گروه اقتصادی در میزگردی با حضور محمدمهدی تندگویان و صدیف بیکزاده به سازوکار نمایشگاهها در کشور پرداخت
ابزار نمایش «ساخت ایران»
برگزاری نمایشگاههای تخصصی یکی از مهمترین راههای ارتباط مستقیم تولیدکننده و مصرفکننده است. در واقع نمایشگاهها میتوانند بستری برای توسعه کسبوکارها فراهم آورند؛ آنهم با هزینهای اندک. با توجه به اهمیت این بخش در توسعه تجارت داخلی و خارجی میزگردی با حضور صدیف بیکزاده، مدیرعامل شرکت سهامی نمایشگاههای بینالمللی جمهوری اسلامی ایران و محمدمهدی تندگویان، رئیس هیأتمدیره شرکت سهامی نمایشگاههای بینالمللی در روزنامه ایران برگزار شد. در این میزگرد اقدامات حمایتی و نحوه حمایت از بنگاههای ایرانی تشریح شد. همچنین عنوان شد که در سال حدود یک میلیون نفر از نمایشگاههای ایران بازدید میکنند. بخش دیگری از گفتوگو به میزان درآمدهای ارزی شرکت سهامی نمایشگاهها برمیگردد. در ادامه مشروح این میزگرد را میخوانید.
بمانجان ندیمی
گروه اقتصادی
از اینجا شروع میکنم که بخش نمایشگاه علیرغم اینکه معمولاً در حاشیه قرار میگیرد و سرتیتر اخبار نمیشود، عضو مهمی به لحاظ معرفی محصولات ایرانی چه در ایران و چه در خارج از کشور بوده و به نوعی یک ابزار حمایتی برای تولیدکنندههای ایرانی محسوب میشود تا بتوانند محصولات شان را در نمایشگاههای مختلف (چه در داخل و چه در خارج کشور) به نمایش بگذارند. شما به عنوان متولی این بخش، حمایتهایی که از حضور فعالان اقتصادی در نمایشگاهها انجام میدهید، شامل چه بخشهایی است؟
بیکزاده: ما (شرکت نمایشگاهها) به عنوان بستری فعال هستیم که بتوانیم فعالیتهای اقتصادی را برای خلق تقاضای داخلی و خارجی، تبادل دانش بینبنگاهی و آخرین اتفاقاتی که در حوزههای تخصصی میافتد، پوشش دهیم. از آنجا که این موارد در بستر نمایشگاه اتفاق میافتد، معمولاً آن کانسپت اصلی دیده میشود (نه خود نمایشگاه)؛ ولی فضا اگر نباشد قطعاً آن مفهوم نیز قابلانتقال نیست. با اینکه هدف غایی ما نیز ایجاد بستر است و مابقی به عنوان وسیله مطرح میشود. در پاسخ به اینکه شرکت سهامی نمایشگاههای بینالمللی جمهوری اسلامی ایران چه حمایتهایی را برای فعالان اقتصادی در نظر گرفته است، باید به چند نکته اشاره کنم. اینطور نیست که شرکت ما به دنبال سود و زیان نباشد. ولی به موضوعات انتفاعی کمتر میپردازیم. بعضاً لوکیشنی به نام محل دائمی نمایشگاههای بینالمللی وجود دارد که در شمال تهران است. در همین یک فقره اگر انتفاع را در نظر بگیرید، هزینه- فرصت از دسترفته آن توجیه اقتصادی ندارد. ولی چون محل مناسبی است که اهداف دیگری را هم در نظر دارد، ما به عنوان یک شرکت دولتی، مواردی همچون سود شرکتهای ایرانی، رشد اقتصادی، توسعه فعالیتهای داخلی و خارجی بنگاهها و در نهایت رفاه جامعه و رشد اقتصادی کشور را دنبال میکنیم. به هر حال رشد اقتصادی بر فعالیت همه تأثیر خواهد گذاشت. ما در این بستر دو دو تا چهار تای اقتصادی نمیکنیم که مثلاً در ولنجک فضایی که میخواهند با آن امکانات در اختیار فرد بگذارند، چقدر است و همان مبلغ را دریافت کنیم.
