رد پای شهاب‌سنگ در گنجینه کهن اروپا

دانشمندان اسپانیایی با بررسی دوباره یکی از مشهورترین گنجینه‌های عصر برنز اروپا به کشفی شگفت‌انگیز رسیده‌اند؛ دو شیء باستانی که قرن‌ها تصور می‌شد از آهن معمولی ساخته شده‌اند، در واقع از فلزی شکل گرفته‌اند که منشأ آن زمینی نیست، بلکه از دل یک شهاب‌سنگ به زمین رسیده است. این یافته نه‌تنها راز چند دهه‌ای یک گنجینه تاریخی را روشن می‌کند، بلکه نشان می‌دهد انسان‌ها هزاران سال پیش از آغاز عصر آهن، از فلزی استفاده می‌کردند که از آسمان سقوط کرده بود. این پژوهش تازه که به سرپرستی «سالوادور روویرا لورنس»، رئیس پیشین بخش حفاظت موزه ملی باستان‌شناسی اسپانیا انجام شده، نشان می‌دهد یک دستبند و یک نیمکره توخالی روکش‌شده با طلا که در گنجینه مشهور «ویلنا» نگهداری می‌شوند، از آهن شهاب‌سنگ ساخته شده‌ است. برای این مطالعه علمی، پژوهشگران با دریافت اجازه نمونه‌برداری بسیار محدود از این آثار، ترکیب شیمیایی فلز آنها را با استفاده از طیف‌سنجی جرمی بررسی کردند. مشخص شد مقدار نیکل در این قطعات بسیار بیشتر از حد معمول در آهن زمینی است و الگوی عناصر کمیاب آنها با ترکیب شهاب‌سنگ‌های آهنی مطابقت دارد. شهاب‌سنگ‌های آهنی در واقع قطعاتی از هسته اجرام سیاره‌ای کوچک هستند که در آغاز شکل‌گیری منظومه شمسی به وجود آمده‌اند اما هرگز به سیارات کامل تبدیل نشدند. هنگامی که چنین قطعاتی وارد جو زمین می‌شوند و به سطح سیاره می‌رسند، ماده‌ای بسیار خاص و کمیاب در اختیار انسان قرار می‌گیرد. آثار ویلنا نیز احتمالاً از همین نوع ماده ساخته شده‌اند. بررسی سطح دستبند نشان می‌دهد فلزکاران باستانی، آن را چکش‌کاری کرده و شکل‌ داده‌اند؛ فرآیندی دشوار که نشان از مهارت بالای صنعتگران آن دوره دارد. نیمکره توخالی نیز که احتمالاً بخشی از دسته عصا یا قبضه شمشیر بوده، سطحی صاف و تقریباً آینه‌ای دارد.
جالب آنکه آهن شهاب‌سنگ نسبت به بسیاری از انواع آهن زمینی مقاومت بیشتری در برابر خوردگی دارد. شاید همین ویژگی باعث شده این قطعات با وجود گذشت سه هزار سال، همچنان قابل شناسایی باقی بمانند.