در حافظه موقت ذخیره شد...
نوبل ادبیات ۲۰۲۶ به آن کارسون، نویسنده کانادایی رسید
نویسنده‌ای فراتر از فرم‌ها
آکادمی سوئد دلیل انتخاب او را «آثار جسورانه و خلاقانه‌اش که در گفت‌وگویی بازیگوشانه با سنت کلاسیک، قالب‌های تازه‌ای برای ادبیات معاصر خلق کرده است» اعلام کرده. ارزش جایزه‌ای که به او اهدا می‌شود برابر ۱۲ میلیون کرون سوئد (۱.۲ میلیون دلار) است. اینگرید کارلبرگ، دبیر دائمی آکادمی سوئد در جریان کنفرانس خبری برای معرفی برنده این جایزه، روز پنجشنبه گفت کمی پیش‌تر با کارسون تماس گرفته و او از شنیدن این خبر «بسیار غافلگیر» شده است. او افزود: «تماس کوتاهی بود؛ تنها چیزی که شاعر می‌توانست بگوید این بود که در ایسلند است و به صدای باد گوش می‌دهد.»
به گفته نیکول آراگی، نماینده کارسون، این نویسنده که در آشپزخانه‌اش در ریکیاویک ایسلند، پس از اطلاع از دریافت جایزه غافلگیر شده بود، فقط گفت: «وای!» او جایزه، مدال و دیپلم نوبل ادبیات را طی مراسمی رسمی در ماه دسامبر در استکهلم دریافت خواهد کرد. اولین کتاب کارسون، «اروس تلخ و شیرین» (۱۹۹۶)، مفهوم اروس را از یونان باستان تا به امروز دنبال می‌کند. او نزدیک به ۲۰ کتاب شعر، مقاله و ترجمه منتشر کرده است، از جمله «یک اورستیا» (۲۰۱۰) که داستان‌های آگاممنون، الکترا و اورستس را روایت می‌کند. کارسون در سال ۱۹۹۶ جایزه ادبی لانان، در سال ۱۹۹۸ بورسیه گوگنهایم و در سال ۲۰۰۰ بورسیه مک‌آرتور را دریافت کرد.
او که استاد ادبیات کلاسیک یونان است و رد پای اسطوره‌های یونانی در بسیاری از آثارش دیده می‌شود، صرفاً گذشته را بازگو نمی‌کند؛ اسطوره، عشق، فقدان، میل و تنهایی را به جهان امروز می‌آورد و با فرم‌هایی غیرمعمول بازنویسی می‌کند. آثارش گاهی شبیه شعرند، گاهی چون جستار، گاهی داستان و اغلب چیزی میان همه اینها. همین بی‌اعتنایی به مرزهای ژانری، یکی از ویژگی‌های مهم جهان ادبی کارسون است.
با این حال آن کارسون، بیشتر برای ترجمه‌هایش از متون یونان باستان و بازآفرینی آنها با لحنی مدرن و بازیگوشانه شناخته می‌شود. «زندگینامه سرخ: رمانی به نظم» که سال ۱۹۹۸ منتشر شد، قطعه‌ای از شعر یونانی را به داستان عشق ویرانگر یک نوجوان دمدمی مزاج تبدیل کرد. «زندگینامه سرخ» با الهام از اسطوره یونانی گریون و هراکلس نوشته شده و در دنیای مدرن اتفاق می‌افتد. «سند سرخ» هم که سال ۲۰۱۳ منتشر شد به نوعی دنباله کتاب قبلی درباره یک سفر جاده‌ای بود. او در این کتاب هشدار می‌دهد: «زندگی کردن پس از پایان اسطوره‌ات، کاری
خطرناک است.»
کارسون کمتر چهره عمومی دارد و روی جلد کتاب‌های او به ندرت عکس نویسنده جای می‌گیرد و گاهی حتی بیوگرافی نویسنده را هم ندارد. او به ندرت در مصاحبه‌ها درباره زندگی خصوصی خود صحبت کرده، گرچه سال ۲۰۲۴ گفت به بیماری پارکینسون مبتلا است و دستخطش «از هم پاشیده» است.
جایزه نوبل برای کارسون واکنش‌های شادی‌آوری را از سوی شاعران دیگر، نویسندگان کلاسیک و حتی مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا نیز به همراه داشته است. کلودیا رنکین، شاعر آمریکایی-جامائیکایی در مصاحبه‌ای از دریافت جایزه نوبل ادبی توسط کارسون ابراز خوشحالی کرد و گفت: «هیچ ترمی نیست که من نوشته‌های او را درس ندهم. او کسی است که در ۳۰ سال گذشته تخیل را در مورد نویسندگی و شعر آزاد کرده است.» دکلان اسپرینگ - ویراستار کارسون در انتشارات نیو دایرکشنز، ناشر آمریکایی او- گفت که سعی کرده با کارسون تماس بگیرد تا دریافت جایزه نوبل را به او تبریک بگوید، اما تلفنش خاموش بود! اسپرینگ گفت: «او واقعاً خجالتی است.»
از آن کارسون در ایران گویا تاکنون تنها کتاب «چگونه شعر نخوانیم» با ترجمه سعید امیری و توسط انتشارات آنیما منتشر شده و ترجمه «زندگینامه سرخ» او هم در دست انتشار است. بخش‌هایی از «اروس تلخ و شیرین» و همچنین شعرها و جستارهای کوتاه او نیز در مجلات ادبی منتشر شده‌اند. به روال معمول سال‌های گذشته پس از نوبل ادبیات احتمالاً ترجمه‌های متعددی از آثار این نویسنده کانادایی روانه کتاب‌فروشی‌های کشور
خواهد شد.
