بازار خودرو در سال 1405 یک گام دیگر به سمت مشخص‌شدن قواعد واردات برداشت؛ این‌بار برای خودروهایی که ایرانیان مقیم خارج از کشور وارد می‌کنند. با ابلاغ تعرفه‌های جدید، حقوق ورودی این خودروها بر اساس نوع قوای محرکه و حجم موتور مشخص شده است؛ تصمیمی که از یک سو هزینه واردات را روشن می‌کند و از سوی دیگر می‌تواند مسیر ورود خودروهای جدید به بازار ایران را شفاف‌تر کند.
بر اساس تعرفه‌های اعلام‌شده، خودروهای برقی، بردافزا، هیبریدی و پلاگین‌هیبرید مشمول حقوق ورودی 100 درصدی هستند و برای خودروهای بنزینی، نرخ حقوق ورودی متناسب با حجم موتور از 110 تا 165 درصد تعیین شده است. تعیین این نرخ‌ها در شرایطی انجام شده که واردات خودرو طی سال‌های گذشته به یکی از محورهای مهم سیاست‌گذاری دولت در بازار خودرو تبدیل شده است. در این میان، دولت تلاش کرده با تعریف مسیرهای مشخص برای گروه‌های مختلف متقاضیان، امکان ورود خودرو به کشور را از مسیرهای قانونی فراهم کند. واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج نیز یکی از همین مسیرهاست که حالا با تعیین تعرفه‌های سال 1405، بخش مهمی از الزامات آن مشخص شده است.

