بازار خودروهای وارداتی در اولین روز پاییز، یک بار دیگر شیوه تازه‌ای از فروش را امتحان می‌کند؛ این‌بار خبری از قرعه‌کشی و حساب وکالتی نیست و قرار است متقاضی مستقیماً سراغ خودروی موردنظرش برود. براساس اطلاعیه منتشر شده از سوی اتونوین، عرضه جدید خودروهای وارداتی از ساعت ۱۰ صبح چهارشنبه اول مهر آغاز می‌شود و خودروهایی از برندهای تویوتا، کیا، بی‌وای‌دی و مارس در این مرحله در دسترس متقاضیان قرار می‌گیرند. در این مدل، مشتری پس از انتخاب خودرو باید ۱۰ درصد قیمت آن را به حساب شرکت واردکننده واریز کند و ادامه فرآیند نیز از مسیر شرکت عرضه‌کننده دنبال خواهد شد.
این مدل فروش در ظاهر ساده‌تر از فرآیندهایی است که طی سال‌های گذشته خریدار را ابتدا به بانک، بعد به حساب وکالتی و در نهایت به قرعه‌کشی می‌رساند. اما حذف قرعه‌کشی الزاماً به معنای حذف صف خرید نیست. وقتی تعداد خودرو محدود باشد و ظرفیت فروش در مدت کوتاهی تکمیل شود، شانس خرید دیگر با قرعه تعیین نمی‌شود؛ سرعت اینترنت، زمان ورود به سامانه و آمادگی متقاضی تعیین‌کننده خواهد بود.
در سال‌های گذشته، عرضه خودروهای وارداتی اغلب با فاصله قابل توجه میان تقاضا و تعداد خودروهای موجود همراه بود. همین فاصله، شیوه‌های مختلف فروش را به آزمونی برای متقاضیان تبدیل کرد. بخشی از مشتریان باید مبلغی را در حساب بانکی خود نگه می‌داشتند، بخشی در انتظار نتیجه قرعه‌کشی می‌ماندند و گروهی نیز پس از طی این مراحل، همچنان زمان دقیق تحویل خودرو را نمی‌دانستند. در مدل جدید، حداقل یکی از این حلقه‌ها حذف شده است: برای ورود به فرآیند، نیازی به بلوکه کردن پول در حساب بانکی وجود ندارد.
این تفاوت برای متقاضی کم‌اهمیت نیست. در روش‌های مبتنی بر حساب وکالتی، نقدینگی مشتری برای مدتی از دسترس خارج می‌شد؛ آن هم در شرایطی که نتیجه ثبت‌نام از ابتدا قطعی نبود. حالا مشتری تا زمان انتخاب خودرو و آغاز فرآیند خرید، پول خود را نزد خود نگه می‌دارد. پس از انتخاب نیز ۱۰ درصد مبلغ خودرو به‌عنوان پیش‌پرداخت پرداخت می‌شود و باقی مبلغ در ادامه فرآیند فروش تأمین خواهد شد.
اما همین نقطه، بخش دیگری از ماجرا را روشن می‌کند. پیش‌پرداخت پایین‌تر، ورود به فرآیند را آسان‌تر می‌کند، اما به این معنا نیست که خریدار می‌تواند بدون برنامه مالی وارد طرح شود. پس از تأیید اولیه، تکمیل وجه و قرارداد نهایی مطرح است و مشتری باید توان تأمین مابقی مبلغ را در زمان تعیین‌شده داشته باشد. بنابراین تفاوت اصلی با مدل‌های قبلی، بیشتر در زمان پرداخت اولیه است تا حذف الزام مالی خرید.
از طرف دیگر، فروش بدون قرعه‌کشی زمانی برای مشتری جذاب خواهد بود که ظرفیت عرضه نیز به اندازه کافی باشد. اگر تعداد خودرو محدود و تقاضا بالا باشد، حذف قرعه‌کشی فقط شکل رقابت را تغییر می‌دهد. در چنین شرایطی ممکن است سامانه در دقایق ابتدایی با حجم بالایی از مراجعه مواجه شود و متقاضیانی که دیرتر وارد فرآیند می‌شوند، با پیام تکمیل ظرفیت روبه‌رو شوند. در نتیجه آنچه در اول مهر آزمایش می‌شود، فقط یک سامانه فروش نیست؛ بلکه توان یک مدل جدید برای مدیریت تقاضای انباشته بازار وارداتی‌هاست.

