بیتا میرعظیمی
گروه ایران زمین

استان سمنان با اتکا به مزیت‌های اقلیمی کم‌نظیر خود، از جمله تابش بالای خورشید، گستره وسیع اراضی مستعد و تعداد زیاد روزهای آفتابی، به یکی از محورهای اصلی توسعه انرژی خورشیدی در ایران تبدیل شده است. در سال‌های اخیر، این استان با جذب سرمایه‌گذاری‌های قابل توجه و تدوین برنامه‌های هدفمند، توانسته جایگاه خود را در تولید برق خورشیدی به‌طور محسوسی ارتقا دهد. انعقاد قراردادهایی به ظرفیت حدود ۳۷۰۰ مگاوات و اتصال ۲۳۰ مگاوات به شبکه سراسری، نشان‌دهنده حرکت عملیاتی و نه صرفاً برنامه‌ای در این حوزه است. این روند در حالی ادامه دارد که زیرساخت‌های لازم برای توسعه بیشتر، از جمله تخصیص زمین، تسهیل مجوزها و ایجاد سازوکارهای مدیریتی، به‌صورت همزمان در حال تقویت است. طبق گفته استاندار سمنان به «ایران»، هدفگذاری شده است که ظرفیت تولید برق خورشیدی متصل به شبکه در استان تا پایان خرداد ۱۴۰۵ به ۳۰۰ مگاوات افزایش یابد؛ هدفی که با آماده بهره‌برداری بودن چندین پروژه جدید، دست‌یافتنی ارزیابی می‌شود. در مجموع، سمنان در مسیر تبدیل شدن به قطب راهبردی انرژی‌های تجدیدپذیر کشور قرار گرفته است.
استاندار سمنان در گفت‌و‌گو با «ایران» اظهار کرد: «انرژی خورشیدی به‌عنوان یکی از پاک‌ترین و در دسترس‌ترین منابع انرژی در جهان، در دهه‌های اخیر به محور اصلی سیاست‌گذاری‌های حوزه انرژی در بسیاری از کشورها تبدیل شده است. این نوع انرژی با بهره‌گیری از تابش مستقیم خورشید و تبدیل آن به الکتریسیته از طریق فناوری‌های فتوولتائیک، امکان تولید برق بدون آلایندگی و با حداقل هزینه‌های زیست‌محیطی را فراهم می‌کند.»

برق خورشیدی 
در مسیر رشد تا ۳۰۰ مگاوات
«محمدجواد کولیوند» استاندار سمنان با اشاره به اینکه در مناطق کویری و نیمه‌خشک، مزیت‌های انرژی خورشیدی دوچندان می‌شود به «ایران» گفت: «شدت تابش بالا، تعداد روزهای آفتابی زیاد و وجود اراضی وسیع، شرایطی ایده‌آل برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی ایجاد می‌کند. استان سمنان با وجود چنین ویژگی‌هایی، در سال‌های اخیر به یکی از کانون‌های مهم توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران تبدیل شده و برنامه‌ریزی‌های گسترده‌ای برای بهره‌برداری حداکثری از این ظرفیت انجام داده است.»
طبق گفته این مقام مسئول، استان سمنان توانسته است قراردادهایی برای تولید حدود سه هزار و ۷۰۰ مگاوات برق خورشیدی منعقد کند که از این میزان، تاکنون ۲۳۰ مگاوات به شبکه سراسری برق متصل شده است. این میزان تولید، گامی مهم در جهت افزایش سهم انرژی‌های پاک در سبد مصرفی کشور و کاهش فشار بر شبکه برق در زمان اوج مصرف محسوب می‌شود. «محمدجواد کولیوند» تصریح کرد: «هدف‌گذاری انجام‌شده نشان می‌دهد که این رقم قرار است تا پایان خرداد ۱۴۰۵ به ۳۰۰ مگاوات افزایش یابد. در همین راستا، ۹ پروژه نیروگاه خورشیدی با ظرفیت ۱۷۰ مگاوات آماده ورود به مدار تولید هستند و با تکمیل فرآیندهای فنی، از جمله تأمین تجهیزات و اتصال به شبکه، در زمان اوج بار تابستان به بهره‌برداری خواهند رسید.»

