دانشگاهیان در گفت و گو با «ایران» هدف قرار گرفتن مراکز علمی و آکادمیک را محکوم کردند
شریف در برابر مغولهای قرن ۲۱
گروه اجتماعی- حمله به زیرساختهایی که شهروندان غیرنظامی یک کشور از آن استفاده می کنند نهتنها نقض حقوق بینالمللی، بلکه جنایت علیه بشریت محسوب میشود؛ موضوعی که دشمن به هیچ وجه به آن پایبند نیست و با حمله به دانشگاه شریف نشان داد از سبعیت و دیوانگی پا را فراتر گذاشته است. حمله به دانشگاه شریف در اولین ساعات دوشنبه 17 فروردین انجام شد و طبق اعلام کانال ارتباطی این دانشگاه؛ مسجد دانشگاه، ساختمان دانشکده عمران، گروه فلسفه علم، پژوهشکدههای نانو و محیط زیست، ساختمان پژوهشکده همگرا و دانشکده مهندسی برق دچار آسیبهای مختلف شدهاند. این حمله به غیر از ابعاد وسیع خبری در داخل و خارج از کشور، واکنش های زیادی نیز از طرف مقامات به همراه داشت. محمدرضا عارف، معاون اول رئیس جمهور در توئیتی اعلام کرد:« سنگر واقعی، اراده اساتید و نخبگان ماست. هیچ وحشیگری در تاریخ نتوانسته علم را از ایرانی بگیرد. علم ریشه در جان ما دارد و این سنگر، فروریختنی نیست. »سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه نیز با انتشار پیامی در شبکه ایکس به اقدام بی شرمانه دشمن واکنش نشان داد. او در شبکه ایکس نوشت: «متجاوزان اسرائیلی-آمریکایی دانشگاهامآیتی ایران (دانشگاه صنعتی شریف) را بمباران کردهاند؛ این اقدام در ادامه حملات به دیگر دانشگاهها صورت گرفته است. ۱۴۰۰ سال پیش، حضرت محمد (ص) پیامبر اسلام فرمودند: حتی اگر دانش در خوشه ستارگان ثریا قرار داشته باشد، ایرانیان به آن دست مییابند. متجاوزان بهزودی قدرت ما را خواهند دید.»
نخبگان بار دیگر جهان را مبهوت خواهند کرد
علی باقر طاهرینیا
استاد دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران
دشمن آمریکایی- صهیونی در جنگ تحمیلی سوم در ۱۰ استان بیش از ۳۰ مرکز علمی و پژوهشی ما را هدف حمله کینهتوزانه خود قرار داده است. دشمن با این جنایت جنگی افزون بر خسارت مادی و مالی و تجهیزاتی در واقع دو پیامد مهم را رقم زده است؛ نخست سرمایه مشترک بشری یعنی بخشهایی از سرمایه علمی و فناوری را از بین برده است. چون علم و فناوری ماهیت جهانی و بشری است و تجهیزاتی که ابزار تولید علم و فناوری است، سرمایه بشری تلقی میشود و لزوماً سرمایه ملی نیست. پیامد دوم از بین بردن دستاوردهای علم و فناوری است که به طور مستقیم به پیشرفت دانش بشر آسیب میزند و بر اساس آموزههای دین مبین اسلام، زکات علم در نشر و گسترش آن است تا بشریت از دستاوردهای آن بهره ببرد. حمله دشمن به مراکز تحقیقاتی و پژوهشی در واقع ادامه سیاست ترور دانشمندان و نخبگان علمی است و گواه آن است که دشمن اساساً درکی از قداست علم و جهانشمولی دستاوردهای علمی ندارد و به استناد منطق قرآن کریم ما را به مقابله به مثل بازدارنده وا میدارد تا پاسخ کلوخانداز را با سنگ سخت و پشیمان کننده بدهیم. زیستبوم علم و فناوری در هر کشوری چند ستون مهم دارد که عبارتست از: نیروی انسانی، نهاد علم و فناوری، سیاست و نقشه راه، تجهیزات و زیرساخت. هریک از این ستونها عیار و اهمیت خاصی دارند. سیاست و نقشه راه، چراغ راه و جهتنمای حرکت علمی است و اگر این نقشه راه درست نباشد، مسیر حرکت به سمت قله و سرمنزل مقصود نخواهد بود. وجود نهاد علم و فناوری کارآمد، چابک و فعال لازمه حرکت جریان علم و فناوری است. تجهیزات و زیر ساخت علم و فناوری سرعت حرکت علم و صحت مسیر حرکت را تعیین میکند، ولی با وجود این و به رغم عیار و اهمیت این سه عنصر، آنچه غیر قابل جایگزین است و به عنوان کنشگر خلاق و محوری باید از آن یاد کرد، چیزی جز عنصر نیروی انسانی نیست. تجهیزات و زیرساخت هرچند پر هزینه باشد ولی قابل جبران است و حاصل جمع اراده استوار به علاوه امید انگیزه، استعداد سرشار بهزودی و سرعت قطار علم و فناوری را به پیش خواهد برد. نخبگان توانمند و برخوردار از هوش و مهارت سرشار که در شرایط تحریم این شگفتانگیزها را خلق کردهاند بار دیگر با بازسازی و احیای ظرفیتها و فتح قلههای جدید جهانیان را مبهوت و متحیر خواهند کرد. در جمهوری اسلامی ایران زیست بوم علم و فناوری شکل گرفته و کاملاً بومی و نهادینه شده است. به همین دلیل عناصر و ستونهای این زیست بوم با محوریت نیروی انسانی یکدیگر را ترمیم و تکمیل میکنند. به عبارت دیگر علم و فناوری در جمهوری اسلامی ایران همان هوش سرشار ایرانی است که ریشه در تاریخ و تمدن پر افتخار ایران دارد. دشمن بی ریشه و دنیازده ما تحت تأثیر عقلانیت ابزاری همه چیز را ذیل معادله سود و زیان مادی معنا میکند و به چیزی فراتر از آن باور ندارد. نه اخلاق و معنویت در محاسبات او جا دارد و نه علم و انسانیت. به همین دلیل فهرست رفتارهای برآمده از حمایت و بربریت نوین دشمن رو سیاه، روی جنایتکاران جنگی گذشته را سفید کرده است.