چه خودروهایی در صف عرضه‌اند؟
ترکیب برندهای این مرحله نیز نشان می‌دهد واردات خودرو در حال حرکت به سمت سبد متنوع‌تری از محصولات است. تویوتا و کیا همچنان نماینده برندهایی هستند که در بازار ایران شناخته‌شده‌اند و بخش مهمی از تقاضای خودروهای خارجی را به خود اختصاص داده‌اند. در کنار آنها، بی‌وای‌دی و مارس قرار گرفته‌اند؛ دو نام چینی که از نظر جایگاه و سابقه حضور در بازار جهانی با یکدیگر تفاوت دارند.
بی‌وای‌دی در سال‌های اخیر مسیر متفاوتی را در صنعت خودرو طی کرده و بخش مهمی از توسعه خود را روی خودروهای برقی و هیبریدی گذاشته است. یکی از محصولات این برند که در فهرست عرضه مطرح شده، Destroyer 05 مدل ۲۰۲۵ است؛ سدانی پلاگین‌هیبرید که ترکیبی از موتور بنزینی و موتور برقی را به کار می‌گیرد. در برخی نسخه‌های این خودرو، موتور بنزینی ۱.۵ لیتری در کنار موتور الکتریکی قرار گرفته و توان ترکیبی به حدود 180 اسب ‌بخار می‌رسد. باتری نسخه‌های مختلف نیز متفاوت است و بسته به تیپ، ظرفیت‌های متفاوتی برای آن اعلام شده است.
در کنار بی‌وای‌دی، نام مارس نیز در فهرست خودروهای عرضه ‌شده دیده می‌شود. مدل‌های C300 و C300 Pro از جمله محصولاتی هستند که برای فروش آنها اطلاع‌رسانی شده است. حضور این برند در کنار تویوتا، کیا و بی‌وای‌دی، بخشی از تغییر چهره بازار وارداتی‌ها را نشان می‌دهد؛ بازاری که دیگر تنها به چند برند محدود آسیایی وابسته نیست و محصولات متنوع‌تری را تجربه می‌کند.
با این حال، آنچه درباره خودروهای وارداتی اهمیت بیشتری از نام برند دارد، میزان عرضه و خدمات پس از فروش است. تجربه بازار ایران نشان داده ورود خودرو به کشور پایان ماجرا نیست. تأمین قطعه، تعمیرات تخصصی، گارانتی و امکان دسترسی به خدمات در سال‌های بعد، بخشی از هزینه واقعی مالکیت خودرو را تعیین می‌کند. این موضوع برای خودروهای جدید چینی، بویژه مدل‌های هیبریدی و برقی اهمیت بیشتری دارد.