آنطور که متوجه شدم شما درصدی را به عنوان هزینه برای بنگاههای اقتصادی ایرانی مشخص میکنید. درست است؟
بیکزاده: بله؛ یک درصد جاری از هزینهها لحاظ و زمینه برای بنگاههای اقتصادی فراهم میشود که از این بستر استفاده کنند و بیایند کالا و خدمات خودشان را عرضه کنند. البته این نکته را یادآور میشوم که بعضی از رویدادهای نمایشگاهی مانند نفت و گاز، ایران پلاست و صنعت ساختمان شاید توجیه اقتصادی هم داشته باشد، اما نیاز است که برخی از شرکتها از حمایت بیشتری برخوردار شوند. مانند شرکتهای دانشبنیان یا استارتاپها که بهتازگی میخواهند وارد فضای بازار شوند. حضور این دسته از شرکتها در نمایشگاه میتواند بستری برای حضور آنها در بازار را فراهم کند. ما قطعاً برای آنها حمایت ویژهای را در نظر میگیریم که هزینه کمتری پرداخت کنند. همچنین تخفیفات ویژهای برای برخی بنگاهها و شرکتهای نیازمند این حمایت، برای حضور در نمایشگاههای خارج از سایت داخلی و در کشورهای دیگر نیز در نظر گرفته شده که بخشی از هزینه آنها را پشتیبانی میکند. یعنی علیرغم اینکه حضور یک بنگاه اقتصادی در نمایشگاه خارجی به منزله بازاریابی برای توسعه صادرات است، ما نهتنها از آن پول نمیگیریم، بلکه بخشی از هزینهها مثل هزینه سفر یا هزینه اجاره غرفه در آن نمایشگاه خارجی را فراهم میکنیم.
به این نکته اشاره کردید که از شرکتهای دانشبنیان یا استارتاپها حمایت ویژهای میکنید. اگر در یک نمایشگاه بزرگ مانند نمایشگاه صنایع پتروشیمی هم این شرکتها حضور داشته باشند، شما از آنها حمایت میکنید؟
بله؛ دقیقاً. حمایت ما از یک شرکتی که روی پای خودش ایستاده و شاید نیاز به کمکهای فنی و مالی ندارد، کمتر خواهد بود. مثلاً شرکتهای پتروشیمی شرکتهایی هستند که علاوه بر توان مالی بالا، بازار مناسبی نیز دارند و جا افتادهاند. مسلماً وضعیت شرکتهای فعال در این بخش با آن شرکتی که تازه میخواهد وارد بازار شود و خود را مطرح کند، کاملاً متفاوت است. قطعاً شرکت نوپا نیاز به حمایت بیشتری دارد. در دنیا هم همین است؛ بنگاههایی که تازه متولد میشوند مثل یک نوزادی که تازه متولد شده، به مراقبت بیشتری نیاز دارند تا بالغ شوند و بتوانند گلیم خودشان را از آب بیرون بکشند.
برخی از کسانی که در نمایشگاههای خارجی شرکت کردهاند، از نحوه حمایت از آنها برای حضور در آن نمایشگاهها گلایهمند بودند. یعنی انتظار داشتند که این حمایتها بیشتر باشد. سؤالی که مطرح میشود این است، مبنای این حمایت فارغ از اینکه شما از شرکتهای کوچکتر بیشتر حمایت میکنید، چیست؟ ممکن است یک شرکت کوچک صادرات کافی نداشته باشد، اما از طرفی یک شرکت دیگر صادرات خوبی داشته باشد، ولی توان حضور در نمایشگاه را نداشته باشد؛ اینها به چه صورت اولویتبندی میشوند؟
تندگویان: مدل حمایت ما برای حضور در نمایشگاهها دو بخش مجزا دارد؛ یک بخش اصلی آن خود سازمان توسعه تجارت است که از قدیم هم بوده و قوانین مشخصی دارد که اتفاقاً دقیقاً مدلی است که شما به آن اشاره میکنید؛ یعنی شرکتهایی که جوایز صادراتی دارند، شرکتهایی که صادرات بهتری داشتند و حجم بیشتری صادرات انجام دادند به آنجا میآیند و طبق یک دستورالعمل و قانون مشخص مورد حمایت قرار میگیرند و به آنها جوایز صادراتی تعلق میگیرد.
تا آنجا که میدانم یکی از مشوقهای صادراتی همین حمایت از حضور در نمایشگاههای خارجی است.