جزئیات تعرفه واردات خودرو برای ایرانیان خارج از کشور
بر اساس جدول تعرفه‌ای جدید، خودروهای برقی و بردافزا با حقوق ورودی 100 درصدی امکان ورود به کشور را خواهند داشت. همین نرخ برای خودروهای هیبریدی و پلاگین‌هیبرید نیز در نظر گرفته شده است. در مقابل، خودروهای بنزینی بر اساس حجم موتور در پنج گروه قرار گرفته‌اند و هرچه حجم موتور افزایش پیدا کند، نرخ حقوق ورودی نیز بیشتر می‌شود.
خودروهای بنزینی با حجم موتور حداکثر 1500 سی‌سی مشمول حقوق ورودی 110 درصدی هستند. این نرخ برای خودروهای دارای موتور 1500 تا 2000 سی‌سی به 120 درصد می‌رسد. خودروهای 2000 تا 2500 سی‌سی نیز مشمول حقوق ورودی 130 درصدی خواهند بود. برای خودروهای 2500 تا 3000 سی‌سی، این رقم به 145 درصد می‌رسد و بالاترین نرخ، یعنی 165 درصد، برای خودروهای بنزینی با حجم موتور بیش از 3000 سی‌سی تعیین شده است.
به این ترتیب، در جدول تعرفه‌ای سال 1405 خودروهای برقی و انواع خودروهای هیبریدی در گروهی با حقوق ورودی 100 درصد قرار گرفته‌اند، در حالی که خودروهای بنزینی بر اساس حجم موتور مشمول نرخ‌های متفاوتی هستند. این تفاوت در نرخ‌ها را می‌توان در چارچوب سیاست‌های دولت برای توجه بیشتر به خودروهای کم‌مصرف و برقی نیز دید؛ خودروهایی که در صورت توسعه واردات و استفاده، می‌توانند در کاهش مصرف سوخت نیز نقش داشته باشند.
با این حال، تعرفه‌ها فقط ارقامی در جدول واردات نیستند و مستقیماً بر هزینه تمام‌شده خودرو اثر می‌گذارند. به همین دلیل، تعیین نرخ‌های مشخص برای سال 1405 می‌تواند بخشی از تلاش دولت برای شفاف‌تر کردن مسیر واردات باشد؛ مسیری که در سال‌های گذشته با تغییر مقررات و ابهام در نحوه اجرا، برای متقاضیان چندان روشن نبوده است.
چه کسانی می‌توانند 
خودرو وارد کنند؟
در کنار تعیین تعرفه‌ها، دولت شرایط مشخصی را نیز برای واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور در نظر گرفته است. بر اساس مقررات اعلام‌شده، هر ایرانی مقیم خارج می‌تواند در چارچوب مصوبه هیأت وزیران و از محل بند «ر» تبصره یک قانون بودجه 1404، برای ثبت‌سفارش یک دستگاه خودروی سواری اقدام کند. این فرآیند از طریق سامانه جامع تجارت انجام می‌شود و متقاضی باید شرایط تعیین‌شده را داشته باشد.
تابعیت ایرانی، اقامت خارج از کشور با تأیید وزارت امور خارجه و حداقل 18 سال سن از جمله شروط متقاضیان است. همچنین متقاضی باید از تاریخ 21 خرداد 1404 یا پیش از آن در خارج از کشور اقامت داشته باشد.
برای خودروهای قابل واردات نیز محدودیت‌هایی در نظر گرفته شده است. ثبت‌سفارش خودروهای نو و کارکرده با حداکثر پنج سال ساخت امکان‌پذیر است، اما در این مرحله خودرو باید پیش از 12 آذر 1404 در مالکیت متقاضی بوده باشد. واردات خودروهای راست‌فرمان و برندهای آمریکایی نیز در این رویه مجاز نیست.
در مقابل، فهرست خودروهای مجاز شامل طیف متنوعی از برندهای شناخته‌شده جهانی است؛ از آئودی، آواتار، ب‌ام‌و و بی‌وای‌دی گرفته تا چانگان، داچیا، جیلی، فیات، هاوال، هوندا، هیوندای، کیا، لکسوس، مزدا، مرسدس بنز، مینی، میتسوبیشی، ام‌جی، نیسان، اوپل، رنو، اشکودا، سوزوکی، تویوتا، فولکس‌واگن، ولوو و وویاه.
واردات خودرو بدون فشار
 به منابع ارزی کشور
یکی از نکات قابل توجه در این رویه، شیوه تأمین منابع مالی برای واردات است. واردات خودروهای مشمول این مقررات صرفاً به صورت «بدون انتقال ارز» انجام می‌شود و ثبت‌سفارش نیز به بررسی و صدور مجوز فنی از سوی دفتر صنایع خودرو وزارت صمت نیاز دارد.
به این ترتیب، دولت در کنار ایجاد مسیر واردات برای ایرانیان مقیم خارج، تلاش کرده چارچوب مشخصی برای نحوه ثبت‌سفارش و ورود خودرو تعیین کند؛ مسیری که از یک سو امکان ورود خودرو را فراهم می‌کند و از سوی دیگر، وابستگی آن به منابع ارزی رسمی کشور را کاهش می‌دهد.
برای خودروهای کارکرده نیز ضوابط جداگانه‌ای در نظر گرفته شده است. خودروهای مستعمل با کارکرد بیش از 99 کیلومتر از دریافت شناسنامه گارانتی معاف هستند. این موضوع در کنار شرط حداکثر پنج سال ساخت، چارچوب ورود خودروهای دست‌دوم را نیز مشخص می‌کند.
فرآیند واردات نیز پیش از ثبت‌سفارش در سامانه جامع تجارت آغاز می‌شود. متقاضیان باید ابتدا در سامانه میخک ثبت‌نام کرده و مدارک خود را تکمیل کنند و به تأیید برسانند. پس از تأیید نهایی، امکان دریافت نقش «مجوز موردی واردات خودروی ایرانیان مقیم خارج از کشور» در سامانه جامع تجارت فراهم خواهد شد و پس از آن، فرآیند ثبت‌سفارش و بررسی فنی خودرو دنبال  می‌شود.

برش

مهلت واردات خودرو فقط تا پایان سال‌جاری است
با تعیین حقوق ورودی و مشخص‌شدن جزئیات فرآیند واردات، یکی از بخش‌های مهم سیاست واردات خودرو در سال 1405 وارد مرحله روشن‌تری شده است. دولت از یک سو نرخ حقوق ورودی را بر اساس نوع پیشرانه و حجم موتور مشخص کرده و از سوی دیگر، شرایط متقاضیان، سن خودرو، برندهای مجاز و نحوه ثبت‌سفارش را تعیین کرده است. این چارچوب می‌تواند برای ایرانیانی که در خارج از کشور زندگی می‌کنند، تصویر روشن‌تری از هزینه‌ها و الزامات واردات ارائه دهد. البته میزان اثرگذاری این سیاست بر بازار خودرو تنها به نرخ تعرفه محدود نمی‌شود و سرعت بررسی درخواست‌ها، نحوه اجرای مقررات و روند ثبت‌سفارش نیز در میزان ورود خودرو به کشور اهمیت خواهد داشت. با این حال، مشخص‌شدن ضوابط و تعرفه‌ها، مسیر واردات خودرو برای این گروه از متقاضیان را روشن‌تر کرده است؛ مسیری که بر اساس مقررات فعلی، امکان استفاده از آن تا پایان سال 1405 وجود دارد.