هیأت دولت در اطلاعیه‌ای از همه مردم دعوت کرده است تا در مراسم چهلم شهدا و جانباختگان حوادث دی ماه کشور حاضر شوند. 
این مراسم با تصمیم «ستاد بررسی حوادث دی ماه» به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور امروز در همه استان‌های کشور و به میزبانی استانداران با حضور مقامات دولتی و دیگر نهادهای کشور برگزار می‌شود. 
این سوگواری ملی در تهران، از ساعت 14.30 در مصلای بزرگ امام خمینی و در مشهد از ساعت 18 در حرم مطهر رضوی برگزار می‌شود.
معاون اول رئیس‌جمهور روز گذشته در اختتامیه جشنواره خوارزمی، حوادث دی ماه را یک بازی «باخت – باخت» خواند و تأکید کرد که همه غم داریم و در این سوگ بزرگ سهیم هستیم.
محمدرضا عارف در این مراسم از همه آحاد مردم برای شرکت در مراسم چهلم شهدا و جانباختگان دعوت کرد و سپس در صفحه شخصی خود در شبکه ایکس با هشتگ «ما داغداریم» نوشت: «دولت جمهوری اسلامی ایران عزادار شهادت و فقدان بیش از سه هزار شهروند در حوادث دی ماه است.
 از همه مردم دعوت می‌کنم با حضور در مراسم چهلم فرزندان ایران، در این سوگواری ملی، در کنار خانواده‌های داغدار و دولت عزادار همراه باشند.» هیأت دولت هم در اطلاعیه‌ای از مردم خواسته تا با حضور در این مراسم «مرهمی بر دل‌های سوخته سوگواران عزیز» باشند.
 در این اطلاعیه آمده است: «ملت شریف ایران، پدران، مادران، جوانان و نوجوانان عزیز، «ما همه داغداریم» و جان هر هموطن ایرانی برایمان عزیز است و فقدانش سوزناک؛ وقایعی که در دی‌ماه گذشته اتفاق افتاد و اعتراضات مدنی بخشی از شهروندان را به اغتشاش و ناآرامی‌های خشونت‌بار کشاند، برای همه خدمتگزاران شما بسیار تلخ و اندوهناک است. 
 در این حوادث شهادت و فقدان بیش از سه هزار تن از فرزندان ایران‌زمین ضایعه‌ای جبران‌ناپذیر بر پیکر جامعه ما وارد کرده است.  دولت و رئیس‌جمهوری محترم با تسلیت مجدد این داغ به همه هموطنان، بالاخص خانواده‌های محترم داغدیده، همه اقشار ملت رشید ایران را به حضور در مراسم چهلم درگذشت آنان که روز سه‌شنبه ۲۸ بهمن‌ماه از ساعت 30/14 در مصلای امام‌خمینی تهران و از ساعت ۱۸ در حرم مطهر رضوی در مشهد و همچنین سایر مراسمی که در مراکز استان‌های مختلف برگزار می‌شود، دعوت می‌کند تا با حضور خود مرهمی بر دل‌های سوخته سوگواران عزیز باشید.  بدیهی است خانواده‌های محترم معزی نیز مجالس و مراسم مورد نظرشان را بر اساس صلاحدید و سنت‌های خودشان برگزار خواهند کرد.» 
سپاه پاسداران هم در اطلاعیه ای از مردم دعوت کرده است در مراسم چهلم شهدا و جانباختگان حوادث دی ماه شرکت کنند.

