دفاع از تمامیت تمدنی خلیج فارس
دکتر زهره عطاییآشتیانی
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی
1.خلیج فارس از کهنترین و پایدارترین فضاهای تمدنی جهان است؛ پهنهای که از هزاره سوم پیش از میلاد تاکنون نقش پیونددهنده میان فلات ایران، بینالنهرین، شبه قاره هند، دریای عرب و شرق آفریقا را برعهده داشته است. در ادبیات تاریخ جهانی، خلیج فارس بهعنوان «گره کلیدی شبکه اقیانوس هند» شناخته میشود؛ شبکهای که از قرنها نهتنها کالا، بلکه دانش، آیین، خط، فناوری، هنر و روایت تمدنی را میان سرزمینها تولید، توزیع و به مصرف میرساند. اگر چه امروز تصویری از کارکرد اقتصادی و ژئوپلتیکی از این مسیر به نمایش جهانیان گذاشته شده اما در لایههای عمیقتر این پهنه، بازه تازهای از رقابت روایتها، هویتها و قدرت نرم را شکل داده است.
2.جنگ آمریکایی-صهیونیستی علیه ایران، نه یک نبرد نظامی بلکه یک جنگ تن به تن فرهنگی-تمدنی است؛ جنگی که در آن، ایران با تاریخ و تمدن هزاران ساله خود، بهعنوان تنها نگهبان واقعی این میراث جهانی، در برابر تلاشهای این قدرتهای فاقد تاریخ تمدنی ایستاده است. آیا آنان تنها به منابع انرژی چشم دوختهاند؟ خیر، آنها در پی تسلط بر ریشههای تمدنی و فرهنگیای هستند که در این سرزمین رشد کرده و شکوفا شدهاند. هدف آنان نابودی بنیانهای فرهنگی و بازتعریف تاریخ بر اساس منافع سیاسی و اقتصادی خود است و این مسأله متأخر نیست، سالیانی است که تبلیغ و تأکید بر تغییر نام خلیج فارس یا ادعای مالکیت جزایر ایرانی از سوی کشورهایی که در حال ساختن تاریخ برای خود هستند، جرقه آن زده شده است.
3.ایران در طول قرون، نهتنها از منابع طبیعی خلیج فارس دفاع کرده، بلکه از میراث عظیم علمی، فرهنگی و هنری این منطقه که در دل تمدنهای باستانی نهفته، پاسداری کرده است. علم ریاضیاتی که در دوران ساسانیان بر مبنای اصول حکمت و فلسفه ایرانی پایهگذاری شد، یا هنر معماری که در دوران اسلامی در ایران به اوج رسید، تنها بخشی از گنجینهای است که ایران از آن دفاع کرده است. اینها تنها نمونههایی از آن هستند که در دل خلیج فارس و در میان تمدنهای بزرگ این سرزمین بهوجود آمده است و حالا در برابر تهدید قدرتهای بیتاریخ قرار دارد.
بنابراین باید اذعان کرد که این نبرد فرهنگی-تمدنی به طور خاص در خلیج فارس به اوج خود رسیده است. ایران نهتنها باید از منابع طبیعی خود محافظت کند، بلکه در قامت ناجی در بازتولید ظرفیت تمدنی این سرزمین که روزگاری نقطه تلاقی تمدنها و هنرها بود، ظاهر شده است.
4. ایران همچنان بهعنوان تنها قدرت تمدنی در منطقه، مسئولیت حفظ تمامیت فرهنگی، تاریخی و طبیعی خلیج فارس را بر دوش دارد. این جنگ نهتنها جنگی بر سر منابع است، بلکه جنگی است بر سر هویت، فرهنگ و تاریخ بشریت. جمهوری اسلامی ایران، این مسئولیت تاریخی را با غرور و شجاعت به دوش میکشد و این نبرد، نبردی برای بقای تمدنها و حفظ هویت فرهنگی جهان بشری در برابر جهان تهی از معناست.