حمله به دانشگاهها باعث بسیج اجتماعی میشود
فرشاد نجفیپور
روانشناس و استاد دانشگاه علوم پزشکی ارتش
دانشگاه نماد دانش، آینده و نخبگان جامعه است. حمله به دانشگاه برای ایجاد ترس گسترده در میان دانشجویان و نخبگان و القای این پیام است که هیچ جا امن نیست و برای شکستن روحیه نسل تحصیلکرده انجام میشود. این حملات همچنین به هویت و نمادها ضربه میزند. در روانشناسی اجتماعی، برخی مکانها نماد هویت جمعی هستند.
دانشگاهها نماد پیشرفت، آزادی اندیشه و آینده کشور هستند. حمله به این نمادها برای ایجاد شوک هویتی و تضعیف امید اجتماعی انجام میشود. علاوه بر این موارد ایجاد درماندگی آموختهشده را به دنبال دارد، برای اینکه مردم احساس کنند حتی محیطهای علمی و غیرنظامی هم هدف قرار میگیرند، تا به این نتیجه برسند که هیچ کنترلی بر شرایط ندارند و مقاومت یا تلاش بیفایده است.
دشمن این حملات را با هدف ایجاد انفعال اجتماعی و ناامیدی جمعی انجام میدهد. افزون بر این، ناامن کردن مراکز علمی برای افزایش فرار مغزهاست و کاهش سرمایه انسانی یک کشور را سبب میشود.
با این اوصاف این حملات در جوامعی مثل ایران اثر معکوس هم میتواند داشته باشد و باعث افزایش همبستگی اجتماعی میشود و حس مقاومت و هویت جمعی را تقویت میکند. در روانشناسی این را اثر بسیج اجتماعی در برابر تهدید نیز مینامند.
نهاد آموزش علم با این حملات از بین نخواهد رفت
دکتر حمید احمدی
استاد دانشگاه تهران
حمله به دانشگاهها و نهادهای علمی یک جنایت جنگی است، اما معمولاً رژیم غاصب صهیونیستی و آمریکا در هر منطقهای که حمله کردهاند، این اقدام ددمنشانه را هم انجام دادهاند. آنها دنبال این هستند که توان علمی کشور را کم کنند یا از بین ببرند. البته قطعاً نهاد علم در کشور ما با این حملات از بین نخواهد رفت، اما ساخت مجدد آنها زمانبر است.
یقیناً جامعه دانشگاهی ایران جایگاه اختصاصی و مهم خود را در منطقه حفظ میکند. آنها به خوبی میدانند که ظرفیت ایرانیان در علم و فناوری بالاست. با اینکه ایران در تنگناهای زیادی بوده، اما این موجب نشده که دست از علم و فناوری بردارد. به طور کلی جایگاه علم ایران در قرن معاصر بسیار بالا رفته و این را میتوانیم از بروز و ظهور مراکز علمی و پژوهشی متعدد در کشور ببینیم.
دشمن به میراث مشترک بشریت حمله می کند
دکتر مریم بهادری
حقوقدان و استاد دانشگاه اراک
علم و دانش به عنوان یک دستاورد انسانی، بارها در اسناد بینالمللی به عنوان «میراث مشترک بشریت» توصیف شده و دانشگاهها نماد سرمایه علمی، فرهنگی و محل حفظ و مبدأ انتقال دانش در سراسر جهان هستند. هدف قرار دادن دانشگاه یعنی هدف قرار دادن میراث مشترک بشریت چون گستره علم و دانش به داخل مرزهای یک کشور محدود نمیشود. دانشجو و استادی که در دانشگاه تولید علم میکند در واقع همه جهان را از دستاورد علمیاش بهرهمند میکند و از سوی دیگر تولید علم و دانش در داخل مرزهای یک کشور به استقلال علمی، دانش بومی و بهرهبرداری از آن در جهت خودکفایی میانجامد. این سلسله حملات به دانشگاههای بزرگ و پرآوازه کشورمان محکوم و آشکارا نقض اصول حقوق بینالملل بشردوستانه و کلیه کنوانسیونهایی است که باید در همه مخاصمات مسلحانه رعایت شود. حمله به مدارس و دانشگاهها از روز آغاز تجاوز نظامی تا به امروز، اوج استیصال و شقاوت متجاوزان را نشان میدهد و مطمئن هستم نمیتواند اراده ملت ایران برای بازسازی و ادامه مسیر خودکفایی علمی را متوقف کند.
