ایران دیجیتال؛ سرمایهگذاری برای آینده ایران
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات
تحول دیجیتال را نمیتوان فقط با توسعه زیرساخت و دسترسی به فناوری محقق کرد. پشت هر شبکه، سامانه و ابزار دیجیتال، انسانی قرار دارد که باید بتواند از آن استفاده کند، مسألهای را با آن حل کند و در مرحلهای بالاتر، خود بتواند به خلق فناوری بپردازد. به همین دلیل، وقتی از اقتصاد دیجیتال و آینده آن در ایران سخن میگوییم، یکی از مهمترین پرسشها این است که برای تربیت نسل مورد نیاز آن آینده چه کردهایم؟
طرح «ایران دیجیتال» از همین نقطه آغاز میشود. اما این طرح را صرفاً یک برنامه آموزشی برای آشنایی دانشآموزان با هوش مصنوعی و برنامهنویسی نمیدانم. طرح «ایران دیجیتال» تلاشی است برای آنکه فرصت مواجهه با فناوریهای نوین به امکانی عمومی و در دسترس دانشآموزان سراسر کشور تبدیل شود و نسل جدید به جای آنکه فقط مصرفکننده فناوری باشد، توانایی توسعه آن را پیدا کند.
طرح «ایران دیجیتال» از نیمه دوم سال ۱۴۰۲ بهصورت آزمایشی آغاز شد و در خرداد ۱۴۰۴ وارد مرحله اجرای ملی شد. امروز، با عبور تعداد دانشآموزان عضو این طرح از چهار میلیون نفر، با نشانهای از ظرفیت بزرگی مواجهیم که در نسل جدید کشور وجود دارد.
دانشآموزان فعال در «ایران دیجیتال» تاکنون بیش از ۷۰۰ هزار پروژه در حوزه هوش مصنوعی و «پایتون» ثبت کردهاند و بیش از ۶۰۰ هزار نفر دورههای آموزشی خود را به پایان رساندهاند. این اعداد زمانی معنا پیدا میکنند که بدانیم پشت هر پروژه، یک تجربه یادگیری و پشت هر تجربه یادگیری، فرصتی برای کشف یک استعداد قرار دارد.
برای من، یکی از ارزشمندترین بخشهای این تجربه، دیدن تغییر ملموس در مسیر زندگی این دانشآموزان است. اساساً آموزش فناوری زمانی ارزش واقعی خود را پیدا میکند که بتواند یک استعداد را به فرصت تبدیل کند و افق تازهای پیش روی نسل آینده بگشاید. این فرصت البته زمانی عادلانه است که میزان دسترسی دانشآموزان به این طرح، صرفاً به جغرافیا وابسته نباشد. به همین منظور، یکی از اصولی که در سیاستگذاری وزارت ارتباطات دنبال کردهایم، قرار گرفتن «عدالت» در متن اقدامات است و نه در حاشیه آنها. همانطور که «عدالت ارتباطی» یعنی فراهم کردن امکان دسترسی عادلانه به ارتباطات، «عدالت آموزشی» در حوزه فناوری نیز بدان معنا است که هر دانشآموز در دورترین نقطه کشور هم بتواند به فرصت یادگیری باکیفیت دسترسی داشته باشد.
در همین حال، باید بر یک عامل مهم در شکلگیری این تجربه ملی تأکید کرد. این مسیر بدون همکاری دستگاهها و بخش خصوصی به چنین مقیاسی نمیرسید. «ایران دیجیتال» حاصل همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت آموزش و پرورش و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری و همچنین مشارکت بخش خصوصی است. تجربه اجرای این طرح نشان میدهد مسائل بزرگ کشور، بویژه در حوزه تحول دیجیتال، صرفاً با تکیه بر ظرفیت یک دستگاه حل نمیشوند. دولت باید بتواند ظرفیتهای گوناگون دستگاههای مختلف را کنار یکدیگر قرار دهد و درعین حال، زمینه مشارکت مؤثر و هرچه بیشتر بخش خصوصی و شرکتهای فناور را فراهم کند.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر روشن میشود که آن را در چارچوب برنامه هفتم پیشرفت ببینیم. در این برنامه، افزایش سهم اقتصاد دیجیتال تا ۱۰ درصد تولید ناخالص داخلی هدفگذاری شده است. دستیابی به چنین هدفی فقط با توسعه زیرساختهای ارتباطی امکانپذیر نیست. کشور به نیروی انسانی ماهری نیاز دارد تا بتواند در اقتصاد دیجیتال ارزش خلق کند. بنابراین، سرمایهگذاری در کسب و افزایش مهارتهای دیجیتال دانشآموزان را باید بخشی از سرمایهگذاری بلندمدت کشور برای تحقق اقتصاد دیجیتال دانست.
در این میان، تداوم آموزش در شرایط دشوار نیز معنای مهمی داشت. در دوره جنگ تحمیلی، بیش از ۶۵۰ هزار دانشآموز عضو «ایران دیجیتال» آموزشهای خود را ادامه دادند. این اتفاق نشان داد حتی در شرایطی که کشور با مسائل بحرانی و دشوار روبهروست، همچنان میتوان و باید سرمایهگذاری برای آینده را ادامه داد. آموزش نسل آینده، تنها یک برنامه برای روزهای عادی نیست، بخشی از تابآوری و نگاه بلندمدت کشور به آینده است.
بر همین اساس عبور تعداد شرکتکنندگان در طرح ملی «ایران دیجیتال» از چهار میلیون دانشآموز، هرگز پایان یک طرح نیست. این نقطه، مسئولیت ما را برای ادامه راه بیشتر میکند. باید به طور مستمر کیفیت آموزش را ارتقا دهیم، آن را با نیازهای واقعی کشور و بازار کار پیوند بزنیم و فرصتهای بیشتری برای شناسایی و پرورش استعدادهای نسل جدید فراهم کنیم.
اگر قرار است ایران در اقتصاد دیجیتال جایگاه شایستهای پیدا کند، باید از امروز روی نسلی سرمایهگذاری کنیم که آینده این اقتصاد را خواهد ساخت.
لذا بار دیگر تأکید میکنم؛ فناوری فقط ابزار نیست، فرصتی برای توانمندسازی انسان و عدالتگستری است. از این منظر، محدودسازی فناوری مدیریت نیست، فرصتسوزی است و وظیفه ما آن است که برای فرزندان ایران این فرصت را به دانایی، مهارت، خلاقیت و امکان ساختن آینده تبدیل کنیم.
