AFC دیگر به‌راحتی مجوز حرفه‌ای صادر نمی‌کند

آینده ناپایدار باشگاه‌های ایرانی در قاره کهن

گروه ورزشی/ پول‌پاشی بی‌ضابطه در باشگاه‌های لیگ برتر فوتبال ایران، اگرچه در کوتاه‌مدت می‌تواند ظاهری فریبنده از قدرت مالی و رقابت‌پذیری ایجاد کند، اما در بلندمدت به یکی از جدی‌ترین تهدیدها برای ساختار حرفه‌ای فوتبال کشور تبدیل خواهد شد. این رویکرد نه‌تنها تعادل اقتصادی باشگاه‌ها را بر هم می‌زند، بلکه با الزامات سختگیرانه نهادهای بین‌المللی، بویژه AFC در تضاد آشکار قرار دارد.
کنفدراسیون فوتبال آسیا در سال‌های اخیر با تأکید بر شفافیت مالی، ارائه ترازنامه‌های مثبت و رعایت اصول «فیرپلی مالی»، روند صدور مجوز حرفه‌ای را سختگیرانه‌تر کرده است. این سیاست‌ها با هدف جلوگیری از بدهی‌های انباشته، حفظ پایداری اقتصادی باشگاه‌ها و ارتقای استانداردهای حرفه‌ای در فوتبال قاره اتخاذ شده‌اند. اما بسیاری از باشگاه‌های ایرانی همچنان با بی‌توجهی به این الزامات، مسیر ناپایداری را طی می‌کنند؛ مسیری که نمونه‌های عینی آن در سال‌های گذشته به ‌وضوح مشاهده شده است.
حذف دو باشگاه پرطرفدار استقلال و پرسپولیس از رقابت‌های آسیایی به ‌دلیل مشکلات مالی و عدم انطباق با معیارهای حرفه‌ای AFC، زنگ خطری جدی برای فوتبال ایران بود؛ هشداری که به نظر می‌رسد هنوز به‌طور کامل درک نشده است. تداوم هزینه‌کردهای غیرمنطقی، قراردادهای نجومی بدون پشتوانه درآمدی و نبود نظام حسابرسی شفاف، همگی نشانه‌هایی از چالش‌های ساختاری به شمار می‌روند که در صورت عدم اصلاح، می‌توانند به حذف گسترده‌تر نمایندگان ایران از عرصه‌های بین‌المللی منجر شوند.
نمونه‌های مشابه در فوتبال آسیا نیز کم نیستند. در سال‌های اخیر برخی باشگاه‌های کشورهای شرق و جنوب شرق آسیا به ‌دلیل بدهی‌های مالی، عدم پرداخت مطالبات بازیکنان یا نبود شفافیت در صورت‌های مالی، از حضور در لیگ قهرمانان آسیا محروم شده‌اند. حتی در لیگ‌های متمول‌تر، باشگاه‌هایی که نتوانستند توازن میان درآمد و هزینه را حفظ کنند، با جریمه‌های سنگین، کسر امتیاز یا محرومیت‌های بین‌المللی مواجه شده‌اند. این روند نشان می‌دهد AFC در اجرای قوانین خود مماشاتی ندارد و صرف نام و سابقه باشگاه‌ها، تضمینی برای حضور در رقابت‌ها نیست.
در چنین شرایطی، یکی از حلقه‌های مفقوده فوتبال ایران، مسأله خصوصی‌سازی واقعی و کارآمد باشگاه‌هاست. تا زمانی که باشگاه‌ها به منابع مالی ناپایدار و اغلب دولتی وابسته باشند و پاسخگویی شفافی در قبال هزینه‌ها و درآمدهای خود نداشته باشند، نمی‌توان انتظار داشت اصول حرفه‌ای به‌درستی اجرا شود. خصوصی‌سازی اگر صرفاً در حد واگذاری صوری باقی بماند، نه‌تنها مشکلی را حل نخواهد کرد، بلکه می‌تواند بر پیچیدگی‌های مدیریتی و مالی بیفزاید.
ادامه روند فعلی، آینده‌ای نگران‌کننده برای فوتبال باشگاهی ایران ترسیم می‌کند؛ آینده‌ای که در آن، حذف‌های پیاپی از رقابت‌های آسیایی، کاهش اعتبار بین‌المللی و از دست رفتن فرصت‌های اقتصادی، به امری عادی تبدیل خواهد شد. تنها راه برون‌رفت از این وضعیت، بازنگری جدی در ساختار مالی باشگاه‌ها، پایبندی واقعی به قوانین AFC و حرکت به ‌سوی شفافیت، پاسخگویی و مدیریت حرفه‌ای است. در غیر این صورت، «پول‌پاشی» امروز، هزینه‌های سنگین فردا را بر دوش فوتبال ایران خواهد گذاشت.