کتاب «آن است شیوه حکومت» آخرین اثر سید‌مهدی شجاعی در مورد فرمایشات امام علی(ع) است که اخیراً به چاپ هفتم رسیده است. به بهانه تجدید چاپ این اثر در ماه مبارک رمضان و با این دعا و درخواست از محضر باریتعالی که ان‌شاءالله در شب‌های مبارک قدر، نویسنده این اثر سلامت و عافیت خود را بازیابد، به شرح و بررسی این کتاب  می‌پردازیم.
این کتاب در مورد یکی از نامه‌های نهج‌البلاغه است که چون «آیین‌نامه حکومت اسلامی» است، از جایگاه ویژه‌ای در تاریخ اسلام برخوردار است. در این کتاب، نامه معروف امیرالمومنین(ع) به مالک اشتر به گونه‌ای شیوا و رسا ترجمه شده و در عین حال لحن جذاب، دلاورانه و الهام‌بخش آن نیز حفظ شده است. انتخاب کلمات به شیوه‌ای است که در عین وزین و فخیم بودن، ساده، روان و قابل فهم نیز 
هستند.
 تسلط نویسنده به زبان فارسی و عربی و نثر ادیبانه و خاص او در ترجمه، مخاطب را که همزمان متن عربی و فارسی را در صفحات این کتاب می‌بیند، از دیدن کلام نورانی مولا محظوظ‌‌تر می‌کند. و اما به لحاظ محتوایی، این فرمایش امام علی(ع) می‌تواند به‌مثابه برترین منشور بین‌المللی حقوق بشر برای همه انسان‌ها، در همه اعصار معرفی و تبیین شود.
 
 خواندنی برای شرایط حساس فعلی
زمان نگارش کتاب، حدود دو سال پیش، نویسنده در مقدمه کتاب آورده است:«ما اکنون بیش از هر زمان دیگری نیازمندیم که اصول و قواعد حکومت را از منظر اسلام علوی دریابیم.» با در نظر گرفتن شرایط بسیار حساسی که این روزها در حال گذر از آن هستیم، شاید این اکنون بسیار به‌روزتر و ملموس‌تر باشد. و حساسیت مسأله درک اسلام «علوی» و تمایز آن از اسلام «اموی»، مخاطبان بیشتری را به عرصه طلب و عطش کشانده باشد. دنبال‌کنندگان آثار این نویسنده حتماً می‌دانند، آنچه تحت عنوان مقایسه اسلام علوی و اموی، در مقدمه این کتاب بدان اشارتی شده است، به طور کامل و مبسوط در جدیدترین اثر ایشان مجلدات «حماسه سجادیه» بدان پرداخته شده و از ابعاد بسیار زیادی مورد مداقه و مقایسه و نیز سبب‌شناسی و آسیب‌شناسی قرار گرفته است.
 اما آنچه در مقدمه خواندنی این کتاب مورد تأکید قرار دارد، بُعد مهمی در مورد زمامداری و حکومت است. در مقدمه آمده است:«فرامین حضرت امیر برای حکومت و باید و نبایدهای او در اداره مملکت، بهترین ترازو یا سرمشق و الگوست برای اینکه جزء جزء گفتارها و رفتارهای حکومت اسلامی را با آن مقابله‌ کنیم و به عیار اصلی یا بدلی بودن آن پی ببریم. و از آن مهم‌تر اینکه عملکرد این حکومت اسلامی را عیناً عملکرد مقدر و مطلوب اسلامی تلقی نکنیم و آن را مبنای قضاوت در مورد اسلام و فرامین آن قرار ندهیم. به عبارت دیگر: این فرمان را به‌عنوان بهترین و دقیق‌ترین ملاک و شاخص، پیش رو داشته باشیم و هر نگاه و حرف و عملی را با آن مطابقت دهیم و تضادها و تعارض‌ها را بفهمیم و هر چه به اسم اسلام می‌شود را به حساب اسلام نگذاریم.»
 با این توضیحات و در شرایطی که بیش از هر زمان دیگری نیاز به تبیین و تشریح اسلام علوی داریم، مراجعه به این نامه می‌تواند پاسخگوی بسیاری از سؤالات نسل جوان در مورد نحوه ارتباط حکومت با مردم، مردم با حکومت و... باشد و به تعبیر امروزی پروتکل کاملی برای مدیریت جامعه ارائه دهد. بسیاری از جوانان تشنه دانستن و درک و شناخت نحوه صحیح زمامداری اسلامی هستند و بسیاری از مدیران نیازمند آن. تنوع آرا و افکار در جامعه کنونی ما ایجاب می‌کند که زمامداران ما بیش از هر زمان دیگری مخاطب این فراز از هشدارهای مولا امیرالمؤمنین(ع) باشند که:«و تن‌پوش قلبت را دوست داشتن مردم قرار ده. و محبت به مردم. و ملاطفت با مردم. و نسبت به مردم، همچون حیوان درنده مباش که خوردن‌شان را غنیمت بشماری. چراکه مردم دو دسته‌اند: یا برادر تواند در تعریف دین. یا همسان تواند در تناسب خلقت. گاهی 
به دام گناهی می‌افتند.  و گاهی به عارضه‌ای دچار می‌شوند. و خواسته و ناخواسته دست به کار خطایی می‌زنند. از گناهانشان در گذر و بر خطایشان چشم بپوش. همچنان که دوست داری و خوشحال می‌شوی که خداوند از گناهت بگذرد و چشم بر خطایت بپوشد. چرا که تو بالادست آنانی و آنکه به تو حکم داده و حاکمیت بخشیده، بالادست توست و خدا بالادست آن کسی است که به تو حکم داده و کار آنان را به تو سپرده. و آنان را وسیله آزمون تو قرار داده.»
(صفحات ۲۹ تا ۳۳)
 
