اسحاق جهانگیری :

کشوری با ۱۵ همسایه را نمی توان محاصره کرد

آیین گرامیداشت روز ملی خلیج‌فارس صبح پنجشنبه در سالن همایش کتابخانه ملی ایران برگزار شد. در این آیین اسحاق جهانگیری، معاون رئیس‌جمهور در دولت‌های یازدهم و دوازدهم، فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت، سردار حسین علایی فرمانده پیشین نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، غلامرضا امیرخانی رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی و علی تاجرنیا دبیر همایش «به نام ایران، برای خلیج‌فارس» حضور داشتند.
در ابتدای این آیین، اسحاق جهانگیری در جمع چهره‌های سیاسی، فرهنگی و تاریخ‌پژوهان با بیان اینکه خلیج‌فارس در طول تاریخ، یکی از مهم‌ترین نمادهای انسجام، همبستگی و وحدت‌آفرینی ایرانیان بوده است، تأکید کرد: «ما ایرانیان با هر سلیقه، دین و مذهب و در هر نقطه‌ای از این کره خاکی، وقتی نام خلیج‌فارس را می‌شنویم، احساس تعلق، همدلی و پیوند با یکدیگر در وجودمان زنده می‌شود. خلیج فارس فقط یک نام جغرافیایی نیست؛ بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی ماست.» وی اظهار کرد: «این منطقه یکی از قطب‌های بزرگ انرژی جهان به شمار می‌رود. همین مزیت باعث شده در طول تاریخ، به‌ویژه از سوی قدرت‌های بزرگ، مورد توجه ویژه و رقابت‌های گسترده قرار گیرد.»
جهانگیری ادامه داد: «کشورهای حاشیه خلیج‌فارس که بیش از نیمی از سواحل آن در اختیار ایران است از ذخایر عظیم هیدروکربنی بهره‌مندند. نفت و گاز از مهم‌ترین ظرفیت‌های این منطقه به شمار می‌رود. از برجسته‌ترین نمونه‌ها، میدان گازی پارس جنوبی است که میان ایران و قطر مشترک بوده و به عنوان بزرگ‌ترین منبع گازی جهان شناخته می‌شود؛ ظرفیتی که می‌تواند نقش مهمی در اقتصاد منطقه و حتی اقتصاد جهانی ایفا کند و منشأ تحولات گسترده اقتصادی باشد.»

