تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی دامن محیط زیست را هم گرفته است
آتش جنگ دشمن بر جان جنگلهای حرّا و زاگرس
دبیر گروه زیستبوم
سخنگوی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور از ورود خسارت به جنگل حرا در ساحل خلیج فارس و جنگلهای زاگرس به دنبال حمله متجاوزانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران خبر میدهد.
جنگلهای حرا در فهرست جهانی یونسکو ثبت شدهاند. براساس قوانین بینالمللی، حمله به میراث جهانی جنایت علیه بشریت محسوب میشود. رژیم صهیونیستی و آمریکا در این جنگ هم نشان دادند کوچکترین اعتقادی به قوانین بینالمللی ندارند. جنگلهای زاگرس نیز که از جنگ حال حاضر خسارت دیدهاند، تأمینکننده ۴۰ درصد از آب شیرین کشور هستند.
کامران پورمقدم، سخنگوی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در گفتوگو با «ایران» میگوید:«این جنگ تحمیلی که اتفاق افتاد، اثرات آن به صورت مستقیم و غیرمستقیم به رویشگاههای مرتعی و جنگلی ما برمیگردد. فرقی نمیکند و پوشش گیاهی کشور را حتماً تحتتأثیر قرار میدهد؛ چه به صورت مستقیم که به هر حال انفجاراتی بهوقوع میپیوندد و باعث آتش در مناطقی که مرتعی و جنگلی است و پوشش گیاهی دارد، میشود یا به صورت غیرمستقیم میتواند باعث ایجاد آلودگی در محیط و زیستگاهها و هم آلودگی حیاتوحش و زیستگاههای طبیعی، چه در آب و چه در خاک و نهایتاً به صورت غیرمستقیم باعث آسیب وضعیت رویشی پوششی-گیاهی ما شود. در واقع اکنون در دو بخش بیشترین آسیب از این جنگ و اثرات آن را روی جنگلها داریم، بویژه در مناطق جنگلی خلیج فارس که در جنوب کشور هستند؛ رویشگاههایی مثل جنگلهای مانگرو یا همان جنگلهای حرا که جزو جنگلهای منحصربهفرد جهان محسوب میشوند. این جنگلها بهعنوان ذخیرهگاه زیست کره (بیوسفر) در فهرست جهانی یونسکو قرار دارد و باید به صورت ویژه مورد حفاظت قرار گیرد ولی متأسفانه این جنگ تحمیلی باعث میشود محدوده این رویشگاه و آبهایی که در مناطق ساحلی دچار آلودگی شده بهشدت این زیستگاه را تحتتأثیر قرار دهد.»
او پیشبینی میکند بخشی از این جنگلها در آینده دچار خشکیدگی شود، به خاطر آلودگیهایی که در اثر این جنگ به وجود خواهد آمد.
پورمقدم درباره مناطق جنگلهای گرمسیری در رویشگاه خلیج فارس-عمانی که وسعت آن حدود ۲میلیون هکتار است، میگوید:«این جنگلها هم بینصیب از تأثیر منفی جنگ نبوده و دچار حریق و آتشسوزی خواهند شد، بویژه مناطقی که در حاشیه مناطق جنگی و حملات هوایی و انفجارات قرار دارد.»
او یادآوری میکند:«ما در جنگ ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی علیه ایران نیز سعی کردیم مستنداتی را از آسیبهایی که به مناطق جنگلی و مرتعی کشور وارد شد، تهیه کنیم و این مستندات را به صورت مکتوب از طریق سازمان حفاظت محیط زیست و مجامع بینالمللی، به فائو، کنوانسیونهای تنوع زیستی و سازمان ملل منعکس کنیم. در این جنگ اخیر هم که اکنون کشور مورد تجاوز دشمن تجاوزگر قرار گرفته، حتماً این مستندسازی را انجام داده و به صورت ویژه در مجامع بینالمللی پیگیری خواهیم کرد.»
او میگوید:«ما الان چون در جریان دفاع مقدس هستیم و این جنگ در جریان است، فعلاً نتوانستیم از خسارتهایی که به وجود آمده است، ارزیابی دقیقی داشته باشیم اما جنگلهای مناطق غرب و زاگرس ما در برخی از مناطق دچار آتشسوزی شده و به خاطر وقوع انفجارات، همچنین مناطق جنوبی که جنگلهای گرمسیری است، دچار آسیب شده است.»
