امیررضا واعظ‌آشتیانی
کارشناس مدیریت

عدم تحقق ۲۵ مدال طلای پیش‌بینی‌ شده برای کاروان ورزشی ایران در بازی‌های آسیایی ناگویا، بیش از هر چیز به تربیت قهرمانان گلخانه‌ای بازمی‌گردد؛ رویکردی که نوسان در عملکرد ورزش ایران را به دنبال داشته است. البته کسب ۲۵ مدال طلا در بازی‌های آسیایی هدفی رویایی نیست. ایران با توجه به ظرفیت‌ها و استعدادهای ورزشی خود حتی می‌تواند جایگاه سومی جدول رده‌بندی را از کره‌جنوبی بگیرد و برای ژاپن نیز در راه حفظ جایگاه دوم، زنگ خطر را به صدا درآورد؛ به شرط آنکه استراتژی مشخص و برنامه‌ای مدون وجود داشته باشد.
برای تحقق این هدف، بخش کارشناسی وزارت ورزش باید تقویت شود؛ بخشی که می‌تواند کمک شایانی به فدراسیون‌ها ارائه کند. فدراسیون‌ها متولی استعدادیابی در ورزش هستند، اما ضعف در این بخش به کمبود نیروهای متخصص و نبود بودجه کافی برای هیأت‌های ورزشی بازمی‌گردد. این وضعیت درست مانند آن است که در ایران به جای هزینه برای پیشگیری، منابع را صرف درمان کنیم. در ورزش نیز به جای سرمایه‌گذاری بر استعدادیابی، مسیر قهرمانان گلخانه‌ای دنبال می‌شود و نتیجه آن، چرخه‌ای معیوب و نوسانی است.
وقتی برای قهرمانان فعلی جایگزینی تربیت نشده باشد، با کنار رفتن یک نسل، افت محسوسی در نتایج ایجاد می‌شود؛ به‌گونه‌ای که یک دوره تعداد مدال‌های طلای ایران در بازی‌های آسیایی یا المپیک به ۱۷ مدال می‌رسد و در دوره‌ای دیگر، مانند المپیک ۲۰۰۸ پکن، ایران به زحمت یک مدال طلا کسب می‌کند. این نوسان، نشانه ضعف در برنامه‌ریزی بلندمدت و استعدادیابی اصولی است.
از سوی دیگر، شاید بهتر باشد در رشته‌های تیمی، سرمایه‌گذاری عمده روی والیبال، بسکتبال و هندبال، که قابلیت افتخارآفرینی دارند، متمرکز شود و هزینه‌های فوتبال که ۵۰ سال است حسرت حضور در المپیک را بر دل گذاشته، کاهش یابد. اختصاص این منابع به رشته‌های انفرادی می‌تواند بازده بیشتری داشته باشد، چراکه مدال‌آوری در این رشته‌ها برای کاروان ورزشی کارسازتر است. مدال رشته‌های تیمی تنها یک مدال محسوب می‌شود، اما رشته‌های پرمدال می‌توانند سهم قابل‌توجهی در جدول رده‌بندی داشته باشند؛ همان‌طور که چین بخش عمده ۱۶۹ مدال طلای خود را از رشته‌های انفرادی به دست آورده است.
ایران نیز از استعدادهای فراوانی برخوردار است و برخلاف برخی کشورهای عربی، متکی به سرمایه‌گذاری روی ورزشکاران خارجی نیست. در کنار این موارد، سرمایه‌گذاری جدی روی ورزش زنان نیز اهمیت زیادی دارد. سه مدال طلای زنان ایران در ناگویا نشان می‌دهد که آنها ظرفیت مدال‌آوری بیشتری دارند. برای پیشرفت این بخش، باید عدالت ورزشی برقرار شود و بدون شک با حمایت بیشتر می‌توان انتظار داشت تعداد مدال‌های طلای زنان ایران به ۱۰ مدال نیز برسد.