آغازی بر تصمیمات التیام‌بخش باشد

علیرضا شریفی‌یزدی
 جامعه‌شناس

تصمیمات و اقداماتی مهم نه صرفاً از سوی دولت بلکه از سوی مجموعه نهادهای نظام لازم است تا اندوه این سوگ ملی کاسته شود.
اما بیایید منصفانه به قضیه نگاه کنیم. مسیر حرکت دولت آقای پزشکیان در مواجهه با اعتراضات و همدردی با خانواده‌های جانباختگان و مشخصاً برگزاری مراسم چهلم، حرکتی جدید است. اقدامات و ابتکاراتی را از سوی دولت شاهد هستیم که نشان‌دهنده مسئولیت‌پذیری، همدلی و همراهی آن با مردم است.
برای اولین بار در تاریخ ۴۷ ساله جمهوری اسلامی، یک مقام عالی‌رتبه بابت اتفاقات تلخی که رخ داد، از مردم عذرخواهی کرد. این عذرخواهی به‌تنهایی می‌تواند یک نوید و پدیده مثبت تلقی شود.
 همدلی و همدردی اعلام شده با خانواده‌های جانباختگان و آسیب‌دیدگان نیز کم‌نظیر بوده و در جای خود ارزشمند است. با این حال اگر از منظر جامعه‌شناسی به وقایع اخیر بنگریم، می‌بینیم که زخم‌های عمیقی در جامعه ایجاد شده.
 لذا نمی‌توان امیدوار بود که در کوتاه‌مدت برگزاری مراسم چهلم جانباختگان هم این زخم را درمان کند و هم آن فاصله را ترمیم نماید. 
باید امیدوار بود که در بلندمدت و با اتخاذ تصمیمات مهم و تمهیدات بیشتری درباره این خانواده‌ها مثل شناسایی و رسیدگی‌های بیشتر، بتوان مرهمی پیدا کرد و درد‌ها را التیام بخشید.
خیلی از جامعه‌شناسان و کارشناسان حوزه‌های اجتماعی پیش‌تر هشدار داده‌اند که باید نسبت به تقویت سرمایه اجتماعی و افکار عمومی فکری اساسی‌تر کرد و از در افتادن‌های بی‌مورد با مردم یا سختگیری‌های بی‌جا و دخالت‌های نادرست در زندگی‌ مردم پرهیز کرد.
 می‌توان از مواضع دولت و به‌خصوص اقدام به برگزاری مراسم ملی و عمومی برای جانباختگان دفاع کرد، همچنانکه از عذرخواهی رئیس‌جمهوری می‌توان دفاع کرد به عنوان ابتکاراتی که برای اولین بار اتفاق می‌افتد.
 این اقدامات دولت می‌تواند از این منظر امیدوارکننده باشد هم برای جامعه و هم برای خانواده‌های جانباختگان که شروع برنامه‌ها و ابتکارعمل‌های مهم‌تر و اصلاحات ضروری باشد برای التیام زخم‌های انباشته‌شده در جامعه.

بازسازی سرمایه اجتماعی؛ آزمون صداقت دولت در روزهای سخت

اسماعیل گرامی مقدم
سخنگوی حزب اعتماد ملی 

حوادث تلخی که در دی‌ماه رخ داد، کام مردم را از هر دو سو تلخ کرد و جامعه را در بهتی سنگین فرو برد. صحنه‌هایی که در آن روزها دیده شد، آکنده از اندوه، خشونت و جانکاهی بود که آثار روانی و اجتماعی عمیقی بر پیکره کشور بر جای گذاشت.
 خانواده‌هایی داغدار شدند، سرمایه‌های مادی و معنوی آسیب دید و فضای عمومی جامعه به شدت ملتهب شد. اگر پیش از این شکاف میان دولت و ملت را تهدیدی جدی برای کلیت کشور و نظام می‌دانستیم، اکنون با پدیده‌ای نگران‌کننده‌تر روبه‌رو هستیم و آن شکل‌گیری شکاف میان ملت با ملت است، شکافی که می‌تواند سرمایه اجتماعی را فرسوده و بنیان همبستگی ملی را تضعیف کند.
 این وضعیت خطری بزرگ‌تر و پیچیده‌تر است چرا که تجربه کشورهای مختلف نشان داده قدرت‌های بزرگ و بازیگران مداخله‌گر دقیقاً از چنین گسل‌هایی برای تعمیق بحران‌ها بهره می‌برند. نمونه‌هایی در سال های اخیر نشان می‌دهد چگونه تشدید شکاف‌های اجتماعی می‌تواند به بی‌ثباتی گسترده، فرسایش حاکمیت ملی و حتی تجزیه منجر شود.
 از این رو هرگونه تعمیق دوگانگی و تقابل در داخل ناخواسته بازی در زمین کسانی است که از تضعیف انسجام ملی سود می‌برند. در چنین شرایطی مسئولیت دولت و در رأس آن رئیس‌جمهوری دوچندان است. پیش‌تر نیز در شبکه ایکس از آقای پزشکیان خواستیم که به عنوان رئیس قوه مجریه، در مسیر تقویت وحدت و انسجام ملی گام بردارد و برای خشونت‌زدایی از فضای عمومی جامعه اقدام کند. چرا که امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند ابتکاراتی هستیم که پیام همدلی، مسئولیت‌پذیری و همراهی را به جامعه منتقل کند و نشان دهد دولت صدای همه شهروندان را می‌شنود.
بنابراین برگزاری مراسم چهلم از سوی دولت و رئیس‌جمهوری می‌تواند گامی مؤثر در جهت التیام آلام مردم باشد، اقدامی نمادین اما معنادار که نشان دهد دولت در غم و اندوه جامعه شریک است و خود را جدا از مردم نمی‌داند. البته این اقدام زمانی اثرگذار خواهد بود که با بررسی دقیق خطاهای احتمالی، شفاف‌سازی، پاسخگویی و تلاش عملی برای جبران خسارت‌های جانی و مالی از هر دو سو همراه شود. تنها در این صورت است که می‌توان امید داشت اعتماد آسیب‌دیده، هرچند به دشواری، اما به‌تدریج ترمیم شود. اما باید توجه داشت که این مسیر آسان نیست. تندروهایی هستند که منافع خود را در تفرقه و چنددستگی جست‌وجو می‌کنند و ممکن است هر اقدام وحدت‌آفرین را آماج حمله قرار دهند.  با این حال دولت باید بر عهدی که با مردم بسته است پایبند بماند، از هیاهو نهراسد و با صداقت و اقدام عملی نشان دهد در کنار جامعه ایستاده است.  در این راستا نخستین گام بازسازی اعتماد، پذیرش مسئولیت، همدلی صادقانه و تلاش برای ترمیم شکاف‌هاست. دولت حرکت در این مسیر را آغاز کرده و امید می‌رود با برداشتن گام‌های مؤثر تکمیلی، انسجام ملی و آرامش اجتماعی احیا شود.

