صلاحیت فیفا زیر سؤال رفته است

علی تاجرنیا
مدیرعامل باشگاه استقلال ایران

در سال‌های اخیر، مرز میان سیاست و ورزش بارها محل بحث و مناقشه بوده است؛ موضوعی که بار دیگر با اظهارنظرهای دونالد ترامپ درباره حضور یا عدم حضور تیم ملی ایران در جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ مورد توجه قرار گرفته است. این نوع موضع‌گیری‌ها، بار دیگر پرسش‌های جدی درباره حدود دخالت سیاستمداران در عرصه‌های ورزشی بین‌المللی را زنده می‌کند.
بر اساس ساختار و اساسنامه فیفا، فوتبال به‌عنوان یک نهاد مستقل تعریف شده و صراحتاً بر عدم دخالت دولت‌ها در امور فدراسیون‌های ملی تأکید دارد. در چنین چهارچوبی، تصمیم‌گیری درباره حضور تیم‌ها در رقابت‌های بین‌المللی نه در حوزه اختیار سیاستمداران، بلکه در صلاحیت نهادهای رسمی فوتبال و در نهایت فدراسیون‌های ملی است. بر این اساس هرگونه اظهارنظر سیاسی خارج از این چهارچوب، نه تنها فاقد جایگاه اجرایی است، بلکه می‌تواند با اصول استقلال ورزش نیز در تضاد قرار گیرد.
نکته قابل توجه این است که ایران پیش از بسیاری از تیم‌ها و به جز کشورهای میزبان، موفق به کسب سهمیه حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ شده و این موضوع صرفاً حاصل عملکرد ورزشی در میدان رقابت بوده است، نه تصمیمات سیاسی. بنابراین، اصل بدیهی در فوتبال بین‌المللی آن است که مسیر صعود و حضور تیم‌ها در زمین مسابقه تعیین می‌شود، نه در اظهارات غیرکارشناسانه.
انتظار می‌رود نهادهای حاکم بر فوتبال جهان، از جمله فیفا، بیش از پیش بر حفظ استقلال خود تأکید کرده و اجازه ندهند فضای غیرورزشی بر تصمیمات ورزشی سایه بیندازد. هرچند این نهاد همواره بر غیرسیاسی بودن ساختار خود تأکید داشته، اما برخی رویدادها و تصمیمات نمادین، مانند اهدای جوایز یا مواضع غیرمستقیم، گاه این تصور را ایجاد می‌کند که این مرز به‌طور کامل از تنش‌های سیاسی مصون نمانده است.
 آنچه اهمیت دارد بازگشت به اصل بنیادین فوتبال یعنی رقابت بر پایه شایستگی ورزشی است. تصمیم درباره حضور یا عدم حضور تیم‌ها، تنها در چهارچوب قوانین فیفا و نهادهای رسمی فوتبال معنا دارد و هرگونه دخالت یا فشار بیرونی، می‌تواند این اصل اساسی را با چالش مواجه کند.