از درآمدمحوری در اروپا تا هزینه‌کردهای بی‌پشتوانه در فوتبال ایران

ولخرجی عامل خوشبختی نیست

گروه ورزشی / با آغاز فصل جدید فوتبال در اروپا، بار دیگر بازار نقل‌وانتقالات به نقطه اوج خود رسیده است؛ عرصه‌ای پویا که در آن باشگاه‌ها بر پایه ظرفیت‌های اقتصادی واقعی، برای ارتقای کیفیت فنی تیم‌های‌شان برنامه‌ریزی می‌کنند. آنچه در این فضا بیش از هر چیز به چشم می‌آید، نه صرفاً حجم بالای مبادلات، بلکه «منطق اقتصادی» حاکم بر این تحرکات است؛ منطقی که هزینه را به‌طور مستقیم به درآمد گره می‌زند.
در اروپا، باشگاه‌ها در چارچوب قواعد سخت‌گیرانه پایداری مالی فعالیت می‌کنند. محدودیت هزینه‌ها به حدود ۷۰ درصد درآمد، نه یک توصیه، بلکه یک الزام ساختاری است که رفتار اقتصادی باشگاه‌ها را شکل می‌دهد. نتیجه چنین رویکردی، شکل‌گیری بازاری است که در آن حتی بزرگ‌ترین باشگاه‌ها نیز ناگزیر به رعایت انضباط مالی هستند و هرگونه تخطی، با جریمه و محدودیت همراه می‌شود. در مقابل، لیگ ایران در شرایطی وارد فصل جدید می‌شود که نشانه‌های روشنی از فقدان چنین انضباطی در آن دیده می‌شود. اگرچه مشکلات مالی در سال‌های گذشته نیز وجود داشته، اما شرایط کنونی، متأثر از کاهش منابع و درآمدها و تبعات خسارت‌های ناشی از جنگ تحمیلی این چالش‌ها را تشدید کرده است. ولی مسأله اصلی نه صرفاً کمبود منابع، بلکه نحوه مدیریت و تخصیص آنهاست. در حالی که در اروپا هزینه‌کرد تابعی از درآمد واقعی و شفاف است، در فوتبال ایران همچنان شاهد الگوهایی هستیم که در آن هزینه‌ها لزوماً بر پایه منابع پایدار تعریف نمی‌شوند. وابستگی به منابع عمومی و نبود سازوکارهای نظارتی مؤثر، باعث شده نوعی «گسست اقتصادی» در رفتار باشگاه‌ها شکل بگیرد؛ جایی که تعهدات مالی، فراتر از توان واقعی تعریف می‌شود. این تفاوت، شکافی فراتر از اعداد و ارقام ایجاد کرده است. در اروپا، اقتصاد فوتبال مشابه یک نظام پاسخگو عمل می‌کند که در آن بقا و رشد، در گرو کارایی اقتصادی است. اما در ورزش ایران، نبود پیوند روشن میان درآمد و هزینه، باعث شده پایداری مالی به یک مفهوم حاشیه‌ای تبدیل شود.