با حضور مدیران فرهنگی و هنرمندان در تالار فردوسی
موزه عروسکی ماریونت ثبت ملی شد
حامد قریب
گروه فرهنگی
آیین بازگشایی و ثبت ملی موزه عروسکی ماریونت تالار فردوسی با حضور جمعی از مدیران فرهنگی، هنرمندان و فعالان تئاتر عروسکی برگزار شد؛ موزهای که به گفته معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، تنها محلی برای نگهداری اشیا نیست، بلکه بخشی از حافظه هنر معاصر ایران را در خود جای داده و میتواند به مرکزی زنده برای آموزش، پژوهش، مستندسازی و معرفی هنر ایران تبدیل شود.
آیین بازگشایی و ثبت ملی موزه عروسکی ماریونت تالار فردوسی، شنبه ۲۸ شهریورماه، با حضور مهدی شفیعی معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمد الهیاری مدیرعامل بنیاد فرهنگی هنری رودکی، اتابک نادری مدیرکل هنرهای نمایشی، لیلا خسروی مدیرکل امور موزههای کشور، بهروز غریبپور نویسنده و کارگردان پیشکسوت و سرپرست گروه تئاتر عروسکی «آران»، علیرضا گیلوری مدیرعامل خانه تئاتر، پوپک عظیمپور تبریزی دبیر جشنواره بینالمللی تئاتر عروسکی تهران ـ مبارک و جمعی از مسئولان و هنرمندان در تالار فردوسی بنیاد رودکی برگزار شد.
در این مراسم، بهروز غریبپور با اشاره به بازگشایی دوباره موزه عروسکی ماریونت، این مجموعه را حاصل بیش از دو دهه فعالیت مستمر گروه تئاتر عروسکی «آران» دانست و گفت: «خوشبختانه امروز این امکان فراهم شده است که بخش عمدهای از عروسکهای گروه در معرض دید عموم قرار گیرد.»
او با تأکید بر ظرفیت آموزشی موزهها اظهار کرد: «امیدوارم پس از ثبت ملی این موزه، دانشجویان، دانشآموزان و علاقهمندان بتوانند از این مجموعه بازدید کنند و با ظرفیتهای مختلف هنر عروسکی آشنا شوند.»
غریبپور با بیان اینکه موزهها میتوانند نقش مهمی در انتقال فرهنگ و آموزش داشته باشند، افزود: «در طول ۲۳ سال فعالیت گروه، دهها هنرمند و علاقهمند، آموزش دیده و روی صحنه رفتهاند و تلاش شده است گنجینه ادبیات و فرهنگ ایران، از جمله آثار فردوسی، عطار، حافظ، مولانا و سعدی، از طریق هنر عروسکی به مخاطبان معرفی شود.»
به گفته او، حدود ۸۰۰ عروسک در این موزه به نمایش درآمده است، اما همچنان صدها قطعه دیگر برای نمایش وجود دارد که به دلیل محدودیت فضا امکان ارائه همه آنها فراهم نشده است.
این کارگردان پیشکسوت، شکلگیری موزه را نتیجه همکاری و همراهی مدیران، هنرمندان و عوامل فنی دانست و از تمامی افرادی که طی سالهای فعالیت گروه در تولید آثار و شکلگیری این مجموعه نقش داشتهاند، قدردانی کرد.
غریبپور همچنین بر ضرورت انتقال تجربه به نسل جدید تأکید کرد و گفت: «در راستای این هدف، نسل جوانتر در هدایت و راهنمایی موزه و فعالیتهای آن مشارکت خواهند داشت.»
او درباره شیوه جدید بازدید از موزه نیز توضیح داد: «بازدیدکنندگان در این روند ابتدا بخشی از اجرا را مشاهده میکنند، سپس با حضور در پشت صحنه با فرآیند تولید و اجرای تئاتر عروسکی آشنا میشوند و در ادامه از بخشهای دیگر موزه بازدید خواهند کرد.»
غریبپور در پایان با اشاره به فعالیت ۲۳ ساله گروه تئاتر عروسکی «آران» گفت: «خوشحالم که در این سالها توانستیم کاری اساسی در حوزه فرهنگ و هنر کشور انجام دهیم و بهویژه برای نسل جوان، زمینه آشنایی با سعدی، مولانا، حافظ، فردوسی، عطار و دیگر بزرگان ادبیات ایران را فراهم کنیم.»
موزه ماریونت در پیوند با ادبیات شکل گرفته است
لیلا خسروی، سرپرست اداره کل موزهها در ادامه این مراسم در صحبتهایی گفت: «جای خوشحالی دارد که یک موزه به موزههای دیگر اضافه شد. موزه ماریونت موزهای است که در پیوند با ادبیات شکل گرفته و این مورد جزو میراث ناملموس ما محسوب میشود. این فضا میتواند یک پاتوق هنری برای هنرمندان باشد. آرزوی پویایی و ماندگاری این موزه را دارم.»
در ادامه خسروی به نیابت از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی حکم موزه ماریونت را به محمدمهدی الهیاری تقدیم کرد.
