ارکستر چکاوک با اجرای آثار خاطره‌انگیز، یاد موسیقی دهه‌های گذشته را زنده کرد

خاطره‌بازی با ترانه‌های ماندگار

ندا سیجانی
گروه فرهنگی

 
«ارکستر چکاوک» در تازه‌ترین اجرای خود در تالار وحدت، شماری از ماندگارترین آثار جهانبخش پازوکی را با همراهی سه خواننده، محمد افروز، مجید حسین‌خانی و مجید حنطوش‌زاده، روی صحنه برد؛ اجرایی که با مرور ترانه‌ها و تصنیف‌های خاطره‌انگیز دهه‌های ۴۰ و ۵۰، بار دیگر پیوند مخاطبان با موسیقی گذشته را به یاد آورد. در این اجرا محمد افروز، از خوانندگان پیرو مکتب استاد گلپا، در کنار مجید حنطوش‌زاده، شاگرد خود، به اجرای قطعات پرداخت. وحید تاج، پوریا اخواص، کیانوش گرامی، رضا بنفشه‌خواه، سیاوش طهمورث، خشایار راد بیویک میرزایی ، اسماعیل محرابی و ناصر آقایی نیز از جمله میهمانان این کنسرت بودند.
اما آنچه اجراهای ارکستر چکاوک را از بسیاری از برنامه‌های ارکسترال متمایز می‌کند، انتخاب رپرتواری متکی بر آثار قدیمی و خاطره‌انگیز موسیقی ایران است؛ آثاری که با وجود گذشت چند دهه از خلق آنها، همچنان شنوندگان خود را دارند و با استقبال مخاطبان روبه‌رو می‌شوند. 
گرایش مخاطبان امروز به ترانه‌ها و تصنیف‌های دهه‌های ۴۰ و ۵۰، خود موضوعی قابل تأمل در موسیقی ایران است؛ بازگشت به دورانی که همکاری آهنگسازان، ترانه‌سرایان و خوانندگان نام‌آشنا، آثاری ماندگار را رقم زد. بخشی از این میراث در فضای موسیقایی برنامه «گل‌ها» شکل گرفت؛ آثاری که با گذشت زمان، نه‌تنها جذابیت خود را از دست نداده‌اند، بلکه همچنان برای نسل‌های مختلف شنیدنی و اثرگذارند. اجرای دوباره این قطعات یادآور آن است که موسیقی خوب، محدود به زمان خلق خود نمی‌ماند. ملودی‌ها و ترانه‌هایی که با عشق و ظرافت ساخته شده‌اند، می‌توانند پس از سال‌ها همچنان در حافظه جمعی زنده بمانند و مخاطبانی تازه پیدا کنند؛ ظرفیتی که ارکستر چکاوک در سال‌های اخیر کوشیده است آن را به صحنه بازگرداند.

آثاری که با عشق ساخته شدند همچنان شنیدنی‌اند
رضا شایسته، رهبر ارکستر چکاوک، در گفت‌وگو با «ایران» درباره استقبال مخاطبان از آثار ماندگار دهه‌های ۴۰ و ۵۰، راز ماندگاری این ترانه‌ها را در پیوند عمیق میان شاعر، آهنگساز و خواننده می‌داند؛ مثلثی که به باور او، با شناخت متقابل و صرف زمان و عشق، آثاری خلق می‌کرد که هنوز برای نسل‌های مختلف شنیدنی‌اند.
شایسته با اشاره به ویژگی‌های ترانه‌های قدیمی می‌گوید: «ترانه‌های قدیمی روح و حس دارند. بارها به این موضوع اشاره کرده‌ام که این آثار از اعماق وجود آهنگساز و شاعر تراوش کرده‌اند. درواقع، شاعر، آهنگساز و خواننده مانند یک روح در سه بدن بودند. شاعر می‌دانست برای چه نوع آهنگی شعر بسراید و با جنس، رنگ، توانایی و قدرت صدای خواننده آشنایی داشت. همین شناخت متقابل باعث می‌شد بسیاری از آثار آن دوران ماندگار و زیبا باشند و همچنان برای همه نسل‌ها قابلیت شنیدن داشته باشند.»
او ادامه می‌دهد: «امروز گاهی آهنگساز ابتدا آهنگی می‌سازد و بعد به دنبال خواننده‌ای می‌گردد که آن را اجرا کند؛ درحالی‌که در آثار ماندگار گذشته، میان شاعر، آهنگساز و خواننده پیوندی عمیق وجود داشت. راز ماندگاری بسیاری از آن آثار را باید در همین مثلث جست‌وجو کرد؛ هنرمندانی که با عشق کار می‌کردند و گاه روزها و حتی ماه‌ها برای خلق یک اثر وقت می‌گذاشتند.»
رهبر ارکستر چکاوک درباره اینکه آیا ارزش موسیقی‌های قدیمی صرفاً به خاطره‌انگیز بودن آنها بازمی‌گردد یا از منظر هنری نیز باید به ماندگاری‌شان توجه کرد، معتقد است که ارزش هنری در اولویت قرار دارد. 

ارزش هنری مقدم بر خاطره
او در این‌باره می‌گوید: «ابتدا ارزش هنری اثر اهمیت دارد؛ چراکه هر چیزی برای ما نوستالژیک نیست. به آثاری که با آنها خاطره داریم و در وجود و حافظه‌مان باقی مانده‌اند، نگاه متفاوتی داریم. برای مثال، در طول سال‌های گذشته سریال‌های بسیاری ساخته شده‌اند، اما سریال «پدرسالار» همچنان برای بسیاری از مخاطبان فراموش‌نشدنی است و جایگاه ویژه‌ای در خاطره آنها دارد.»
شایسته، استقبال مخاطبان از تازه‌ترین کنسرت ارکستر چکاوک را نشانه‌ای از تداوم علاقه به این آثار دانست واظهار کرد: «در کنسرت اخیر با استقبال بسیار خوبی روبه‌رو شدیم.  مخاطبان زیادی به سالن آمده بودند و حاضران تقریباً تمام ترانه‌ها را با ما همراهی و همخوانی می‌کردند. این اتفاق ما را مصمم‌تر می‌کند که این مسیر را ادامه دهیم. فکر می‌کنم اگر بخواهیم آثار دهه‌های ۴۰ و ۵۰ را اجرا کنیم، دست‌کم تا ۵۰ سال آینده نیز برای انتخاب قطعه و جذب مخاطب با کمبود اثر مواجه نخواهیم شد.»  او در ادامه، نگاه مادی‌گرایانه به موسیقی را یکی از عوامل مؤثر بر کاهش ماندگاری آثار جدید می‌داند و تأکید می‌کند که این مسأله تنها به موسیقی پاپ محدود نیست و ژانرهای دیگر را نیز دربرمی‌گیرد. 
رهبر ارکستر چکاوک در پایان از برنامه‌های آینده این ارکستر خبر می‌دهد و می‌گوید قرار است در اجراهای پیش‌رو، آثار چند تن از آهنگسازان مهم موسیقی ایران نیز با اجرای این ارکستر روی صحنه برود.