 نقشه‌ راهی برای مسئولان
 شواهد تاریخی گواهند که حضرت امیر(ع) چه وسواس‌ها و حساسیت‌هایی در احقاق حقوق مردم داشته‌اند و اگر کوتاهی و قصور و یا تخلفی صورت می‌گرفته است، با چه دقتی، با افراد تحت امر و کارگزاران برخورد می‌کرده‌اند. در فرازی دیگر می‌خوانیم:«و اساساً وظیفه اصلی تو، رسیدگی به حقوق یکایک مردم 
است.  و مبادا که هیچ دلمشغولی و سرگرمی‌ای تو را از این وظیفه اصلی بازدارد. این‌طور نیست که پرداختن به کارهایی مهم و خطیر، تضییع حقوق کوچک را موجه کند. از اهتمام در انجام کارهای مردم دریغ نکن و با مردم از موضع بالا برخورد نکن. و خود جویای احوال کسانی باش که دست‌شان به تو نمی‌رسد. و مردم هم آنان را کوچک می‌شمارند و به دیده 
حقارت می‌نگرند.
برای این دسته از مردم، از میان معتمدینت، متواضع‌ترین و با مرام‌ترین افرادت را انتخاب کن که مأموریت مدام‌شان، ارائه گزارش از احوال و امور اینان باشد. و با اینان به گونه‌ای رفتار کن که در قیامت بتوانی پاسخگوی خداوند باشی؛ که در میان مردم، این گروه بیش از بقیه، نیازمند رسیدگی و توجه‌اند. و بدان که نزد خداوند باید در مورد ادای حق یکایک آحاد ملت، پاسخگو باشی. و امور یتیمان و کهنسالان درمانده و بیچاره را خود شخصاً عهده‌دار باش. چراکه اینان زبان خواهش ندارند و دست تکدی پیش نمی‌آرند و البته این‌بار سنگینی است بر دوش حاکمان. و بار حق اساساً سنگین است.  
و خداوند، حمل آن را برای کسانی آسان می‌کند که دغدغه عاقبت دارند و شکیبایی می ورزند و به درستی آنچه خدا وعده‌شان فرموده اعتماد می‌کنند. و شخصاً وقتی را برای رسیدگی به نیازها و مشکلات مردم اختصاص بده. 
در مجلسی بنشین که امکان حضور همگان میسر باشد و تلاش کن که یکپارچه تواضع و فروتنی بشوی در مقابل خدایی که تو را آفریده است و پای هر چه پاسبان و پاسدار و محافظ و نگهبان را از این مجلس کوتاه کن تا هر که هر حرفی دارد، بتواند بی‌لکنت و ترس از عقوبت بیان کند. که من از رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) شنیــــــــدم، به کـــــــــــرات که می‌فرمود:«هیچ امتی به رستگاری نمی‌رسد تا وقتی که ضعیــــــف نتواند حقش را بی‌لکنـت و تـــــــــرس از عقــــــوبت، از قوی بستـــاند.» (صفحـــــــات ۱۲۰ تا ۱۲۵)

کتاب آن است شیوه حکومت
فرمان حضرت امام علی(ع) به مالک اشتر

   نویسنده و مترجم: سیدمهدی شجاعی
  انتشارات: نیستان هنر
  تعداد صفحات: 160 صفحه
  قیمت: 120000 تومان