او درباره اطفای حریق این آتشسوزی میگوید:«یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری از ابتدای تجاوز دشمن و آغاز جنگ تحمیلی، گشتهای ویژه مراقبتی را در دستور کار خود قرار داده و به صورت مرتب مناطقی را که ممکن است آسیب ببیند، رصد میکند. این رصد شامل بروز آتشسوزی، تجاوز به منابع طبیعی توسط اشخاص یا تخریب پوشش گیاهی میشود. حریقی هم که اتفاق میافتد با حضور مأموران جنگلبانی و یگان حفاظت اطفا میشود.»
پورمقدم درباره تعداد آتشسوزیهایی که اطفا شده است، میگوید:«در حال حاضر آماری وجود ندارد اما یگان حفاظت در حال مستندسازی و تهیه آمار است.»
این کارشناس جنگل میگوید:«خوشبختانه با حضور بهموقع یگان حفاظت منابع طبیعی، حریقها در مراحل اولیه اطفا شده است.»
پورمقدم، مردم را مخاطب قرار میدهد و میگوید:«در این وضعیت جنگی که قرار داریم، خیلی مهم است که سازمان منابع طبیعی بتواند با مشارکت مردم محلی، جدا از اینکه خود یگان حفاظت، برنامهریزیها و حضور ویژهای در ساماندهی منابع طبیعی دارد، حتماً از مشارکتهای مردمی بهره ببرد؛ چراکه همانطور که حضورشان در عرصههای مختلف همیشه به پایداری کشور کمک کرده، حتماً در این زمان هم میتواند خیلی به حفاظت عرصههای طبیعی کمک کند. ما از این حضور مردمی بهره میبریم و خواهش میکنم حتماً در این زمینه به ما کمک کنند.»
او به نقش همیاران طبیعت که توسط سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری ساماندهی شده و عموماً از جوامع محلی هستند اشاره میکند و خواستار همکاری آنها میشود.
پورمقدم خواستار همکاری مردم در مجموعه اقدامات حفاظتی میشود و احتمال می دهد کسانی بخواهند در این موقعیت جنگلی، اقدام به قطع درختان یا تصرف اراضی کنند. او اعتقاد دارد مردم می توانند با اطلاعرسانی بهموقع برای جلوگیری از تخریب منابع طبیعی با جنگلبانها همکاری کنند.
هشدار درباره تخریب زاگرس
حمید ظهرابی، معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست نیز با اشاره به اهمیت ناحیه رویشی زاگرس میگوید:« زاگرس یکی از ۳۲ نقطه داغ تنوع زیستی و اندمیسم جهان به شمار میرود، اما متأسفانه از آذربایجان غربی و کردستان تا استان فارس شاهد بمباران گسترده این ذخیرهگاه طبیعی هستیم و این اکوسیستم ارزشمند به شدت در معرض تهدید قرار دارد. این منطقه به تنهایی میزبان ۲۴۲ گونه گیاهی اندمیک (بومی) است.»
وی در ادامه میگوید:«اهمیت این بومسازگان به حدی است که ۷۱ منطقه از ۳۲۴ منطقه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست در محدوده زاگرس قرار دارند و سه ذخیرهگاه زیستکره جهانی شامل ارژن و پریشان، تنگ صیاد و دنا که در یونسکو به ثبت رسیدهاند نیز در همین محدوده واقع شدهاند.»
او خاطرنشان میکند: «منطقه زاگرس پیش از وقوع جنگ تحمیلی نیز تحت فشارهای ناشی از تغییر اقلیم قرار داشت و ادامه جنگ میتواند این اکوسیستم طبیعی ارزشمند را با آسیب پذیری های بیشتر ی مواجه کند.»
وی همچنین از سکوت برخی مجامع بینالمللی محیط زیستی در قبال این حوادث انتقاد میکند و میگوید: «برخی نهادهای بینالمللی تنها از کشورها درخواست ارائه گزارش و عملکرد دارند، اما در چنین شرایطی منفعل و بیعمل بوده و سکوت میکنند.»