موزه؛ حافظه هنر معاصر ایران
در ادامه این مراسم، معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر اهمیت این رویداد گفت: «امروز برای گشایش یک موزه گرد هم آمدهایم، اما در حقیقت اتفاقی فراتر از افتتاح یک فضای فرهنگی در حال رخ دادن است زیرا امروز بخشی از حافظه هنر معاصر ایران گشوده میشود.»
شفیعی افزود: «موضوع فقط ایجاد جایی برای نگهداری اشیا نیست. موزه حافظه یک ملت است؛ جایی که گذشته در آن پایان نمییابد، بلکه میتواند به آینده متصل شود.»
او با اشاره به عروسکهای موجود در این مجموعه اظهار کرد: «چه زیباست که این حافظه با عروسکهایی شکل گرفته که روزگاری بر صحنه جان گرفتهاند، روایت کردهاند و بخشی از تاریخ هنر و فرهنگ ایران را برای مخاطبان روایت کردهاند. هر عروسک، لباس، نشانه صحنه و شیء موجود در این مجموعه، بخشی از داستان یک دوره از هنر ایران است.»
معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، موزه عروسکی ماریونت را از منظر تاریخ تحول هنر عروسکی ایران نیز حائز اهمیت دانست و گفت: «استاد بهروز غریبپور سالها پیش، زمانی که بسیاری نمایش عروسکی را در حاشیه هنرهای نمایشی میدانستند، ظرفیتهای بزرگ این هنر را باور کرد و عروسک را به عرصه روایت فرهنگ و ادبیات ایران آورد.»
او ادامه داد: «شاهنامه، مولانا،خیام، حافظ، نظامی و عاشورا در تجربه هنری غریبپور به صحنه آمدند و عروسکها توانستند با شعر، موسیقی و ادبیات فارسی با مخاطبان وارد گفتوگو شوند. تجربه گروه تئاتر عروسکی «آران» نیز در همین مسیر از یک گروه نمایشی به یک جریان هنری شناختهشده تبدیل شد.»
شفیعی ارتباط میان میراث فرهنگی و زبان معاصر هنر را یکی از ویژگیهای مهم این تجربه دانست و گفت: «تجربه استاد غریبپور نشان میدهد چگونه میتوان میراث را حفظ کرد، بدون آنکه آن را به موضوعی بیارتباط با زندگی امروز تبدیل کنیم. او به جای آنکه صرفاً میراث را بازگو کند، آن را با زبان موسیقی و نمایش عروسکی بازآفرینی کرده است؛ این همان چیزی است که از آن به عنوان «میراث زنده» یاد میکنیم؛ میراثی که فقط حفظ نمیشود، بلکه دوباره خلق میشود.»
بــــرش
تأکید بر ثبت و مستندسازی میراث هنری
معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر اینکه ثبت ملی موزه نباید پایان مسیر باشد، گفت: «این موزه میتواند به یک مرکز زنده فرهنگی و هنری تبدیل شود؛ مرکزی برای پژوهش، آموزش، مستندسازی و گفتوگو میان هنرمندان و نسل جوان.»
او با اشاره به ضرورت ثبت تجربههای هنرمندان افزود: «در کشور ما هنرمندان بزرگی حضور داشتهاند که آثارشان ماندگار شده، اما بخشی از فرآیند آفرینش، اسناد و تجربههای آنان متأسفانه از میان رفته است. اگر میخواهیم تاریخ هنر ایران را برای آیندگان روایت کنیم، باید امروز آن را ثبت کنیم.» شفیعی، موزهها، آرشیوها و مراکز اسناد هنری را از زیرساختهای حافظه فرهنگی کشور دانست و گفت: «تجربه استاد غریبپور در هنر عروسکی از منظر دیپلماسی فرهنگی و آشنایی مخاطبان غیرایرانی با بخشی از جهان فرهنگی ایران نیز اهمیت دارد.»
او در پایان ابراز امیدواری کرد موزه عروسکی ماریونت به مرکزی برای آموزش نسل جوان، پژوهش، توسعه همکاریهای بینالمللی و معرفی هنر ایران تبدیل شود و تجربه این موزه الگویی برای ثبت و نگهداری میراث دیگر هنرمندان و گروههای هنری کشور باشد. آیین بازگشایی و ثبت ملی موزه عروسکی ماریونت تالار فردوسی در حالی برگزار شد که این مجموعه اکنون حدود ۸۰۰ عروسک را در معرض دید مخاطبان قرار داده است؛ مجموعهای که حاصل بیش از دو دهه فعالیت هنری گروه تئاتر عروسکی «آران» و تلاش شمار زیادی از هنرمندان و عوامل اجرایی است و بخشی از تجربه معاصر هنر عروسکی ایران را در قالب یک مجموعه موزهای ثبت و روایت میکند. در بخش پایانی این مراسم بخشی از اپرای عروسکی «عشق» به نویسندگی و کارگردانی بهروز غریبپور در تالار فردوسی اجرا و همچنین پس از این اجرا شرایط برای بازدید کامل حاضران از پشت صحنه نمایش و موزه ماریونت مهیا شد.