راه‌اندازی منطقه ویژه انرژی‌های نو
استاندار سمنان گفت: «ظرفیت بالقوه استان برای توسعه انرژی خورشیدی حدود ۲ هزار و ۴۰۰ مگاوات برآورد شده است. برای تحقق این ظرفیت، بیش از ۲ هزار هکتار زمین جهت احداث نیروگاه‌های خورشیدی در مقیاس‌های مختلف تخصیص یافته و پروژه‌های متعددی در حال اجراست.» وی افزود: «همچنین اجرای یک نیروگاه خورشیدی ۵۰۰ مگاواتی با استفاده از خط اعتباری طرف‌های چینی در دستور کار قرار دارد که می‌تواند به‌عنوان یکی از پروژه‌های شاخص این حوزه مطرح شود. در مجموع، حدود ۳ هزار و ۸۰۰ مگاوات قرارداد سرمایه‌گذاری در استان به امضا رسیده و سیاست‌گذاری‌ها بر این مبناست که تا زمان اجرای کامل این پروژه‌ها، از افزایش بی‌رویه تعهدات جدید جلوگیری شود، مگر در شرایط خاص و با تصمیم‌گیری‌های کلان.»
استاندار سمنان تصریح کرد: «در کنار اقدامات اجرایی، ایجاد ساختارهای مدیریتی برای تسهیل روند سرمایه‌گذاری نیز مورد توجه قرار گرفته است. تشکیل کمیته انرژی با هدف کاهش موانع اداری و تسریع در صدور مجوزها، یکی از مهم‌ترین این اقدامات به شمار می‌رود.» کولیوند افزود: «این کمیته به‌صورت منظم مسائل مربوط به سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی‌های خورشیدی را بررسی و پیگیری می‌کند. همچنین تأکید بر استفاده از اراضی بلااستفاده در شهرک‌های صنعتی برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی، نشان‌دهنده رویکردی هوشمندانه در بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود و کاهش هزینه‌های توسعه است.»
 طبق گفته این مقام مسئول، در افق بلندمدت، برنامه‌هایی برای ایجاد یک زیست‌بوم کامل انرژی‌های تجدیدپذیر در استان طراحی شده است. این برنامه‌ها شامل راه‌اندازی منطقه ویژه انرژی‌های نو و شهرک تخصصی انرژی‌های پاک است که در آن، زنجیره کاملی از تولید تا خدمات پشتیبانی شکل خواهد گرفت. احداث کارخانه‌های تولید پنل خورشیدی، باتری و اینورتر، ایجاد مراکز تعمیرات تخصصی و استقرار شرکت‌های دانش‌بنیان از جمله اجزای این طرح هستند. «محمدجواد کولیوند» تصریح کرد: «پیش‌بینی شده که مراکز تحقیقاتی و نوآوری در دانشگاه‌های استان راه‌اندازی شود تا پیوند میان صنعت و دانشگاه تقویت گردد. همکاری با کشورهای پیشرو مانند چین، آلمان و اسپانیا نیز در راستای جذب سرمایه و انتقال فناوری در دستور کار قرار دارد.»

توسعه زیرساخت‌های انرژی پاک
«محمدجواد کولیوند» استاندار سمنان اظهار کرد: «از منظر عملکردی، آمارها نشان‌دهنده رشد قابل توجه ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر در استان است. در بخش نیروگاه‌های کوچک‌مقیاس، ظرفیت از ۱۶٫۲ مگاوات در دولت‌های پیشین به ۱۴۵٫۸ مگاوات در دولت چهاردهم افزایش یافته و در مجموع به ۱۶۲ مگاوات رسیده است.» وی افزود: «در حوزه نیروگاه‌های بزرگ‌مقیاس نیز ظرفیت از ۲۰ مگاوات به ۴۶ مگاوات افزایش یافته و مجموع آن به ۶۶ مگاوات رسیده است. در نتیجه، مجموع ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر استان از ۳۶٫۲ مگاوات به ۱۹۱٫۸ مگاوات افزایش یافته و کل ظرفیت فعلی به ۲۲۸ مگاوات رسیده است». طبق گفته این مقام مسئول، برای هر مگاوات برق حدود ۳۵ میلیارد تومان مورد نیاز است و برای ظرفیت ۱۹۱٫۸ مگاوات، حدود ۶٫۷ همت تخصیص یافته است.
استاندار سمنان تصریح کرد: «در برنامه‌ریزی سال ۱۴۰۵، اجرای ۴۳۰‌پروژه نیروگاه کوچک‌مقیاس با ظرفیت ۸۴۸ مگاوات پیش‌بینی شده که نیازمند ۱۲۷۲ هکتار زمین و سرمایه‌ای معادل ۲۳۸ میلیارد و ۹۸۳ میلیون تومان است.» وی افزود: «علاوه بر آن، ۴۸ پروژه نیروگاه بزرگ‌مقیاس با ظرفیت ۲۸۶۸ مگاوات در دستور کار قرار دارد که برای آنها ۴۳۱۶ هکتار زمین و ۱۰۸ میلیارد و ۶۰۵ میلیون تومان سرمایه برآورد شده است. در مجموع، ۴۷۸ پروژه با ظرفیت ۳۷۱۶ مگاوات، به ۵۵۸۸ هکتار زمین و ۳۴۷ میلیارد و ۵۸۸ میلیون تومان سرمایه‌گذاری نیاز دارند.»
«محمدجواد کولیوند» گفت: «در چهارچوب برنامه عملکردی اصلاح‌شده دولت چهاردهم، برای نیروگاه‌های بزرگ‌مقیاس دستیابی به ظرفیت ۱۰٫۲ مگاوات تا پایان سال ۱۴۰۴ و ۱۷۹۸ مگاوات تا پایان سال ۱۴۰۶ هدفگذاری شده است. این اهداف نشان‌دهنده جهش قابل توجه در مسیر توسعه زیرساخت‌های انرژی پاک در استان است. در مجموع، روند توسعه انرژی خورشیدی در استان سمنان بیانگر یک تحول ساختاری در نگاه به تأمین انرژی است.» طبق گفته استاندار سمنان، تکیه بر مزیت‌های جغرافیایی، جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی، توسعه فناوری و ایجاد زیرساخت‌های علمی و صنعتی، مجموعه‌ای از عوامل هستند که این استان را در مسیر تبدیل شدن به قطب انرژی‌های تجدیدپذیر کشور قرار داده‌اند. استمرار این روند، در کنار مدیریت مصرف می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش ناترازی انرژی و افزایش پایداری شبکه برق ایفا کرده و سمنان را به الگویی موفق در سطح ملی تبدیل سازد.