ظهرابی با اشاره به تعهدات بینالمللی در زمان جنگ میافزاید: «بر اساس پروتکل الحاقی به کنوانسیون ژنو مصوب سال ۱۹۷۷، حفاظت از محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی در زمان جنگ باید مورد توجه قرار گیرد، در حالی که آنچه امروز شاهد آن هستیم، تخریب گسترده طبیعت ایران به ویژه در ناحیه زاگرس هستیم که بخش عمده حملات نظامی در آن متمرکز شده است.»
او میگوید: «در جریان جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، حدود ۸۴۵۰ هکتار از مناطق تحت حفاظت کشور که عمدتاً در ناحیه رویشی زاگرس قرار دارند نیز دچار حریق شده و خسارات قابل توجهی به آنها وارد شده است.»
ظهرابی میگوید: « بر اساس ماده ۵۵ پروتکل الحاقی کنوانسیون ژنو، تخریب شدید محیطهای طبیعی ممنوع است. همچنین آلودگی شدید هوای تهران در پی حمله به مراکز ذخیره سوخت، مصداق روشنی از دستکاری محیط زیست برای اهداف نظامی به شمار میرود؛ اقدامی که علاوه بر آسیب به مردم و طبیعت، برخلاف کنوانسیون منع استفاده نظامی یا خصمانه از دستکاری محیط زیست (ENMOD) مصوب سال ۱۹۷۶ است.»
نامه رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به دبیر کل سازمان ملل
به دنبال حمله متجاوزانه، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست در نامهای به دبیرکل سازمان ملل متحد، نسبت به پیامدهای زیستمحیطی و انسانی حملات اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، هشدار داد و خواستار اقدام فوری جامعه بینالمللی شد.
شینا انصاری در این نامه خطاب به آنتونیو گوترش گفته است، از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ حملات نظامی گستردهای از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز شد و در جریان این اقدامات، زیرساختهای غیرنظامی نیز هدف قرار گرفتهاند. در این نامه قید شده است، در یکی از این حملات مدرسهای در شهر میناب هدف قرار گرفت که به کشته شدن ۱۷۰ کودک بیگناه انجامید. همچنین در شامگاه ۷ مارس ۲۰۲۶ تعدادی از انبارهای سوخت در تهران مورد حمله قرار گرفت که در پی انفجار آنها، حجم زیادی از ترکیبات سمی هیدروکربنی و اکسیدهای گوگرد و نیتروژن وارد جو شد. معاون رئیسجمهور در ادامه تصریح کرده، انتشار این آلایندهها موجب بروز شرایط بحرانی آلودگی هوا در تهران و کرج شده و سلامت شهروندان، بهویژه سالمندان و افراد دارای بیماریهای قلبی و تنفسی را با مخاطرات جدی مواجه کرده است. همچنین بارشهای صبح ۸ مارس در استان تهران میتواند باعث انتشار مواد خطرناک با خاصیت اسیدی شده و آسیبهای جدی به ریه انسانها، منابع آبی و اکوسیستمهای طبیعی وارد کند.
انصاری با اشاره به آمادهباش کامل مراکز درمانی استان تهران افزوده است:«سازمان حفاظت محیطزیست به شهروندان توصیه کرده است با توجه به شرایط ایجاد شده و ورود آلودگی به محدوده شهرهای تهران و کرج، تا حد امکان از حضور غیرضروری در فضای باز خودداری کرده و در منازل بمانند.» رئیس سازمان حفاظت محیطزیست در ادامه این نامه تأکید کرده است، این حملات نقض آشکار تعهدات بینالمللی در حوزه حفاظت از محیطزیست، از جمله تعهدات ذیل کنوانسیونهای چندجانبه محیطزیستی، کنوانسیون چهارچوب تغییر اقلیم سازمان ملل و کنوانسیون تنوع زیستی است. وی در پایان از دبیرکل سازمان ملل و سازوکارهای تخصصی این سازمان خواست با محکوم کردن این اقدامات و پیگیری مسئولیت عاملان، در برابر آنچه «جنایت آشکار علیه محیطزیست و مردم ایران» خوانده شده است، موضعی قاطع اتخاذ کنند.