احیای فولاد مبارکه اصفهان به دست مهندسان ایرانی انجام می‌شود
وی در ادامه تأکید کرد: «زمان زیادی برای تکیه بر توانمندی‌های داخلی کشور گذاشته شد؛ ایران در ساخت سکوها و تجهیزات به نقطه‌ای رسید که وقتی شرکت توتال در زمان دولت یازدهم و بعد از برجام قصد سرمایه‌گذاری در پارس جنوبی داشت، برای ساخت یک سکوی ۲۰هزار تنی، نام سه چهار شرکت ایرانی را در صدر لیست خود قرار داد.»
جهانگیری گفت: «امروز احیای فولاد مبارکه اصفهان به دست مهندسان ایرانی و با تکنولوژی ایرانی و با واحدهای بزرگ ۲ میلیون تنی انجام خواهد شد.»
وی با بیان اینکه انرژی، موتور اصلی اقتصاد دنیاست، اظهار کرد: «اقتصاد بدون انرژی تعطیل است و یکی از کانون‌های مهم انرژی خلیج‌فارس و یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌ها در این حوزه تنگه هرمز است.» 
معاون اول دولت‌های یازدهم و دوازدهم تصریح کرد: «ورود و خروج مواد اولیه کارخانجات مهم در بخش پزشکی و بخش‌های مختلف مانند ده‌ها میلیون تن مواد اولیه کارخانجات، غلات و ماشین‌آلات صنعتی از تنگه هرمز است؛ تنگه‌ای که نبض اقتصاد در آن حرکت می‌کند. تنگه هرمز یکی از حساس‌ترین و استراتژیک‌ترین نقاط جهان است. بدون تردید نقطه‌ای‌ است که پیوند خلیج‌فارس با اقتصاد جهانی است.»
وی گفت: «به ظاهر می‌گویند ما ایران را محاصره دریایی کرده‌ایم، کشوری که با ۱۵کشور همسایه است و با همه آنها مبادلات وسیع تجاری و ریلی، جاده‌ای دارد، چگونه می‌شود آن را محاصره کرد.» 
جهانگیری ادامه داد: «ممکن است در واردات برخی از کالاها مشکل ایجاد کنید اما وسعت سرزمینی و اشراف بر تنگه هرمز از اجزای اصلی قدرت ایران و موقعیت ژئوپولتیک ایران هستند. تلاش ایران در تنگه هرمز حتی در زمان جنگ هشت ساله این بود که برای عبور و مرور کشتی‌ها امن و ایمن باشد.»
جهانگیری ادامه داد: «این جنگ، در واقع موجودیت ایران را هدف قرار داده است. طبیعی است که در چنین شرایطی، ایران باید از تمامی ظرفیت‌ها و داشته‌های خود برای دفاع استفاده کند. اقدام ایران در محدود کردن تردد در تنگه هرمز، جرقه‌ای بود که تأثیرات آن به سرعت بر اقتصاد جهانی نمایان شد. به گفته‌ مقامات اروپایی، تنها در چند روز از آغاز این بحران، اروپا مجبور به پرداخت ۲۵ میلیارد یورو بیشتر بابت تغییرات قیمت نفت شده است و این خود نشان می‌دهد که زندگی مردم جهان با چه شدتی تحت‌تأثیر قرار گرفته است؛ عامل اصلی این وضعیت نیز آمریکا و رژیم صهیونیستی هستند.»
جهانگیری با تأکید بر اینکه به باور من، آمریکا و متحدانش در این جنگ هیچ تحلیل درستی از توان نظامی ایران، روحیه‌ ایستادگی مردم و ساختار تصمیم‌گیری نظام نداشتند، تصریح کرد: «تصور آنها این بود که با یک حمله‌ غافلگیرانه و هدف قرار دادن رهبران و مدیران ارشد کشور، نظام تصمیم‌گیری ایران فروخواهد پاشید؛ در حالی که نیروهای مسلح کشور در این دوران، خوب درخشیدند. هم توان دفاعی ایران به اثبات رسید و هم ایستادگی مردم، بزرگ‌ترین پشتوانه‌ این مقاومت بود.» جهانگیری با بیان اینکه ایران در یکی از حساس‌ترین شرایط خود در دهه‌های اخیر قرار گرفته است، اظهار کرد: «عبور ایمن و عزتمند ایران از این شرایط سخت کنونی نیازمند همفکری همه دلسوزان و صاحبنظران است. باید علاوه بر اینکه کشور را از این شرایط پیچیده عبور می‌دهیم، افق روشنی برای آینده در برابر مردم ترسیم کنیم.» وی در ادامه تأکید کرد: «در این مسیر دو نکته مهم است؛ یکی تصمیمی است که رهبری و مسئولان عالی رتبه نظام گرفته‌اند که همان فعال شدن راهبرد دیپلماسی در کنار میدان و در کنار مردم است. باید از دیپلمات‌های ارشد کشور حمایت شود، دیپلمات‌های کشورمان باید ایران را از این مرحله عبور دهند، و در کنار آن بالابردن تاب‌آوری مردم تعیین‌کننده است.»
 