تندگویان: بله؛ این بخش برای سازمان توسعه تجارت است. وقتی در سطح استانی یا ملی جوایز صادراتی به یک شرکت تعلق بگیرد، به سازمان توسعه تجارت میرود و درخواست مشوقهایش را میدهد. حالا اگر از مجموعه این شرکتها کسی به شرکت نمایشگاهها بیاید، یعنی شرکتی باشد که علاوه بر اینکه میخواهد از سایر مشوقهایش استفاده کند، قصد دارد در عرصه نمایشگاهی هم حضور پیدا کند، دو نوع حمایت را برای آنها اعمال میکنیم: یکی در نمایشگاهی که خود شرکت نمایشگاهها برگزار میکند یا مجریانی که از سازمان توسعه تجارت مجوز دارند برگزار میکنند، تخفیفهایی را برای حضور آنها لحاظ میکنیم. از سوی دیگر ممکن است در یک رویداد خارجی، قرارداد حضور در نمایشگاه را ببندیم. این شرکتها که میخواهند از مشوقهای حضور در نمایشگاهها استفاده کنند، از آنها به لحاظ پرداختی حمایت میکنیم، طوری که شاید یکسوم رقم اصلی از آنها دریافت شود.
مدلی که توضیح دادید مربوط به شرکتهایی است که از سمت سازمان توسعه تجارت معرفی میشوند. اگر یک شرکت به صورت مستقیم به شما مراجعه کند، این روند به چه شکل خواهد بود؟
تندگویان: ما جدولی در هیأتمدیره شرکت داریم که برای 15، 16 نمایشگاه خارج از کشور با موضوعات مختلف سرمایهگذاری میکنیم. ممکن است خودمان به صورت مستقیم این کار را انجام دهیم و ممکن است مجریان دارای مجوز ما این کار را انجام دهند. به هر حال روال اینطور است که هر نمایشگاه در هیأتمدیره میآید و آنجا در مورد حضور یا عدمحضور تصمیمگیری میشود. در این شرایط اگر شرکتی به سمت ما بیاید، علاوه بر همه تخفیفاتی که به آن اشاره کردم ازجمله جوایز صادراتی، بر اساس مجوزی که از مجمع شرکت گرفتیم، تخفیفات جداگانهای را به آن شرکتها ارائه میدهیم. تنها شرطمان هم این است که برند ما روی تابلوی غرفه شرکت درج شود. مسلماً هم این تخفیفات برای شرکتها چشمگیر است که درخواست میدهند و شرکت میکنند.
معمولاً درخواست زیادی برای شرکت در نمایشگاه دارید؟
تندگویان: نمیتوانیم اینطور بگوییم که درخواست زیاد است یا کم. در برخی از نمایشگاهها آنقدر متقاضی زیاد است که ممکن است بعضی شرکتها جا بمانند. از سوی دیگر در نمایشگاههای خارج از کشور ممکن است مکانی که به ایران اختصاص داده میشود، بزرگ نباشد و ما تا جایی که بتوانیم شرکتها را در آن متراژ جای میدهیم. اما بحث دیگری را هم در خصوص نمایشگاههای خارجی یادآوری میکنم. گاهی همه امکانات را در اختیار یک شرکت میگذاریم و تعاملات و توافقات هم انجام میشود؛ اما مثلاً تعدادی از شرکتها نمیتوانند ویزا بگیرند. این موضوع به شرکت نمایشگاهها ارتباطی ندارد و از حوزه اختیارات ما خارج است. این مشکلات بهخصوص در مورد حضور در نمایشگاههای اروپایی فراوان است.
به یاد دارم که در گذشته نمایشگاههای اختصاصی ایران در کشورهای دیگر برگزار میشد، ولی به نظر میرسد که دیگر این اتفاق نمیافتد، درست است؟
تندگویان: آن مدل تقریباً در دنیا منسوخ شده است. مثلاً خودم در سال 86 به ریاض عربستان رفتم و نمایشگاهی به وسعت 7 هزار متر مربع برگزار کردم که اختصاصی ایران بود. الان دیگر کسی در دنیا نمایشگاه اختصاصی برگزار نمیکند و عمدتاً نمایشگاهها تخصصی و موضوعی شده است. بنابراین متراژها محدود شده است. ممکن است من بگویم از ایران میتوانم مثلاً 3 هزار متر غرفه بیاورم، ولی این برگزارکننده خارجی است که متراژ را برای کشورهای شرکت کننده تعیین میکند. این محدودیتی است که دیگر در اختیار ما نیست و ما هم نمیتوانیم کمکی به این موضوع بکنیم. ولی در بقیه موضوعات، تخفیفات همین مدلی است که به آن اشاره کردم.