این شرایط بیش از پیش مسئولیت جامعه جهانی و نهادهای بینالمللی را نمایان میکند که بایستی بدون رویکرد گزینشی و بیلکنت جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت آمریکا و رژیمصهیونیستی علیه زیر ساختهای علمی و آموزشی را محکوم کنند. ایران عزیز ما به لطف پروردگار و با تکیه بر همبستگی ملی و فداکاری فرزندانِ خویش از این مقطع مهم تاریخی با پیروزی، به سلامت عبور خواهد کرد.
سرمایه اصلی دانشگاه انسان است نه تجهیزات
علی سرزعیم
دانشآموخته اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف
سرمایه اصلی و پایهای هر دانشگاهی، نیروی انسانی متعهد و دانشآموخته آن است؛ تجهیزات و امکانات فیزیکی در درجه دوم اهمیت قرار دارند و نقش مکمل را ایفا میکنند. البته این قاعده در رشتههای مختلف تفاوت دارد. برای مثال، در علوم انسانی، تجهیزات پیشرفته تأثیر تعیینکنندهای در کیفیت آموزش و پژوهش ندارند. از این رو، صرفاً بمباران فیزیکی دانشگاهها یا تخریب ساختمانها نمیتواند مسیر علم و دانایی را در ایران مختل کند.
تا زمانی که افراد مشتاق به علمآموزی، پژوهش و آموزش وجود داشته باشند، تا وقتی خانوادههای ایرانی تحصیل فرزندان خود را یک ارزش بنیادین میدانند و تا هنگامی که راه موفقیت در تحصیل هموار و دستیافتنی است، این مسیر پرافتخار علمی ادامه خواهد یافت. حملات به مراکز علمی و دانشگاهی، هرچند تلخ و ناگوار، تأثیر چندانی در متوقف کردن این روند پویا ندارد و نمیتواند اختلال جدی در مسیر علمی ایران ایجاد کند.
این حملات امروز روی داده و متأسفانه گریزناپذیر بودهاند. باید آنها را تحمل کرد و از دل بحران عبور نمود، ولی باید دانست که چنین اقداماتی تأثیر چشمگیر و ماندگاری بر حرکت علمی کشور نخواهند گذاشت. اراده جمعی ملت ایران قویتر از آن است که با چند ضربه فیزیکی از پای درآید.
دشمن باید این واقعیت را دریابد که برخی رشتهها در ایران چنان ریشه دوانده و تثبیت شدهاند که علم در آنها هرگز به عقب بازنخواهد گشت. برای نمونه، ما در عرصه مهندسی جزو بهترینهای جهان هستیم؛ خواه خوششان بیاید یا نه. دانشگاههایی همچون شریف، پلیتکنیک تهران و علم و صنعت ایران، همگی در جمع صد دانشگاه برتر مهندسی دنیا جای دارند. این مراکز به حدی دانشجویان توانمند و خلاق پرورش دادهاند که ایران اکنون به عنوان یکی از کشورهای مطرح در تولید مهندسان باکیفیت در جهان شناخته میشود.
اگر دشمن توهم دارد که با این حملات میتواند توان مهندسی ایران را (که به طور طبیعی در خدمت صنایع دفاعی و نظامی نیز قرار میگیرد) تضعیف کند، کاملاً در اشتباه است. کشوری که در مهندسی قوی باشد، قطعاً در زمینه نظامی نیز قدرتمند ظاهر خواهد شد. همانطور که این توان مهندسی سالها قبل در اختیار صنایع موشکی کشور قرار گرفت و امروز باعث افتخار و سرافرازی ایران در دنیاست، مطمئن باشید که به زودی همین توان برای طراحی و تولید سامانههای پیشرفته رهگیری و تأمین امنیت آسمان ایران بسیج خواهد شد. آسیبپذیری کنونی، موقتی است و به زودی برطرف میشود.
ما آنقدر مهندسان خبره، خلاق و متعهد داریم که پس از پایان این حملات، پژوهشهای بسیار باکیفیت و عمیقی آغاز خواهد شد. دشمنان خواهند دید که ایران این نقص امنیتی را در کوتاهترین زمان ممکن برطرف میکند و از دل هر بحرانی، جهشی نوین متولد میشود. من به توان مهندسی و پزشکی ایران ایمانی راسخ دارم. خرابیها به زودی ساماندهی میشود، نوسازی گستردهای را شاهد خواهیم بود و ایران قویتر از قبل به مسیر افتخارآمیز خود ادامه خواهد داد.