علایی: امنیت وابسته به آمریکا پایدار نخواهد بود
 حسین علایی هم در آیین گرامیداشت روز ملی خلیج‌فارس در کتابخانه ملی ایران در سخنانی گفت: «خلیج فارس بزرگ‌ترین مؤلفه قدرت امنیت ملی جمهوری اسلامی است. معمولاً قدرت ملی را به مؤلفه‌های قدرت نظامی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و غیره تقسیم می‌کنند.» فرمانده پیشین نیروی دریایی سپاه افزود: «بزرگ‌ترین قدرت ملی ژئوپولتیک و جغرافیایی جمهوری اسلامی ایران، خلیج‌فارس است. مردم ایران و مردم جهان به اهمیت خلیج‌فارس پی برده بودند، ولی جنگ ۴۰ روزه قدرت خلیج‌فارس را برای ایران و برای قدرت ملی ایران به خوبی نشان داد. اکنون بزرگ‌ترین قدرت نظامی جهان و قدرت نظامی منطقه یعنی آمریکا و اسرائیل تمام ظرفیت نیروی دریایی و هوایی خودشان را به کار گرفته‌اند که بتوانند از تنگه هرمز عبور کنند ولی چنین اتفاقی رخ نداده است.»
علایی خاطرنشان کرد: «بزرگ‌ترین تصمیمی که امام خمینی(ره) به عنوان رهبر انقلاب گرفت این بود که قدرت دریایی ایران را توسعه داد، چراکه در طول تاریخ هیچ‌گاه ایران دارای قدرت دریایی به توان و ظرفیت امروز نبوده است.» وی تصریح کرد: «در جریان جنگ ۴۰ روزه تمام ناوگان جنگی آمریکا از خلیج فارس خارج شدند و اکنون یک ناو جنگی آمریکا در خلیج فارس نیست؛ در حالی که بعد از جنگ تحمیلی هشت ساله، آمریکایی‌ها پایگاه‌های خود را در کویت، عربستان، بحرین، قطر، عمان و به‌ویژه در امارات توسعه دادند.» وی گفت: «محاصره دریایی ایران توسط آمریکا در دریای عمان و اقیانوس هند برای این است که نفتکش‌های ایران نتوانند تردد کنند، همین اقدام را صدام در جنگ هشت ساله انجام می‌داد. حتی آمریکایی‌ها برای حمایت از صدام به همراه اروپایی‌ها، بیش از ۱۰۰ فروند ناو جنگی وارد خلیج فارس کردند تا کنترل خلیج فارس را در اختیار بگیرند.»
وی گفت: «این جنگ نشان داد که امنیت وابسته به آمریکا پایدار نخواهد بود، تمام این کشورهای عربی ظرفیت و امکاناتشان را در اختیار آمریکا قرار دادند و به‌رغم اینکه ایران سیاست توسعه همکاری با همسایگان را در اختیار گرفته و به‌رغم اینکه برای این کشورها احترام بسیار زیادی قائل است ولی این کشورها غیر از اینکه پایگاه‌هاشان و سرزمینشان را در اختیار آمریکا برای توسعه پایگاه‌های نظامی قرار دادند، بنادرشان را هم در اختیار آن‌ها قرار دادند.»
 
امیرخانی: دیپلماسی، راه «ادب و دمار» است
غلامرضا امیرخانی رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی هم در سخنانی با اشاره به برنامه‌های فرهنگی که هر سال در بزرگداشت خلیج فارس برگزار می‌شود، گفت: «امسال شرایط متفاوتی برقرار است و همه با همه وجود احساس کردیم که خلیج فارس چقدر اهمیت دارد و با حیات ما ایرانیان گره خورده است.»
وی با بیان اینکه ایرانیان در برابر قدرت‌های بزرگ همواره از یک راهبرد هوشمندانه بهره برده‌اند، گفت: «صبر راهبردی یعنی دانستن اینکه زور و تزویر دشمن در برابر چرخش طبیعی اقتصاد و حیات مدنی دیر یا زود فرومی‌پاشد.»
امیرخانی با بیان اینکه دیپلماسی، راه «ادب و دمار» است، گفت: «اخیراً نسخه خطی یافت شده در فلورانس ایتالیا که نامش احتمالاً «فتح‌نامه» است و نوعی از دیپلماسی مرتبط با عصر صفویان است، این سراینده که در سفرنامه‌های اروپایی هم از او یاد شده از حاکم شهر میناب سخن به میان می‌آورد که «شیخ سیسی» نام دارد. وی در واقع کلانتر شهر میناب است و به عنوان رابط نواحی ساحلی با حاکمیت مرکزی از او نام برده شده است.»
رئیس کتابخانه ملی افزود: «او هنگامی که متوجه می‌شود ناوگان عظیم دریایی پرتغالی‌ها که «آرمادی» نام دارد، اینجا حضور دارد، نامه‌ای به شاه‌عباس صفوی می‌نویسد. شاه‌عباس فرمان می‌دهد که ابتدا از راه ادب رفتار کنید وگرنه دمار از ایشان برآورید. این دقیقاً همان قاعده ایست که ایران در طول تاریخ در برابر قدرت‌های بزرگ به کار برده است؛ در برابر ادب، ادب و احترام و در برابر بی‌ادبی و تحمیل اراده، دمار یعنی کیفر سخت و بازدارنده؛ سیاستی که تمام قدرت‌های حاضر در خلیج‌فارس مانند انگلیسی‌ها و آمریکایی‌ها دیده‌اند و نهایتاً به خروج تحقیرآمیز آنها منجر شد.» وی گفت: «در واقع با مرور این اسناد و اشعار و متون به این نتیجه می‌رسیم که تاب‌آوری ایرانیان در خلیج‌فارس نه یک پدیده تصادفی یا واکنشی مقطعی، که سیستمی برگرفته از خرد جمعی تجربه‌های انباشته و ارزش‌های ماندگار است.»

صفحات
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و چهارده
 - شماره نه هزار و چهارده - ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