رقم کلی این تخفیفات را هم میتوانید بگویید؟
تندگویان: بین 5 تا 10 درصد درآمد کل شرکت را بابت یارانه این کار میگذاریم. شما فرض کنید اگر درآمد من در سال 2 همت باشد، بین 5 تا 10 درصد آن را باید به غرفهدارها در قالب تخفیف ارائه بدهم. البته به صورت مستقیم به آنها پول نمیدهیم و خودمان مستقیماً به برگزارکننده نمایشگاه پرداخت میکنیم. در واقع شیوه تعیین بودجه برای حمایت از شرکتها اینگونه است.
از جانب دولت بودجهای به شرکت شما تعلق میگیرد یا اینکه درآمد دارید؟
تندگویان: ما شرکت درآمد-هزینه هستیم و از دولت پول نمیگیریم. حتی به دولت کمک میکنیم. جزو معدود شرکتهای خوب دولتی هستیم که زیان حتی زیان انباشته نداریم و هزینه-درآمد ما تابع قانون و مقررات شرکتهای دولتی است. اینکه برویم از خزانه بودجه بگیریم و آن را هزینه کنیم، خیر. خودمان باید درآمد داشته باشیم.
آقای بیکزاده منابع درآمدی شرکت نمایشگاهها از کجاست؟
بیکزاده: منابع درآمدی ما عمدتاً از محل تعرفههای داخلی و خارجی حضور نمایشگاهی است؛ یعنی اجاره محل. در کنار آن، خدمات جانبی بازاریابی هم ارائه میدهیم؛ مثلاً خدمات رستوران، کافیشاپها، رجیستری و خدمات. ما بستر این خدمات را فراهم میکنیم.
تندگویان: بابت این خدمات درآمد داریم؛ فشار آن روی غرفهداران نیست. مثلاً من فضایی را به عنوان رستوران به شما میدهم، شما هم درآمد آن را به صورت درصدی و توافقی که با من انجام میدهید به شرکت نمایشگاهها پراخت میکنید.
بیکزاده: افرادی که به نمایشگاه میآیند یا غرفهدار هستند یا بازدیدکننده. غرفهدارها یک طور هزینه-درآمد دارند و مراجعهکنندهها هم یک طور. مثلاً مراجعهکنندهای که از نمایشگاه بازدید میکند، نیاز به غذا و نوشیدنی دارد و شرکتی باید این خدمات را ارائه دهد. ما این خدمات را برونسپاری کردهایم و به واسطه اینکه آن فضا و زیرساختهای آنجا مثل آب، برق و گاز را فراهم میکنیم، از آنها مبلغی در چهارچوب قوانین و مقررات دریافت میکنیم.
این برونسپاری را چگونه انجام میدهید؟ یعنی چطور یک شرکت را برای ارائه خدمات انتخاب میکنید؟
بیکزاده: چون شرکت دولتی هستیم از طریق مزایده این کار را انجام میدهیم. ما هم درآمد داریم و هم هزینه. مثلاً برای نظافت محیط، حفاظت محیط، آب، برق، گاز، زیرساخت و فضای سبز هزینه داریم. آن هزینهها باید پرداخت شود که غرفهدارها بتوانند در این بستر حضور داشته باشند و کالای خودشان را عرضه کنند و یک عده هم بازدیدکننده جذب شود.
بازدیدکنندگان کل نمایشگاهها چند نفر هستند؟
بیکزاده: حدوداً یک میلیون نفر در سال. این یک میلیون نفر به فراخور نمایشگاههای مختلف، حضور پیدا میکنند. حدود 10 تا 15 درصد درآمد ما از محل همین خدمات جانبی است؛ ولی آنهم برای ما هزینه دارد. شما زمانی که میخواهید رستوران بزنید، قطعاً باید برای آن سرمایهگذاری اولیه انجام دهید.
تا جایی که اطلاع دارم، شما ساختمان را در اختیار آنها قرار میدهید.