دولت در مقام اولیای دم جانباختگان

ماشاءالله شمس‌الواعظین
 عضو شورای اطلاع‌رسانی دولت

عضو شورای اطلاع‌رسانی دولت اقدامات رئیس جمهوری درمورد حوادث دی‌ماه و رویکرد دولت در پرهیز از دسته‌بندی جانباختگان را مثبت خواند و گفت: «دولت با تصمیم به برگزاری مراسم چهلم جانباختگان این حوادث خود را در جایگاه اولیای‌دم این افراد معرفی کرده است.»
ماشاءالله شمس‌الواعظین در گفت‌وگو با ایرنا، در ارزیابی خود از اقدام دولت برای برگزاری مراسم چهلم جانباختگان حوادث دی‌ماه گفت: «دولت در این خصوص یک رشته اقداماتی انجام داده که قابل توجه است و باید به آن نمره خوبی داد. نخستین اقدام مثبت دولت، اعلام اسامی جانباختگان بود که برای نخستین بار در کشور بدون کوچک‌ترین احتیاط این کار را انجام داد. هم‌اکنون این اطلاعات در سایت موجود است و بخش زیادی از ادعاهایی که از سوی رسانه‌های خارجی نسبت به برخی افراد و شایعاتی مبنی بر تعداد بالای جانباختگان و آمار و ارقام متفاوت مطرح می‌شد و حتی در برخی موارد مزایده می‌شد، اکنون متوقف شده است.» این فعال رسانه‌ای و تحلیلگر سیاسی اقدام دولت در برگزاری مراسم چهلم جانباختگان را موجب کمک به آرامش‌بخشی فضای ملتهب جامعه و حرکتی مثبت دانست و گفت: «این اقدام دولت از سوی دیگر می‌تواند برای آن دسته از افرادی که همچنان درباره جانباختگان تردیدهایی دارند، التیام‌بخش باشد. این رشته اقدامات همچنین می‌تواند مرهمی بر زخم‌هایی باشد که عمیقاً در پیکره جامعه ایران ایجاد شده است.»
شمس‌الواعظین بیان کرد: «دولت اکنون میان جانباختگان این تلفات سنگین، تفکیکی قائل نیست؛ مگر در مواردی خاص که افراد وابسته به گروه‌هایی مشخص با هدف به آشوب کشیدن اعتراضات، در میان صفوف معترضان و مردم حضور یافته‌اند.»عضو شورای اطلاع‌رسانی دولت با اشاره به اینکه به‌عنوان نمونه، برخی افراد وابسته به گروهک منافقین با سوء استفاده از شرایط در میان معترضان و تظاهرکنندگان وارد شدند، خاطرنشان کرد: «این گروه همچنین اعلام کرده است که کشته‌شدگانش در صفوف مردم حضور داشته‌اند.»
به گفته شمس‌الواعظین، دولت میان دیگر جانباختگان هیچ تفکیکی قائل نیست؛ چه معترضان معصومی که برای رساندن پیام دشواری‌های معیشتی خود به خیابان آمده بودند و در معرض آسیب قرار گرفتند و جان باختند و چه نیروهای امنیتی و انتظامی که در حین انجام مأموریت جان خود را از دست دادند.» این فعال رسانه‌ای ابراز امیدواری کرد که گام بعدی در حل مشکلات جامعه و ایجاد آرامش در جامعه، حرکتی در جهت برقراری آشتی ملی باشد؛ آشتی‌ برای مقابله با چالش‌ها و بحران‌های موجود و نیز مواجهه با تهدیدها و توطئه‌های احتمالی دشمنان در منطقه.