مزدا و آئودی در مرحله بعد
فهرست خودروهای موردنظر اتونوین به همین مرحله ختم نمی‌شود. مزدا EZ-6 هیبرید و آئودی Q4 e-tron نیز از جمله خودروهایی هستند که نام آنها در فهرست عرضه‌های پیش ‌رو مطرح شده است. هنوز زمان دقیق فروش و جزئیات نهایی قیمت‌گذاری این دو خودرو اعلام نشده، اما حضور آنها نشان می‌دهد مسیر واردات در حال باز شدن به روی خودروهایی با فناوری‌های متفاوت است.
مزدا EZ-6 در نسخه بردافزا از ساختاری استفاده می‌کند که در آن، موتور بنزینی نقش ژنراتور را دارد و حرکت خودرو بر عهده موتور الکتریکی است. در مشخصات نسخه موردنظر، موتور بنزینی ۱.۵ لیتری برای تولید انرژی مورد استفاده قرار می‌گیرد و موتور برقی، نیروی لازم برای حرکت را تأمین می‌کند. باتری لیتیوم آهن فسفات با ظرفیت ۲۸.۴ کیلووات‌ساعت، باک ۴۵ لیتری و مصرف ترکیبی اعلام‌ شده حدود ۵.۳ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر، بخشی از مشخصات این خودرو است. توان اعلام‌ شده نیز حدود ۲۱۸ اسب ‌بخار و گشتاور آن ۳۲۰ نیوتن‌متر است.
آئودی Q4 e-tron اما داستان دیگری دارد؛ این خودرو یک کراس‌اوور تمام‌برقی است و در یکی از نسخه‌های عرضه ‌شده با موتور ۲۰۴ اسب ‌بخاری و گشتاور ۳۱۰ نیوتن‌متر به بازار آمده است. انتقال نیرو در این نسخه از طریق یک گیربکس تک‌سرعته به محور عقب انجام می‌شود و شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت آن حدود ۸.۸ ثانیه اعلام شده است. بسته به تیپ و بازار، ظرفیت باتری Q4 e-tron متفاوت است و در نسخه‌های مختلف، ارقام متفاوتی برای پیمایش آن اعلام شده است.
ورود چنین خودروهایی، البته یک سؤال مهم را هم به همراه دارد: بازار ایران تا چه اندازه برای خودروهای برقی آماده است؟ مسأله فقط تعداد ایستگاه‌های شارژ نیست. تعمیرکار آموزش‌دیده، تجهیزات تشخیص عیب، تأمین باتری و قطعات الکترونیکی و حتی آموزش امدادگران جاده‌ای، بخش‌هایی از زنجیره‌ای هستند که همراه با ورود خودروهای برقی باید توسعه پیدا کنند.

بــــرش

یک تجربه تازه برای فروش وارداتی‌ها

عرضه جدید اتونوین از ساعت ۱۰ صبح اول مهر آغاز شده و متقاضیان پیش از شروع فرآیند باید اطلاعات مربوط به مدل‌ها، تیپ‌ها، قیمت و شرایط پرداخت را بررسی کنند. نکته مهم این است که فرآیند فروش بعد از انتخاب اولیه خودرو تمام نمی‌شود و ادامه قرارداد و تکمیل وجه از مسیر شرکت واردکننده دنبال خواهد شد. از این منظر، مرحله جدید فروش را می‌توان یک آزمون برای مدل تازه عرضه خودروهای وارداتی دانست. اگر خودروهای اعلام‌ شده واقعاً با ظرفیت مشخص و زمان تحویل روشن در دسترس باشند، حذف مراحل اضافه می‌تواند مسیر خرید را کوتاه‌تر کند. اما اگر ظرفیت عرضه همچنان بسیار کمتر از تقاضا باشد، مسأله اصلی بازار حل نخواهد شد؛ تنها روش مواجهه با آن تغییر می‌کند. بازار خودروی وارداتی بیش از هر چیز به عرضه مستمر نیاز دارد. در بازاری که خودرو کمیاب باشد، حتی فروش مستقیم نیز می‌تواند به ایجاد فاصله میان قیمت عرضه و بازار منجر شود. بنابراین اثر این شیوه فروش بر قیمت‌ها، نه در روز اول و نه صرفاً با حذف قرعه‌کشی، بلکه در تداوم عرضه مشخص خواهد شد. در نتیجه پاییز امسال می‌تواند آغاز یک تجربه تازه برای فروش خودروهای وارداتی باشد؛ تجربه‌ای که در آن مشتری برای خرید خودرو، دیگر منتظر قرعه نمی‌ماند، اما باید در لحظه مناسب وارد سامانه شود. با این حال، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا خودرو به اندازه‌ای وارد شده که این‌بار صف خرید کوتاه‌تر شود یا فقط شکل صف تغییر کرده است؟