بیکزاده: بله؛ تا زمانی که با ما قرارداد دارند، ساختمان در اختیار آن پیمانکار است. بخش دیگر درآمدهای ما از تبلیغات محیطی است. ما این مورد را هم برونسپاری کردهایم و با ارائه تشریفات قانونی، آن را به یک پیمانکار اجاره میدهیم. یا مثلاً یک شرکت میخواهد خدمات جرثقیل ارائه دهد و سایر شرکتها نیاز به این خدمت دارند. در این موارد هم درآمد کسب میکنیم. به هر طریق ممکن خدمات جانبی در آنجا نیاز باشد، ما مکان و امکانات در اختیار آنها میگذاریم و با اینکه هزینه میکنیم، بخشی از درآمد را هم بابت خدمات نمایشگاهی دریافت میکنیم.
پس منابع درآمدیتان متنوع است. آیا خروجی از نمایشگاههایی که در ایران برگزار میشود مشخص است؟ ارزیابی خاصی برای این موضوع انجام میشود؟ اگر انجام میشود، به چه شیوهای است؟
بیکزاده: نمایشگاه یک وسیله است. طرف باید در تجارتش رونق اتفاق بیفتد چه در داخل و چه در خارج. ما ارزیابیهایی از مشارکتکنندگان انجام میدهیم و به واسطه سؤالاتی که میپرسیم مثلاً «آیا قرارداد داشتید یا خیر؟»، از مشارکتکننده و مراجعهکننده بازخورد میگیریم. اما یک شاخص دیگر نیز هست و آن تعدد حضور شرکتها در نمایشگاههاست. وقتی یک نمایشگاه 35 دوره برگزار شده و هنوز شرکتها برای حضور در آن راغب هستند، نشان میدهد که از این روش جواب مثبت گرفتهاند. مثلاً من به عنوان یک شرکت بروم جایی هزینه کنم که هیچ آوردهای نداشته باشد، دفعه دوم این هزینه را انجام میدهم؟ خیر. در نتیجه وقتی میبینیم در نمایشگاه نفت و گاز 2 هزار شرکت میآیند و ما به زور 700 تا800 شرکت را میتوانیم در فضای نمایشگاهی بگنجانیم و 1000 تا1200 شرکت بیرون میمانند و برای آمدن رقابت میکنند، نشان میدهد که این نمایشگاه موفق است و این شاخص مهمی برای ارزیابی است. ولی اینکه بخواهیم اثرات کمی آن را در اقتصاد بسنجیم، به دلیل مؤلفههای زیادی که باید برای ارزیابی اندازهگیری شود، نمیتوان با شفافیت و به صورت علمی ادعا کرد که اگر 10 درصد صنعت نمایشگاه رشد پیدا کند، مثلاً صادرات چند درصد رشد خواهد کرد.
اما در دنیا تحقیقاتی در خصوص اهمیت توسعه صنعت نمایشگاهی انجام شده است.
بله؛ اتحادیه جهانی نمایشگاههای بینالمللی (UFI) مطالعه جامعی انجام داده که نشان میدهد شرکتهایی که عموماً در چنین فضاهایی حضور پیدا میکنند نسبت به شرکتهای دیگر، حدود 15 درصد پایداری بیشتری در آن بازار پیدا میکنند و میتوانند فعالیتهای بلندمدتی در بازارهای صادراتی داشته باشند. طبیعی هم هست، بنگاههایی که در چنین بسترهایی حضور پیدا میکنند، بیشتر دیده و وارد بازار میشوند و کمتر در آسیب حذف شدن قرار میگیرند. اگر قلاب صادراتی آنها گیر کرد و با شرکتی وارد مذاکره شدند، دستاوردی که دارند بسیار بالاتر از آن چیزی است که در قالب حضور در نمایشگاه هزینه میکنند. اما آیا این موضوع درباره تمام شرکتها صادق هست، ما نمیتوانیم چنین ادعایی داشته باشیم. برخی از شرکتهای بزرگ هستند که در نمایشگاهها حاضر نمیشوند. احتمال دارد آنها به نقطهای از بلوغ رسیده باشند که از ابزارهای دیگر بازاریابی استفاده کنند.
