ضرورت اصلاح ساختار مدیریت باشگاهها
کارشناس فوتبال
باشگاههای فوتبال در ایران سالهاست که تنها عنوان «حرفهای» را یدک میکشند، در حالی که با معیارهای جهانی فاصلهای معنادار دارند. اولین و بدیهیترین شاخص یک باشگاه حرفهای، برخورداری از ورزشگاه اختصاصی استاندارد است؛ امکانی که اغلب باشگاههای ایرانی از آن محرومند. در چنین شرایطی، اطلاق واژه «باشگاه» به بسیاری از تیمهای فوتبال ایران محل تردید است و آنها بیش از آنکه ساختاری حرفهای داشته باشند، به تیمهایی آماتوری شباهت دارند که صرفاً از منافع مالی فوتبال حرفهای بهرهمند میشوند.
این ضعف ساختاری تنها به نبود ورزشگاه محدود نمیشود. فقدان آکادمیهای منسجم و کارآمد برای پرورش استعدادهای جوان، یکی دیگر از چالشهای جدی فوتبال ایران است. در شرایطی که در فوتبال مدرن، آکادمیها بهعنوان قلب تپنده باشگاهها شناخته میشوند، بسیاری از تیمهای ایرانی فاقد برنامهای اصولی برای تربیت نسل آینده بازیکنان هستند. نتیجه این روند، وابستگی مداوم به بازیکنان آماده و عدم تولید سرمایه انسانی پایدار است.
ریشه این مشکلات را باید در مدیریت غیر متخصص و ساختار مالی معیوب باشگاهها جستوجو کرد. نبود برنامهریزی بلندمدت، تصمیمگیریهای مقطعی و اتکا به منابع ناپایدار مالی، باعث شده است که باشگاهها نتوانند زیرساختهای لازم برای حرفهای شدن را فراهم کنند. این در حالی است که با توجه به شرایط خاص اقتصادی و اجتماعی کشور، پیشبینی میشود وضعیت در فصلهای آینده حتی دشوارتر نیز شود.
شکاف میان فوتبال ایران و رقبای آسیایی، پدیدهای جدید و تازه نیست. بیش از ۱۵ سال پیش، زمانی که باشگاههای عربی با تدوین برنامههای توسعهای بلندمدت سرمایهگذاری در زیرساختها را آغاز کردند، زنگ خطر برای فوتبال ایران به صدا درآمد. امروز، این باشگاهها با بهرهگیری از ورزشگاههای مدرن، زمینهای تمرین باکیفیت و آکادمیهای پیشرفته، به قدرتهای برتر قاره تبدیل شدهاند؛ در مقابل، بسیاری از باشگاههای ایرانی همچنان از ابتداییترین امکانات محرومند.
حتی تیمهای پرطرفداری چون استقلال و پرسپولیس نیز، با وجود سابقه و هواداران گسترده، از زیرساختهای استاندارد و آکادمیهای مؤثر بیبهرهاند؛ موضوعی که در سطح فوتبال حرفهای جهان، کمسابقه و نگرانکننده است.
در چنین شرایطی، به نظر میرسد راهکار اساسی، تغییر رویکرد از نتیجهگرایی کوتاهمدت به توسعه زیرساختی باشد. باشگاههای بزرگ باید با پذیرش هزینههای کوتاهمدت، بخشی از منابع مالی خود را صرف احداث ورزشگاههای اختصاصی و ایجاد آکادمیهای استاندارد کنند. این سرمایهگذاری نهتنها زمینهساز رشد فنی فوتبال خواهد بود، بلکه در بلندمدت به منبعی پایدار برای درآمدزایی نیز تبدیل میشود؛ مسیری که فوتبال ایران برای بقا و پیشرفت، ناگزیر از عبور آن است.
