وصایای امیرالمؤمنین به امام حسن مجتبی (ع) در آیین زندگی
از مهمترین آثار سیدمهدی شجاعی در مورد فرمایشات امیرالمؤمنین علی (ع) کتاب «آیین زندگی» است. در این کتاب که به چاپ بیستم رسیده است، بخشی از مهمترین فرمایشات امیرالمؤمنین (ع) - که درباره نحوه صحیح زندگی روزمره و پاسخ بسیاری از سؤالات رفتاری و منش وعملکردمان است - از لابهلای کتب ارزشمند پیشین، بیرون میآید و با خوانشی امروزی و مأنوس، همه آنچه برای زندگی در این جهان بدان نیاز است، در اختیار نوجوانان، جوانان و همه مخاطبان قرار میگیرد و طرحی از زندگی سالم و با امنیت را در نگاه جست وجوگر آنان با قابی نوین زینت میدهد. در این کتاب که در قالب ترجمه و شرح نامه سی ویکم نهجالبلاغه منتشر شده است، در نگاه اول با وصایای امیرالمؤمنین (ع) به فرزندشان امام حسنمجتبی (ع) مواجه میشویم، اما با نگاهی دقیقتر درمییابیم در این نامه، نقشه گنجی برای زیست بهتر در دنیا و رسیدن به آخرتی پربارتر، برای همه ما نهفته است؛ چراکه بهترین و بزرگترین و دلسوزترین پدر عالم در حال وصیت به یکی از عزیزترین فرزندان خود است و مسلماً در چنین رابطهای و در چنین وصیت و توصیهای، چیزی از قلم نمیافتد و از مهمی فروگذار نمیشود. از مطالعه تک تک فرازهای نامه، چنین درمییابیم که این سطور، نه یک وصیت شخصی بلکه دستورالعملی جامع و کامل است از جانب پدر یک امت برای همه فرزندانش تا روزی که جهان برپاست... تا بتوانند در فراز و نشیب حوادث و شرایط گوناگون هر عصر و هر جامعهای که در آن زیست میکنند، بهترین طریق سلوک را دریابند و از بهترین راهکارها و شایستهترین عملکردها، طرفهای بربندند. در مقدمه کتاب نیز بعد از ذکر دلایلی مبنی بر اینکه چرا این وصیت، نه به صورت یک یادداشت خصوصی و نه به شکل انتقال معارف (همانند ودایع امامت و اسرار خلقت) بلکه در قالب نامهای سرگشاده آمده است، میخوانیم: «پس این وصیتنامه، سفارشات یک پدر است به تمامی فرزندانش - اعم از پسر و دختر و کوچک و بزرگ - در تمام طول تاریخ و در همه وسعت گیتی. آن هم نه یک پدر معمولی و متعارف. پدری که به راههای آسمان آشناتر است تا مسیرهای زمین، پدری که هزار کتاب از کتب انبیا در دستهای اوست، پدری که از ازل ناظر بر خلقت بشر بوده است و انسان را از خودش بهتر میشناسد، پدری که معلم همه انبیا بوده است و مراد و اسوه همه اولیا، پدری که به دلیل معصومیت آسمانی، نقص و خلل و خطا و اشتباه در کلام و رفتارش راه ندارد. پدری که اگر دستت را در دستش بگذاری، میتوانی مطمئن باشی که برایت بهشت را با همه وسعت و جاودانگیاش میخرد.» تک تک فرازهای این منشور تربیتی جامع و مانع، میتواند به عنوان سرفصلهایی برای شناخت وظایف فردی و اجتماعی هر فرد مسلمان، در مجامع آموزشی تدریس شود. آنچه این سرفصلها را برای تدریس سیره زندگی اسلامی، غنیتر میکند این است که در این اثر، نویسنده به ترجمه روان و سلیس مضامین نامه سیویکم بسنده نکرده است و برای تبیین و تعمیق افزونتر مطالب، احادیث و روایات، مطالب مرتبط دیگری در آن مضمون را از خود حضرت یا سایر معصومین گردآوری و نقل کرده است. به امید بهرهمندی بیشتر از این گنج ارزشمند، به فرازهایی از این وصیتنامه بیهمتا اشاره میکنیم: «او کلید گنجینههایش را در دو دستت نهاده وقتی که درخواست از خودش را به تو رخصت داده. پس هرگاه اراده کردی، درهای نعمتش را با دعا باز کن و نزول باران رحمتش را از او بخواه. (و فرمود هرکه از غیر خدا درخواست کند مستحق حرمان است.) پس مبادا که تأخیر در پاسخ و اجابتش، اسباب نومیدیات گردد. چرا که بخشش و مرحمت مبتنی است بر مختصات نیت. و چه بسا فلسفه تأخیر در اجابت این باشد که پاداش بیشتری نصیب خواهنده شود و هدایای ارجمندتری به دست آرزومند برسد. و چه بسا، چیزی از خدا خواستهای و به خواستهات نرسیدهای، ولی به این حقیقت رسیدهای که چیزی بیشتر و بهتر از آن را دیر یا زود برایت تدارک دیدهاند. یا دریافتهای که خیر و صلاحت در نداشتن آن چیز بوده است. چه بسا حاجتی داشتهای که رسیدن به آن باعث تباهی دینت میشده. پس سعی کن از خدا چیزی بخواهی که زیباییاش برایت جاودان و وجودت از رنج و سختیاش درامان بماند.»