تندگویان: من فقط یکی دو نکته را برای فهم علمی بهتر اضافه میکنم. شما وقتی به بازار تبلیغات برندینگ ورود کنید، یک شعار واضح دارد که میگوید «نمایشگاه ارزانترین راه تبلیغات است.» یعنی شما با پول یک دقیقه تبلیغ در صداوسیما یا تلویزیون شهری، 4 روز در یک رویداد نمایشگاهی شرکت میکنید و در عین حال هم بازدیدکننده مستقیمِ تخصصیتان را دارید و هم منجر به عقد قرارداد و فروش کالا، محصول و خدمات شما میشود. پس چه مدل تبلیغات و مارکتینگی بهتر از این؟ یعنی پولی را که برای یک دقیقه تبلیغات تلویزیون میگذارید 4 روز میآورید در یک نمایشگاه تخصصی. در صورتی که وقتی از شیوههای دیگر استفاده میکنید، باید بازتابسنجی کنید که آیا کسی به شما مراجعه میکند یا خیر؛ آیا با آن همه تبلیغاتی که در رسانه کردید، قراردادی منعقد میشود یا خیر. ولی در اینجا مطمئن هستید که به شما مراجعه میکنند و با مخاطب مواجهه نزدیکی دارید.
نمایشگاهها تخصصی شده و ما رجیستری انجام میدهیم؛ یعنی دیگر عامه مردم به سایت ما ورود پیدا نمیکنند. کسی که میخواهد بیاید باید بلیت بخرد و بیاید یا اینکه میهمان یکی از غرفهداران باشد. بنابراین بازدیدکننده تخصصی موضوع وارد میشود که یا مشتری است، یا سرمایهگذار است یا به دلایل دیگر حضور دارد. دوم اینکه، یکی از وظایف نمایشگاه عرضه کالاها، عرضه خدمات و حتی عرضه فرهنگ و هنر است. در نمایشگاه گردشگری که بحث کالا مطرح نیست، بلکه بحث فرهنگ و هنر است و ما در آنجا هم نقشآفرینی میکنیم. موضوع دیگری که شاید خیلی به آن توجه نمیشود، این است که نمایشگاهها بحث تنظیم بازار را هم دنبال میکنند. این موضوع را با مثال تکمیل میکنم. 10 شرکت سازنده فولاد در نمایشگاه کنار هم قرار میگیرند و غرفه دارند، دو اتفاق میافتد: یکی اینکه در تنظیم قیمت همدیگر را میبینند، بنابراین رقابتپذیری اتفاق میافتد. دوم اینکه استانداردها و توسعه را میبینند؛ یعنی با تکنولوژیهای شرکتهای رقیب آشنا میشوند. در این صورت تلاش میکنند که خود را به سطح شرکت رقیب برسانند وگرنه از بازار حذف خواهند شد. این خدمت بزرگی است که در صنعت نمایشگاهی انجام میشود؛ استانداردسازی کالاها، توسعه و پیشرفت کالاها و تنظیم بازار. شما وقتی دنبال یک کالای خاص هستید، در یک روز میتوانید تمام تولیدکنندگانشان را کنار هم ببینید، قیمتهایشان را بسنجید، استانداردها را ببینید و این موضوع به رشد و توسعه صنعت و خدمات کمک میکند. به هر حال این وظیفه مهم ماست که هم رونق میآورد و هم استانداردسازی میکند.
تندگویان: ما دوسوم درآمدمان را از طریق حضور شرکتهای خارجی در نمایشگاهها کسب میکنیم. نمایشگاهها درآمد هنگفت ریالی برایمان ندارد. اتفاقاً اگر حضور خارجیها را نداشته باشیم و نمایندگیهای خارجی نباشند، شاید حتی نتوانیم از پسِ اداره شرکت خودمان برآییم. بنابراین خدمت دیگر ما به صنعت، این است که خدمات و امکانات را به مصرفکننده داخلی و غرفهداران داخلی بدهیم.
بیکزاده: تقویم نمایشگاهی یکی از کلیدیترین موضوعات شرکت است. ما به طور نُرم 66 نمایشگاه یا عنوان نمایشگاهی داریم؛ ولی چند رویداد و عنوان نمایشگاهی هم احتمال دارد تا پایان سال بسته شود. به این صورت که پیشنهاد آن نمایشگاه بررسی میشود که ببینیم آیا بخش تخصصی پیشنهاد شده به آن سطح بلوغ رسیده که بتوان به صورت جداگانه فضایی به آن اختصاص داد؟ در این تصمیم هم ما دخیل هستیم و هم کمیتهای برای بررسی آن.
