهرهای مختلف این کشور تظاهرات کنند. این کنفدراسیون اتحادیه‌ای با شعار «دستمزدهای بالاتر، مستمری‌های بهتر و خدمات عمومی؛ علیه افزایش هزینه‌های زندگی؛ مسیری تازه برای پرتغال» خواستار برگزاری تظاهرات شده است.
به گزارش یورونیوز، سخنگوی کنفدراسیون عمومی کار پرتغال صبح روز شنبه در شهر کویمبرا به شبکه خبری SICN گفت: «با افزایش هزینه‌های زندگی، مسکن و سوخت، حتی خرید اقلام ضروری روزمره نیز به هزینه‌ای سرسام‌آور تبدیل شده است.» ژوزه مانوئل پورزا، از اعضای حزب بلوک چپ پرتغال به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: «برخی می‌خواهند ما را به بحث درباره مسائل دیگری بکشانند؛ اما آنچه مردم خواهان بحث درباره آن هستند، حق برخورداری همگان از مسکن است.»
معترضان روز شنبه با برپایی ده‌ها چادر در میدان روسیو لیسبون، خواستار اقدام دولت برای مهار هزینه‌های مسکن و زندگی شدند. این تجمع پس از راهپیمایی‌ای برگزار شد که هزاران نفر در سراسر پرتغال در آن شرکت کرده بودند. بسیاری از شرکت‌کنندگان در این تجمع را جوانانی تشکیل می‌دادند که اعلام کردند قصد دارند شب را در این میدان بمانند. صدها نفر نیز در اطراف مجسمه پدرو چهارم، پادشاه پیشین پرتغال گرد هم آمدند و به خواندن سرودهای اعتراضی پرداختند.
بر اساس داده‌های رسمی، قیمت مسکن در پرتغال بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ میلادی ۱۲۴ درصد افزایش یافته است؛ رشدی که تقریباً دو برابر میانگین اتحادیه اروپا بوده است. این وضعیت به‌ویژه جوانان و ساکنان لیسبون را تحت فشار قرار داده است. کارلوس آبرو آموریم، وزیر امور پارلمانی پرتغال، روز جمعه گفت: «دولت در برابر فریادهای خیابانی تسلیم نخواهد شد.» معترضان در مقابل گفتند که رهبرانشان از مشکلات مردم بی‌خبرند و با واقعیت‌های زندگی آنها ارتباطی ندارند.
اسپانیا و بلژیک هم ناآرام شد
در اسپانیا نیز تظاهرات در اعتراض به بحران مسکن و افزایش اجاره‌بها ادامه دارد. میدان پوئرتا دل سول مادرید روز شنبه برای سومین هفته متوالی به صحنه تحصن در حمایت از حق مسکن تبدیل شد. اخراج «ماری‌کارمن آباسکال»، زن ۸۷ سالهای که بیش از هفت دهه در خانه اجاره‌ای خود در مادرید زندگی کرده بود، در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ به یکی از عوامل اصلی شکل‌گیری موج تازه اعتراضات تبدیل شد. او در ۷ اکتبر درگذشت؛ با این حال، علت مرگ وی به‌طور رسمی اعلام نشد. در پی این رویداد، هزاران نفر در مادرید و شهرهای دیگر اسپانیا با برگزاری تظاهرات و تحصن، خواستار حمایت بیشتر از مستأجران، مهار اجاره‌بها و اتخاذ تدابیر مؤثر برای تأمین مسکن مقرون‌به‌صرفه شدند. اختلافات سیاسی بر سر تصویب تدابیر حمایتی نیز به تداوم اعتراضات دامن زده است.
در بروکسل، پایتخت بلژیک، پلیس برای متفرق کردن معترضان از گاز اشک‌آور و ماشین آب‌پاش استفاده کرد. این شهر پیش‌تر نیز شاهد هفته‌ها اعتراض دانشجویان علیه هزینه ثبت‌نام در دانشگاه‌ها بوده است. پلیس معترضان را متهم کرد که به سوی مأموران اشیا پرتاب کرده و آتش‌سوزی به راه انداخته‌اند. در شهر کوچک‌تر لیژ در شرق بروکسل، پلیس برای پایان دادن به تجمع‌ها از ماشین آب‌پاش استفاده کرد. پلیس آماری از تعداد شرکت‌کنندگان اعلام نکرد.
